بید لباس
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
گُمان میرود حق تکثیر محتویات این صفحه با سیاستهای ویکیپدیا در مورد حق تکثیر سازگاری ندارد. لطفاً اطلاعات بیشتری در این مورد بیفزایید و یا وضعیت حق تکثیر منبع اصلی این مقاله را بررسی کنید. |
 |
این مقاله نیازمند ویکیسازی است. لطفاً با توجه به راهنمای ویرایش و شیوهنامه آن را تغییر دهید. در پایان، پس از ویکیسازی این الگوی پیامی را بردارید. |
| بید لباس | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||||||
| طبقهبندی علمی | ||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||
| Tineola bisselliella |
بید لباس نوعی حشره است از راسته پولکبالان (Lepidoptera). الف- بيولوژي حشره بيد:
حشره بيد پروانه كوچكي است با نام علمي tincola biseliella به رنگ زرد كه طول بدن آن 12-9 ميليمتر مي باشد . پروانه هاي ماده در طول 3-2 هفته از عمر خود در حدود صد تخم در محل تاخوردگي هاي فرش و يا ساير منسوجات پشمي مي گذارند . تخم هاي اين پروانه در يكي از مراحل عمر خود به صورت « لارو » در مي آيند ، اگر خسارات حاصل از بيد روي پشم شود و متوجه مي شويم خسارات توسط بيد بالغ نيست ، بلكه توسط نوزاد اوست ، يعني همان لارو كه براي رشد خود از پروتئين موجود در پشم تغذيه نموده و با تنيدن تار درروي پشم و حفر دالان هايي در داخل الياف به آن صدمه مي زنند و پس از تبديل شدن به بيد ، دوباره تخم گذاري مي كنند ، به اين ترتيب تعداد لاروها افزايش مي يابد . يك حشره بيد قادر است پس از چهل نسل در حدود 42 كيلوگرم پشم را نابود كند و در نتيجه ميزان تخريب فرش نيز زياد مي شود . در كل دو نوع بيد وجود دارد كه به پشم صدمه مي زند : 1- بيد لباس تحت عنوان Moth 2- بيد قالي تحت عنوان Beethe ب – روشهاي مبارزه با بيد : با تمام خطرهايي كه بيد براي فرش دارد مبارزه با آن به طور كامل امكان پذير و آسان است . بيد از زمان قديم شناخته شده بود و در هر دوره اي روشهايي براي مبارزه با آن ايجاد شده بود ، اما به طريقه صنعتي و در مقياس بزرگ به كار گرفته نشده اند ، مانند سرد كردن با استفاده از مواد طبيعي . در ايران و برخي از نقاط دنيا مرسوم است كه فرشها را لوله و يا تا كرده و در ميان آن ها حبه هاي نفتالين و يا كافور قرار مي دهند تا بخارهاي متصاعده از اين مواد محيط زيست را براي اين حشره نامناسب سازد ، كه البته طريقه اي به نسبت قديمي ولي با ارزش و مفيد است . - چهار روش عمده براي مبارزه با بيد وجود دارد : 1- مسموم كردن محيط تغذيه و تنفس لارو : در اين روش از بخارات مسمومي استفاده مي شود كه براي لارو كشنده مي باشد . البته علاوه بر لارو خود بيد نيز از بين مي رود ، اما تخم بيد باقي مي ماند . پس كاربرد اين روش دائمي نيست . موادي كه در اين روش استفاده مي شود نبايد براي انسان مضر باشد ، مثلاً سيانيد هيدروژن(HCN) براي خود انسان نيز خطرناك است و نبايد بكار رود . در گذشته از گاز(SO2) براي اين منظور استفاده مي شده كه مقدار زياد آن نيز براي انسان مضر است. امروزه از مواد آلي مثل نفتالين استفاده مي شود ، كه به دليل پايين بودن نقطه جوش آن در يك محيط بسته غلظت گاز آن افزايش پيدا مي كند ، بنابراين در يك فضاي بسته مانند درون يك چمدان كه لباسهاي پشمي داخل آن قرار دارد روشي ارزان و راحت است . علاوه بر نفتالين ، ماده آلي ديگر به نام پارادي كلروبترن به كار مي رود كه عملكردي بهتر دارد ، بوي تند و زننده ندارد و بوي آن نسبت به نفتالين زودتر زدوده مي شود .