آخوندک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آخوندک
محدوده زمانی: کرتاسه - امروز
یک آخوندک در اقلید فارس
آخوندک غول‌پیکر آفریقایی، آخوندک آفریقایی غول‌پیکر
طبقه‌بندی علمی
دامنه: یوکاریوت‌ها
فرمانرو: جانوران
شاخه: بندپایان
رده: حشرات
زیررده: یکروزه‌مانندها (pterygota)
فرورده: نوبالان
Superorder: تورینه‌بالان
راسته: آخوندکان (Mantodea)
خانواده‌ها

آخوندَک را به هر یک از حشرات راسته آخوندکان (Mantodea) گویند. این حشره به نامهای فال‌بین و قاطرکُش نیز معروف است چون از آب دهان این حشره قاطر مسموم می‌شود.

آخوندک حشره‌ای است سبزفام، ملخ‌وش، باریک و کشیده با پاهای دراز، سر بزرگ و دو جفت بال،[۱] که هنگامی که آرام می‌ایستد پاهای خود را مانند دو دست به سمت جلو نگه می‌دارد و در این حالت از این جهت که انگار دارد دعا می‌خواند، او را در فارسی آخوندک و در بسیاری از زبان‌های فرنگی، ‎Mantis، Mantodea یا مانند آن می‌خوانند؛ چون که Mantis واژه‌ای یونانی به معنای پیغمبر است. برای تأکید بر این معنا حتی در زبان انگلیسی، گاه نام این جانور را با صفت «نیایشگر» هم همراه می‌کنند و آن را Praying Mantis می‌خوانند.[۲] آخوندک ماده پس از جفت‌گیری، جنس مخالف خود را شکار و از آن تغذیه می‌کند.[۳] البته این مورد بیشتر برای آخوندک‌هایی که وضع تغذیه مناسبی نداشته‌اند صدق می‌کند. این حشره می‌تواند مدت درازی را بدون آب و خوراک تاب آورد.[نیازمند منبع] برخی از انواع آخوندک قادرند سر خود را در زاویه‌ای ۱۸۰ درجه به اطراف بچرخاند. آن‌ها بیشتر در لابلای شاخ و برگ درختان زندگی می‌کنند و برای فریب طعمه ها، خود را به شکل شاخه‌ای کوچک در می آورند.[۴] هرگاه مگسی به نزدیک این حشره بیاید دستها را به سویش دراز کرده، آن را می‌گیرد و سپس آرام آرام به خوردنش مشغول می‌شود. آخوندک‌ها چون حشرات زیان‌آور برای برزیگری و باغداری را شکار میکنند، برای این پیشه‌ها سودمند هستند.[۱] آخوندک دارای ۸۰۰ گونه‌است که ۲۰ نوع از آنها در آمریکای شمالی یافت می‌شود و همگی بالهایی به رنگ قهوه‌ای یا سبز و طول اندامی در حدود ۵ سانتی‌متر دارند.

یک آخوندک در تهران، برج ملت

برخی از گونه‌های آخوندک[ویرایش]

