کورکور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کورکور
کورکور سیاه
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرندگان
راسته: شاهین‌سانان
تیره: عقابیان

کورکور یا زَغَن نام پرنده‌ای است با بال‌هایی بزرگ و پاهایی نسبتاً ضعیف که غذایش عمدتاً مردار می‌باشد ولی گاهی شکار نیز می‌کند. این پرنده به همراه بازها و عقاب‌ها در خانواده عقابیان قرار می‌گیرند.

کورکور از پرندگان نام‌آور در ادبیات فارسی بوده‌است و در فارسی نام‌های بسیاری برای آن استفاده شده‌است. نام‌های دیگر کورکور عبارت‌اند از: زَغَن، موش‌گیر، غَلیواج (غلیواژ، غلیواز، غلیو، گلیواج، کلیواژخاد (خات، اخادچَنگْلاهی (جنگلاهی، جنگلاجیپَرآذَران،[۱] دوبرادران، گوشت‌ربای (زاغ گوشت‌ربای، مرغ گوشت‌ربای، گوشت لُواپَند (پنده، بندخَرجَل، چَرغ، کبوترگیر، چوزَه‌لُوا (چوزَه‌لِوا) و جوزه‌لوا، زُمَّج (زِمُنْجفوکون.[۲]

کورکورها بال‌های دراز و نوکِ تیز و دم دوشاخه دارند و حشرات و خزندگان و پستانداران کوچک را شکار می‌کنند.

در منابع قدیمی فارسی[ویرایش]

کورکور در منابع قدیمی با نام‌های گوناگون زیادی که در بالا یاد شد توصیف شده و در پیوند با این پرنده در این منابع این توصیفات آمده‌است: زغن پرنده‌ای است از راستهٔ شکاریان روزانه از دستهٔ بازها که در حدود هفت گونه از آن شناخته شده و همه متعلق به نواحی گرم و معتدل آسیا، اروپا و آفریقا هستند. زغن جزو بازهای متوسط‌القامه است و بسیار متهور، چابک، تندحمله، قوی و خونخوار است. دم وی دو شاخ است. او همهٔ پستانداران کوچک مخصوصاً جوندگان را شکار می‌کند. غلیواج مرغ گوشت‌ربا را گویند که زغن باشد و او شش ماه نر و شش ماه ماده می‌باشد و بعضی گویند یک سال نر و یک سال ماده است. جزو اول این کلمه غل (کل) است و در لهجهٔ طبری گل بمعنی موش آمده. و این مرغ را موش‌گیر نیز گویند. غلیواز طائری است معروف که آن را زغن نیز گویند و مرکب است از «غلیو» بمعنی سرگشتگی، و این در او ظاهر است، و نوشته‌اند که آن سالی نر و سالی ماده باشد و بعضی گویند که در شش ماه این انقلاب می‌شود. مرغی گوشت‌خوار و درنده که دوبرادران و زمنج گویند. نوعی پرنده که بدان شکار کنند کوچک‌تر از عقاب. مرغی است که آن را دوبرادران می‌گویند و بعضی گویند مرغی است شکاری و خوش‌‌منظر از جنس سیاه‌چشم یعنی از جنس چرغ و شاهین. پراذران پرنده‌ای است شکاری از جنس سیاه‌چشم مانند چرغ و بحری لیکن به غایت پاکیزه منظر و نیک‌اعضا باشد و آنچه از آن سرخ رنگ باشد بهتر است و آن را پسندیده‌اند و آنچه در کوه تولَک کند یعنی پر بریزد به کاری نیاید و آنچه در خانه تولَک کند بسیار خوب می‌شود و آن را به عربی زُمَّج خوانند. صاحب فرهنگ جهانگیری گوید: «... در او نفعی زیادت نیست شاید که شکار بط و کلنگ و آن‌چه از این شیوه باشد کند». و صحیح دوبرادران است. خاد جانوری است پرنده در غایت شهرت.[۳]



منابع[ویرایش]

  1. فارسی۱۲۳
  2. لغت‌نامه دهخدا. مدخل‌های مختلف با نام‌های یادشده.
  3. لغت‌نامه دهخدا. مدخل‌های مختلف با نام‌های یادشده.

پیوند به بیرون[ویرایش]