لاک‌پشت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لاک‌پشت
محدوده زمانی: تریاسیک - دوران کنونی
"سنگ‌پشت‌ها، از کتاب اشکال هنری طبیعت، نگاشتهٔ ارنست هاکل، ۱۹۰۴.
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: خزندگان
راسته: لاک‌پشت‌سانان
لینئوس، ۱۷۵۸
زیرراسته‌ها

نهان‌گردن (Cryptodira)
کنارگردن (Pleurodira)
برای خانواده‌ها متن را ببینید.

گونه‌گونی
حدود ۳۰۰ گونه در ۱۴ خانوادهٔ موجود.
250px
آبی: لاک‌پشت‌های دریایی، سیاه: لاک‌پشت‌های زمینی

لاک‌پشت‌ها، سنگ پشت و یا کَشَف‌ها[۱] خزندگانی هستند از راستهٔ لاک‌پشت‌سانان (Testudines). لاک‌پشت‌ها جزو جانوران خون‌سرد هستند.

لاک‌پشت‌سانان خزندگانی با لاک استخوانی پشتی و لاک استخوانی شکمی هستند که کمربند اندام حرکتی آنها درون دنده‌هاست و دندان ندارند.[۲]

از ۳۰۰ گونهٔ موجود برخی از آن‌ها شدیداً در معرض انقراض قرار دارند. از گونه‌های معروف آن می‌شود به لاک‌پشت زینی، لاک‌پشت چرمی و لاک‌پشت‌های سه‌چنگالی اشاره کرد.[۱]

لاک پشت فراتی نوعی لاک پشت با لاک تقریباً نرم است که در خطر انقراض قرار دارد.

کالبدشناسی[ویرایش]

بیشتر بدن لاک‌پشت‌ها به‌وسیله یک استخوان یا صدف غضروفی حفاظت شده‌است. این استخوان یا صدف از دنده‌های آن‌ها مشتق شده است. صدف لاک‌پشت از صفحه‌های شاخی تشکیل شده است که استخوان را می‌پوشانند. ستون مهره‌ها، دنده‌ها و چند استخوان دیگر لاک‌پشت به سطح داخلی این لاک متصل‌اند. همین باعث می‌شود که لاک‌پشت‌ها موجودات بسیار کندرو و سنگینی باشند.

لاک پشتی آن‌ها را اصطلاحاً پشت‌لاک carapace و لاک شکمی را زیرلاک plastron می‌گویند. در بیشتر لاک‌پشت‌ها سطح بیرونی لاک آن‌ها با فلس‌های زبر و تیزی پوشیده شده که سپرچه scute نامیده می‌شوند.[۳]

همهٔ لاک‌پشت‌ها آرواره‌های بدون دندان دارند و در اطراف این آرواره‌ها استخوان‌های تیزی برای خرد کردن غذا وجود دارد.

ویژگی[ویرایش]

لاک‌پشت از حیوانات بسیار جالبی است که سالیان دراز عمر می‌کند و کمتر مریض می‌شود و می‌تواند برای مدت‌های مدید غذا نخورد، یک علت طول عمر و سلامتی او شاید به خاطر همین باشد که می‌تواند برای مدت طولانی غذا نخورد. لاک‌پشت حیوانی است گیاه‌خوار و به ندرت حشره می‌خورد. در بین گیاهان از هیچ چیز بیش از جوانه‌های نورس کاهو لذت نمی‌برد. لاک‌پشت حیوانی است اجتماعی و اغلب لاک‌پشت‌ها به صورت دسته جمعی و یا جفت جفت به سر می‌برند. برای شناخت جنسیت لاک‌پشت کافی است به روپوشی که زیر شکم لاک‌پشت است نگاه کنید. اگر زیر شکملاک‌پشت بیضی شکل و محدب بود، دلیل بر آن است که وی نر است ولی اگر زیر شکم لاک‌پشت پهن باشد دلیل بر ماده بودن آن است.

زاد و ولد[ویرایش]

لاک‌پشت‌ها بیشتر عمر خود را در دریا می‌گذرانند، ولی در فصل زاد و ولد برای جفت‌گیری به آب‌های کم‌عمق می‌آیند، لاک‌پشت‌های ماده شب به ساحل می‌آیند و تخم‌گذاری می‌کنند. بیشتر آن‌ها شب را به کندن چاله می‌گذرانند و تا ۲۰۰ تخم می‌گذارند. نه ماه طول می‌کشد تا بچه‌ها از تخم بیرون بیایند. آن وقت بچه‌لاک‌پشت‌ها از لانه بیرون می‌زنند و به طرف دریا می‌روند. بچه‌لاک‌پشت‌ها دشمنان زیادی دارند و انسان یکی از این دشمنان است. به همین دلیل خیلی از لاک‌پشت‌ها قبل از آنکه به سن تولید مثل برسند کشته می‌شوند.[۴]

کاشی لعاب‌دار با نقش مار، خرگوش و لاک‌پشت به عنوان نگاره‌ای برای آذین کتاب عجائب المخلوقات وغرائب الموجودات نوشته زکریای قزوینی، مربوط به سده ۱۳ میلادی


نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ لاک‌پشت موجود است.
  1. دهخدا، سرواژه کشف
  2. مجموعهٔ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان فارسی تا پایان سال ۱۳۸۹.
  3. http://zakipirooz.persiangig.com/document/ZeologyAz/NoteLabZeo.pdf
  4. دانشنامهٔ آکسفورد، جلد ۲ ص ۵۷۱
  5. Trachemys_scripta_elegans