جوجهتیغی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| جوجهتیغی[۱] | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||
| طبقهبندی علمی | ||||||||||||
|
||||||||||||
|
|
||||||||||||
جوجهتیغی یا خارپُشت جانور کوچکی از راسته پستانداران است.
جوجهتیغی تقریباً در تمام مناطق دنیا موجود است، همچنین در ایران و بهویژه در مناطق گرمسیر به ویژه استان هرمزگان زیاد است وبه گویش محلی هرمزگانی به آن زُزُه میگویند، این جانور بهوسیلهٔ خارهای که برپشتش قرار دارد از خود دفاع میکند. البته نوع دیگر نیز تقریباً شبیه به جوجهتیغی در منطقهٔ جنوب ایران وجود دارد أما از جوجهتیغی بزرگتر است همچنین از ناحیه شکل نیز با جوجهتیغی اختلاف واضحی دارد، و خار پشتش از خار پشت جوجهتیغی بلندتر است، در مناطق هرمزگان به این جانور شُوگـَرد (شَب گـَرد) میگویند، این حیوان هنگام احساس خطر با پرتاب کردن خارهایی از پشتش به سوی مهاجم از خود دفاع و حمایت میکند. جانوری مشابه با جوجهتیغی وجود دارد به نام تشی.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] مشخصات جوجهتیغی
طول تقریبی و متوسط جانور جوجهتیغی در حدود ۱۹ سانتیمتر است، و طول دُمَش در حدود ۲٫۵ سانتیمر است، خار پشتش سیاه، و در نهایت به رنگ سفید کمی مایل به خاکی منتهی میشود. اما رنگ شکمش سفید همراه با رنگ خاکی مانند است. جلو صورتش از موهای سفید و بیج پوشیدهاست. «جوجهتیغی گوش دراز» یکی از کوچکترین جوجهتیغیها است که در مناطق شبه صحراوی زندگی میکند. از این نوع جوجهتیغی در شبه جزیره عربستان زیاد وجود دارد. گوشهای درازش در ایجاد اماکن وجود دشمن باشنیدن صدا از اماکن دور به او کمک میکند، همچنین حاسهٔ شمی قوی دارد و میتواند از نقات متفاوت قربانی خود را تشخیص دهد.
سالی یک بار میزاید ، بچهش شیر میدهد، سرش کوچک است و گردن ندارد، بینی أش کمی دراز است، پاهایش کوتاه و تمام بدنش از خار پوشیدهاست. هروقت احساس خطر کرد مانند یک توپ خاردار جَمع (گِرد) یا (گلوله) میشود. جوجهتیغیها معمولاً به دلیل وجود این تیغها برپشتشان بیباکند زیرا اگر با خطری روبهرو شدند میتوانند به شکل یک گلوله خارداری درآیند، و معمولاً دشمنان طبیعی به آنها کاری ندارند اما بیشتر جوجهتیغیها روی جادهها که خارهایشان در برابر اتومبیلها حفاظی به حساب نمیآیند کشته میشوند.
در زمستان میخوابند، و در بهار برمی خیزند . در پائیز به جفتگیری و زاد و ولد میپردازند. بیشتر در شبهای مهتابی ظاهر میشوند.
[ویرایش] تغذیه
جوجهتیغیها در طول روز میخوابند، عصرها در جستجوی غذا به بیرون میروند، حتی گاهی تا نیم فرسنگ از پی غذا راه طی میکنند. آنها از حشرات، حلزونها، حلزون بی صدف، لارو حشرات و به ندرت قورباقه و مارمولک، « تخم پرندگان»، « میوه جات»، « مار»، « کرمها»، موش، ثمر درختان، سبزیجات صحراوی، تغذیه میکنند. جوجهتیغیها غذای خود را عمدتاً به کمک حس بویایی مییابند. جوجهتیغیها در مقایسه با اندازه جثه شان زیاد غذا میخورند. در سرمای زمستان هنگامی که غذای دیگر به وفور در دسترس نیست زمستانخوابی میکنند و از ذخیره چربی که در فصل فراوانی غذا ذخیره کردهاند استفاده میکنند.
[ویرایش] زیستگاه
زیستگاه و قلمرو و محیط بیابانهای شنی، درههای کوهستانی، دشتها، پشتخههای سنگلاخی، مناطق خاکی ونرم که دارای درختچه باشد. این جانور لانهأش در زیر زمین میسازد.
