پرنده‌ماهی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پرنده‌ماهی
گونه‌ای از ماهی پرنده
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرتوبالگان
راسته: منقارماهی‌سانان
تیره: پرنده‌ماهیان
سرده‌ها

Cheilopogon
Cypselurus
Danichthys
پرنده‌ماهی‌ها
Fodiator
Hirundichthys
Oxyporhamphus
Parexocoetus
Prognichthys

گونه‌ای از ماهی پرنده در حال سرش بر فراز آب

پرنده‌ماهیان یا ماهیان پرنده نام خانواه‌ای از ماهی‌هاست که از بیش از ۵۰ گونه تشکیل می‌گردد. ماهی پرنده در تمامی اقیانوس‌ها بویژه در آب‌های مناطق حاره‌های اقیانوس اطلس، اقیانوس آرام واقیانوس هند یافت می‌شوند.ماهیان طویلی هستند که بدنشان به میزان وسیعی حالت استوانه‌ای دارد (در مقطع عرضی گرد است) و در بعضی از گونه‌ها از سطح شکمی پهن است.

چشمگیرترین ویژگی آنها باله‌های به شکلی غیر طبیعی بزرگ آن‌ها است که آن‌ها را قادر می‌سازد که پرواز یا سرش کوتاهی بر فراز آبها داشته باشند و بتوانند از دست صیادنشان بگریزند.

مشخصات ظاهری[ویرایش]

گونه‌ای از ماهی پرنده با بال‌های رنگی

پرنده‌ماهیان دارای پوزه کند و کوتاه‌تر از چشم هستند (در تمام گونه‌های اقیانوس هند).

دهان آن‌ها کوچک است و دندان‌های آرواره‌ای وجود ندارد یا اینکه بسیار کوچکند. خارهای آبششی در این ماهیان به خوبی توسعه یافته‌اند و استخوان‌های حلقی فوقانی سومین کمان آبششی به یکدیکر نزدیک هستند، اما به یک صفحه منفرد جوش نخورده‌اند.

آن‌ها هیچ خاری در باله ندارند و باله‌های پشتی و مخرجی به یک اندازه در عقب بدن قرار گرفته‌اند، قاعده‌های آن‌ها کوتاه هستند و در مقابل یکدیگر واقع شده‌اند. باله‌های سینه‌ای در قسمت بالای دو طرف بدن قرار دارند و بسیار طویل هستند و همواره به عقب مبدا باله پشتی کشیده می‌شوند. باله‌های لگنی این ماهیان در موقیت شکمی قرار دارند و در بسیاری از گونه‌ها بسیار بزرگ شده‌اند. باله دمی عمیقاً دو شاخه بوده و قطعه تحتانی آن طویل تر از قطعه فوقانی است.

خط جانبی بر روی قسمت پایین بدن آن‌ها قرار گرفته است، فلس‌ها بزرگ و دایره‌ای هستند و به راحتی می‌ریزند.

قسمت بالا تیره و پایین کمرنگ است. رنگ‌های تیره در هنگام حیات آبی رنگین کمانی یا سبز هستند. باله‌های سینه‌ای در بعضی از گونه‌ها نقاط تیره یا خطوط کمرنگ دارند. باله پشتی در بعضی از گونه‌ها دارای رنگدانه‌های سیاه است. غالباً باله پشتی در ماهیان جوان بلندتر از ماهیان بالغ و باله‌های سینه‌ای کوتاه تر هستند، الگوهای رنگ متغیر هستند. غالباً نقاط و خطوط توسعه یافته‌اند. در بسیاری از گونه‌ها سبیلک‌های چانه‌ای قابل مشاهده‌اند.

ماهیان پرنده در آب‌های سطحی اقیانوس‌های آزاد و نواحی نزدیک ساحل به سر می‌برند. آن‌ها به خاطر عادت جست و خیز به خارج از آب و سر خوردن در یک مسیر طولانی به کمک باله‌های سینه‌ای توسعه یافته (ماهیان سر خورنده با دو بال) و گاهی اوقات با باله‌های لگنی (ماهیان سر خورنده با چهار بال) معروف هستند.

اگر چه معمولاً ماهیان پرنده به عنوان غذا مورد توجه قرار گرفته‌اند، اما فقط صید تجاری محدودی برای استحصال این منابع صورت می‌گیرد.

گونه‌های موجود در ایران[ویرایش]

  • ماهی پرنده آفریقایی (Paraexocetus mento) از خانواده پرنده‌ماهیان با بیشینه درازای استاندارد ۱۰ سانتی متر.
  • ماهی پرنده پولک درشت (Cypselurus oligolepis) از خانواده پرنده‌ماهیان با بیشینه درازای استاندارد ۲۰ سانتی متر.

رکورد پرواز[ویرایش]

در ماه می ۲۰۰۸ دسته‌ای از شبکه تلویزیونی ان ایچ کی ژاپن موفق به فیلمبرداری یک ماهی پرنده در کنار جزیره یاکوشیمای ژاپن شدند که این پرواز ۴۵ ثانیه ادامه داشت.

منابع[ویرایش]

  • «منبع جعبه‌زیست»(انگلیسی)‎. ویکی‌پدیای انگلیسی. بازبینی‌شده در ۲۸ نوامبر ۲۰۰۸. 
  • ستاری مسعود، شاهسونی داور و شفیعی شهنام، پاییز ۱۳۸۲، ماهی‌شناسی ۲ سیستماتیک، نشر حق شناس.

پیوند به بیرون[ویرایش]