شاهین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاهین
شاهین قهوه‌ای
Falco berigora
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرندگان
راسته: شاهین‌سانان[۱]
تیره: شاهینیان[۲]
سرده: شاهین
Linnaeus, 1758

شاهین پرنده ای از راسته شکاریان روزگرد و سیاه‌چشم از تیره شاهنینان است. شاهین جزو شکارچیان بسیار جسور و با شهامت است، و با وجود آنکه از قوش کوچک‌تر است ولی بعلت جسارتی که دارد گاهی به عقاب و قوش حمله می‌کند. در حدود ۴۰ گونه از این پرنده شناخته شده است که با نامهای گوناگون زیستگاه‌شان در سراسر کره زمین پراکنده هستند.

شاهین عموماً آشیانه خود را در کوهستانهای بلند و دور افتاده و در غارهای مشرف به پرتگاه‌ها و صخره‌های بلند می‌سازد ولابلای صخره‌های کوهستانی تخم‌گذاری می‌کند. گونه‌های مختلف این پرنده در کوه‌های ایران بسیار فراوان باشنده است.

بازداری و شکار با این پرنده رایج است.

نمای ظاهری و ویژگیها[ویرایش]

شاهین دارای قرنیه‌ای سیاه رنگ و پرهایی طوسی رنگ است. زیر گلو وزیر شکمش دارای خالهای تیره است. نر این پرنده قدری کوچک‌تر از ماده است.[نیازمند منبع]

شاهین دارای ۱۵ مهره‌های گردنی می‌باشد و می‌تواند گردن خود را ۱۸۰ درجه بچرخاند. او تنها بدلیل جایگیری چشمهایش دارای شعاع دید حدود ۲۲۰ درجه بدون گردش گردن هست.[نیازمند منبع]

شاهین معمولی با داشتن سرعت ۳۸۹ کیلومتر در ساعت سریعترین حیوان زمین می‌باشد.[نیازمند منبع]

شاهین به پرندگان به اندازه خود و گاه بزرگتر از خود نیز حمله می‌کند و بسیاری از آنها را شکار می‌کند.[نیازمند منبع]

ریشه تاریخی[ویرایش]

شاهین در پارسی یعنی «شاهانه»، مانند آهنین که ریشه‌اش از آهن می‌آید. شکار کردن با شاهین با آنکه تاریخ اش به دوره پادشاهی آشور می‌رسد، بدون شک در دوره ساسانی ورزش شاهان بوده زیرا در دوره اسلامی گسترش یافت. شکار با شاهین پس از آن به اروپا گسترش پیدا کرد. نام شاهین می‌تواند از شکار کردن شاه با پرنده شکاری ریشه گرفته باشد.

نماد[ویرایش]

ابوریحان بیرونی درکتاب «التفهیم» می‌گوید:

عقاب زرین نشان پرچم ایران باستان بوده‌است نقش شاهین بر درفش هخامنشی نشانه‌ای از پیروزی و نمادی از اهورامزدا در پرندگان می‌باشد.[۳]

کاربرد نام شاهین[ویرایش]

شاهین پرنده‌ای است فرخنده و خجسته و در توانایی و شکوه سرآمد پرندگان است این پرنده هوشیار و چالاک در بیشه زارها و مناطق کوهستانی دیده می‌شود و ایران هم نشیمنگاه این مرغ بوده و هست.[۳]

نام بعضی از مکان‌ها از این پرنده‌گرفته شده است،. مانند: سنندج - سائین دژ، سیندخت -سائین دخت و سناباد نام قدیم مشهد و صایین قلعه[۳]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Falconiformes
  2. Falconidae
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ پورعبدالله، حبیب‌الله. تحت جمشید از نگاهی دیگر. انتشارات کلهر، ۱۳۸۶. 

منابع[ویرایش]

  • کتاب: ایران در زمان ساسانیان، نوشته آرتورکریستنسن.
  • دکتر:، العلوی، هادی، «(عالم الطیور والحیوانات) »، دارالعودة، بیروت، لبنان، چاپ پنجم سال ۱۹۹۸ میلادی به (عربی).
  • عطاءالله، سمیر،. (موسوعة المعلومات العامة) . دار عطاءالله للنشر والتوزیع، بیروت، لبنان، چاپ هشتم، سال انتشار ۱۹۸۴ میلادی به (عربی).
  • «منبع جعبه‌زیست»(انگلیسی)‎. ویکی‌پدیای انگلیسی. بازبینی‌شده در ۱۷ نوامبر ۲۰۰۸. 
  • مطالعات شخصی

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به شاهین در ویکی‌گفتاورد موجود است.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ شاهین موجود است.