جوجهتیغی عاشق آب وهوای لطیف و آزاد است، بنابراین هنگام ساختن لانه زیر زمین دو درب به آن میسازد، یکی رو به سمت شمال و دیگری رو به سمت جنوب، بطوریکه هروقت باد از سوی شمال باشد به درون لانه وارد شود و از درب جنوبی خارج شود، همچنین اگر هوای جنوبی باشد از سمت شمال خارج گردد، به این صورت لانهأش همیشه خنک نگه میدارد. بیشتر در شبهای مهتابی و زیر نور ماه به دنبال غذا میرود.
[ویرایش] زاد و ولد
جوجهتیغی معمولاً از آغاز ماه ژوئیه تا اواخر ماه سپتامبر زاد و ولد میکنند. ماده از ۳ تا ۶ بچه میگذارد بعد از مدت بارداری (حَمل) که در حدود ۴۰ روز میباشد. ماده سالی یک بار میزاید. بچهها بعد از ولادت خار به پشت ندارند و لخت و کور هستند، بعد ۷ روز چشم باز میکنند، و بعد ۲۱ روز میتوانند غذا بخورند. خار پشتش در برابر حیوانات دیگر مانند روباه٬ سگ و شغال از آن حمایت میکند. جوجهتیغی حیوانی لیلی است، در روزها میخوابد، و فقط در شب از لانه خارج میشود.
[ویرایش] نگاره
 بچه هاى جوجهتیغی |
 جوجهتیغی و بچه هايش |
 لانه جوجهتیغی |
 بچه ها |
 |
 |
 |
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- الجاحظ ، أبی عثمان عَّمر ، بن بحر ، (کتاب الحیوان) ، جلد سوم، دار احیاء التراث العربی ، چاپ بیست وششم، بیروت ، لبنان، انتشار سال ۱۹۵۰ میلادی .
- القزوینی، زکریا، محمد، . (عجائب المخلوقات وغرائب الموجودات) منشورات دار آفاق الجدیدة: بیرت، لبنان، چاب ششم، انتشار سال ۱۹۸۱ میلادی. به (عرب).
- منبع جعبهزیست (انگلیسی). ویکیپدیا انگلیسی. بازدید در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۰۸.
[ویرایش] پیوند به بیرون
 |
در ویکیانبار منابعی در رابطه با موجود است. |
.png){kind=small}
|
|||
|---|---|---|---|
|
زیرشاخهٔ ششپایان: سختپوستان: آرتمیا • پاروپا • خرچنگ آب شیرین • خرچنگ دریایی • خرچنگ • دافنی • سپرمیگو • شاهمیگو • شپشکماهی • کریل • کشتیچسب • میگو قلابداران: عنکبوت دریایی، خرچنگ نعل اسبی، بسیارپایان: خردپا • صدپا • کوتولهپا • هزارپایی دیگر بیمهرگان
شاخهٔ کیسهتنان (کنیداریا): اوبلیا • ایروکانجی دریا • چتر دریایی • زنبور دریایی • شقایق دریایی • عروس دریایی • عروس ساقدار دریایی • فیزالیا • قلم دریایی • مرجان بادبزنی • مرجان دریایی • هیدر خارپوستان: آفتابگردان دریایی • توتیای دریایی • خارپوست دریایی • خیار دریایی • زنبق دریایی • ستاره دریایی • ستاره شکننده • ستاره سبدی • سکه دریایی • مینای دریایی نرمتنان: بسصدفی • بیصدفی • پروانه دریایی • تکپارهصدفی • حلزون دوکفه • حلزون سیب • خارهچسب • دوکفهای • سپرپا • سرپاور (هشتپا، دهپا) • شکمپا • صدف خوراکی • صدف مروارید • گوشماهی • گهواره دریایی • لیسه • لیسه دریایی • ناوپا کرمها: کرم پهن • کرم حلقوی (از جمله: زالو) • کرم لولهای اسفنجیان: اسفنج آهکی • اسفنج دریایی • چنداسفنجی • سختاسفنج طنابداران دریایی: آبدزدک دریایی • آتشتن • سالپ • لاله دریایی |
جوجهتیغی