آخوندک در حال خوردن یک مگس
  • Acanthops falcata - آخوندک برگِ مُرده ونزوئلایی
  • Acanthops fuscifolia - آخوندک برگ مرده گرمسیری
  • Acanthops tuberculata - برگ مرده گرمسیری
  • Acromantis sp. - آخوندک مشتزن
  • Ameles decolor
  • Ameles spallanziana
  • Alalomantis muta - آخوندک کامرونی
  • Asiadodis squilla - آخوندک سپردار آسیایی
  • Blepharopsis mendica - آخوندک ژاژ
  • Brunneria sp. - آخوندک تَرکه‌ای
  • Brunneria borealis - آخوندک شاخه‌ای
آخوندک استرالیایی
  • Camelomantis sondaica
  • Ceratocrania macra
  • Ceratomantis saussurii
  • Choeradodis rhombicollis - آخوندک سپردار گرمسیری
  • Choeradodis stalii
  • Cilnia humeralis
  • Creobroter meleagris - آخوندک گُلی
  • Creobroter gemmatus - آخوندک گلی هندی
  • Creobroter pictipennis - آخوندک گلی هندی
  • Creobroter elongata - آخوندک گلی
  • Deroplatys angustata - آخوندک برگ مرده
  • Deroplatys desiccata - آخوندک برگ مرده
  • Deroplatys lobata - آخوندک برگ مرده
  • Deroplatys truncata - آخوندک برگ مرده
  • Empusa fasciata
  • Empusa pennata
  • Eremiaphila zetterstedti
  • Euchomenella heteroptera - آخوندک سرشاخه
  • Gongylus gongylodes - آخوندک ویالون
  • Gonatista grisea - آخوندک جوگندمی
  • Heterochaeta strachani
  • Hierodula membranacea - آخوندک بزرگ آسیایی
  • Hierodula grandis - آخوندک بزرگ هندی
  • Hierodula patellifera - آخوندک هندی-آرامی
  • Hierodula parviceps - آخوندک فیلیپینی
  • Hoplocorypha sp.
  • Humbertiella ceylonica
  • Hymenopus coronatus - آخوندک ارکیده
  • Idolomantis diabolica - آخوندک شیطان
  • Idolomorpha madagascariensis
  • Ischnomantis gigas
  • Iris oratoria - آخوندک مدیترانه
  • Liturgousa sp. - آخوندک گلسنگ
  • Macromantis hyalina
  • Mantis religiosa - آخوندک اروپایی
  • Miomantis paykullii - آخوندک مصری
  • Miomantis abyssinica - آخوندک مصری
  • Odontomantis sp. - آخوندک مورچه‌ای
  • Oligonicella scudderi - آخوندک اسکادر
  • Orthodera novaezealandiae - آخوندک نیوزلندی
  • Otomantis sp. - آخوندک مشتزن
  • Oxyopsis gracilis - آخوندک پرویی
  • Oxyopsis peruviana - آخوندک پرویی
  • Oxyothespis dumonti
  • Parasphendale agrionina - آخوندک پَرغنچه‌ای
  • Parasphendale affinis - آخوندک باندپیچی آفریقایی
  • Paratoxodera cornicollis - آخوندک ترکه‌ای بزرگ مالزی
  • Phyllocrania paradoxa - آخوندک شبح
  • Phyllovates chlorophaea
  • Plistospilota guineensis
  • Polyspilota aeruginosa
  • Popa spurca - آخوندک سرشاخه
  • Pseudocreobotra ocellata - آخوندک گلی خاردار
  • Pseudocreobotra wahlbergii - آخوندک گلی خاردار
  • Pseudovates arizonae - آخوندک تکشاخ آریزونا
  • Rhombodera basalis - آخوندک سپردار بزرگ مالزی
  • Rhombodera extensicollis - آخوندک سپردار بزرگ
  • Rhombodera megaera - آخوندک سپردار بزرگ
  • Sphodromantis balachowskyi - آخوندک آفریقایی
  • Sphodromantis lineola - آخوندک آفریقایی
  • Sphodromantis rubrostigma - آخوندک آفریقایی
  • Sphodromantis centralis - آخوندک آفریقایی
  • Sphodromantis viridis - آخوندک آفریقایی
  • Sphodromantis gastrica - آخوندک آفریقایی
  • Stagmatoptera hyaloptera
  • Stagmomantis californica - آخوندک کالیفرنیا
  • Stagmomantis carolina - آخوندک کارولینا
  • Stagmomantis limbata - آخوندک حاشیه‌دار
  • Stagmomantis floridensis - آخوندک فلوریدا
  • Sibylla pretiosa
  • Tamolanica tamolana
  • Tarachodes afzelii
  • Tarachodula pantherina
  • Theopropus elegans - آخوندک برازنده
  • Tisma freyi
  • Taumantis sigiana - آخوندک سبز چمنی
  • Tenodera australasiae
  • Tenodera angustipennis - آخوندک باریک‌بال
  • Tenodera sinensis - آخوندک چینی
  • Toxodera denticulata - آخوندک ترکه‌ای بزرگ مالزی
  • Yersiniops sophronicum - آخوندک زمینی یرسین
  • Yersiniops solitarium - آخوندک زمینی شاخدار
  • Zoolea lobipes

پانویس‌ها و منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ عمید، حسن. فرهنگ فارسی عمید. چاپ سوم. تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۹. 
  2. Pocket Oxford Dictionary. Walton Street, Oxford, OX2 6DP: Oxford University Press، March 1994. 
  3. Wilder, Shawn M.; Rypstra, Ann L.; Elgar, Mark A. (2009). "The Importance of Ecological and Phylogenetic Conditions for the Occurrence and Frequency of Sexual Cannibalism". Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics 40: 21–39. doi:10.1146/annurev.ecolsys.110308.120238. 
  4. معین، محمد. فرهنگ معین