کرتاسه

دوره کرتاسه بعد از تریاس و ژوراسیک سومین دوره دوران مزوزوئیک است که در ۱۴۵٫۵ تا ۶۵ میلیون سال پیش بود و در واقع هفتاد میلیون سال به طول انجامید و از این لحاظ طولانی‌ترین دوره در مزوزوئیک است.نام این دوران اولین بار در سال ۱۸۲۲ (میلادی) توسط امالیوس دالوا به رسوبات کربناته گل سفیدی در جنوب انگلستان گرفته شد.کرتاسه به دو دوره کرتاسه پیشین و کرتاسه پسین تقسیم می‌شود.در دوره کرتاسه آب و هوا گرم و معتدل بوده و گیاهان پرگل و گیاهان نهان دانه در سطح زمین پراکنده شدند.بی‌مهرگانی همچون آمونیت و بلمنیت نیز در این دوران وجود داشتند.

تیرانازور از بزرگترین شکارچیانی بود که در دوره کرتاسه پسین میزیست

در اواخر دوره کرتاسه برخی پستاندارن کوچک بوجود آمدند و همچنین دراین دوره دایناسورها و آمونیت‌ها منقرض شدند.قاره‌ها در دوره‌های قبلی از یکدیگر جدا شده بودند و تنها قاره آفریقا از آمریکای جنوبی در دوره کرتاسه پیشین از هم جدا شدند.همچنین دانشمندان به این نتیجه رسیدند که در این دوره و در ۹۱ الی ۹۲ میلیون سال قبل به مدت دویست هزار سال هوای زمین به حدی گرم بوده که تنها ۵۰-۶۰٪ قاره قطب جنوب پوشیده از یخ بوده.

کرتاسه در ایران

در ایران، مرز بین ژوراسیک و کرتاسه به خوبی توصیف نشده و باور همگان بر آن است که این مرز با رخداد زمین‎ساختی سیمرین پسین مشخص می‎شود که از نوع کوهزایی است. ولی یافته‎های نوین نشان می‎دهند که بر خلاف پندارهای موجود، در بسیاری از نقاط ایران، مرز آشکوب‎های تیتونین (ژوراسیک پایانی)و بریازین (کرتاسه آ‎غازی) تدریجی و از نوع محیط‎های ژرف است. به سخن دیگر، رویداد نامگذاری شده به سیمرین پسین، در اوایل کرتاسه پیشین و پس از آشکوب بریازین و به احتمال قوی در زمان نئوکـومین (پیش از بارمین) رویداده که موجب خـــروج گستـــرده زمین از آب و برقـــراری شرایط قاره‎ای شده‌است. به همین‎رو است که به جز زاگرس، حوضه فلیشی خاور ایران و مکران، نهشته‎های پس از رخداد سیمرین پسین انباشتــه‎هــای آواری سرخ رنگ است که با یک گذر تدریجی به ردیف‎های کربناتــی اُربیتولین‎دار بارمین – آپتین می‎رسد.

نگارخانه

• 
• 
• 
• 

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کرتاسه موجود است.

| سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران

• دوره‌های زمین‌شناسی دوره مزوزوئیک-آفتاب