از كافور نيز به عنوان ماده ضد بيد استفاده مي شود كه تاثير آن به مراتب از نفتالين و پارادي كلروبترن كمتر است و بر روي بيد قالي هم تاثير ندارد . 2- جلوگيري از خسارت بيد با روش سرد كردن : در اين روش كالاي پشمي را در سرما نگهداري مي كنند ، مثلاً در انگلستان و آمريكا جهت نگهداري پوست خز از اين روش استفاده مي شود . در اين روش بيد از بين نمي رود بلكه به خواب مي رود و در صورت گرم شدن ، فعاليت خود را شروع مي كند ، تنها كاري كه مي توان انجام داد اين است كه با گرم كردن و سرد كردن متوالي لاروها را از بين برد . بعنوان مثال : كالا ابتدا در دماي (8- سانتيگراد ) و بعد در دماي (10 درجه سانتيگراد) قرار داده مي شود . اين عمل چند بار تكرار مي شود . بعد از تكرار اين عمل و از بين رفتن لاروها ، مي توان كالا را در دماي (5-4) درجه براي مدت زمان طولاني و به دور از آسيب بيد نگهداري نمود . 3- مسموم كردن بيد از طريق تماس با سم : در اين روش ماده به كار برده شده باعث مسموم شدن و از بين رفتن بيد و لارو مي گردد . سم (D.D.T) كه مشتق از دي فنيل متان است ماده اي است ارزان قيمت و به ميزان (25/0-1/0) درصد براي ضد بيد كردن پشم استفاده مي شود . ثبات شستشويي ندارد يعني در اثر شستشوي كالا از بين مي رود . استفاده از آن در طبيعت ممنوع است كه به دليل غيرقابل تجزيه بودن آن مي باشد . ماده ديگري كه به عنوان جايگزين آن به كار مي رود ، كلروفنيل كلرومتيل سولفور (CCS) مي باشد . مواد به كار رفته در اين روش به صورت سطحي روي الياف مي نشيند و به مرور زمان از كالا جدا شده و يا بر اثر شستشو از بين مي رود . 4- استفاده از داروهايي كه بر دو قسم مي باشند : الف – غير ماكول كردن كالا ( غير قابل خوردن كردن كالا ) گفتيم ساختار شيميايي پشم كراتين است ، يعني پيوندهاي دي سولفيدي بين زنجيرهها وجود دارد كه لارو اين پيوندها را شكسته و بعد زنجيره هاي پروتئيني را خورده و هضم مي كند . حال اگر اين پيوندها شكسته شده و با تركيباتي مانند فرم آلدئيد دوباره پيوند داده شوند ، به دليل تغيير نوع پيوند لارو قادر به شكستن اين پيوند نبوده و پشم برلاي لازو قابل خوردن نمي باشد . ب – مسموم كردن لارو از طريق خوردن كالاي مسموم : در اين روش پشم مسموم و آلوده مي شود كه در صورت خورده شدن پشم توسط لارو ، لارو از بين مي رود . اين مواد جذب پشم مي شوند و از ثبات شستشويي نسبتاً خوبي برخوردار مي باشند . از ويژگي هايي كه اين مواد بايد داشته باشند عبارتند از : 1- بر خصوصيات فيزيكي الياف ، مانند : زيردست و استحكام الياف اثر نامطلوب نداشته باشند . 2-رنگي نباشند ، زيرا باعث لگه گذاري بر روي پشم مي شوند . 3-از نظر شيميايي اثر سوء بر ثبات رنگ نداشته باشند . 4-براي انسان ايجاد حساسيت يا مسموميت نگنند . 5- قيمت آنها مناسب باشد . تحقيقات دامنه داري براي مواد ضد بيد انجام گرفته كه مواد توليد شده تا حد امكان ويژگي هاي ذكر شده در بالا را داشته باشند . از جمله اين مواد مي توان به : سديم فلورايد ، آلومينيم فلورايد ، اسيد پتاسيم فلورايد ، آلومينيوم فلور و آنتيمون اشاره كرد كه بسياري از ويژگيهاي بالا را دارد و تنها ثبات شستشويي چندان بالايي ندارند . امروزه از تركيبات آلي جديدي استفاده مي شود كه شبيه رنگهاي اسيدي ميلينگ بوده و حتي زمان رنگرزي مي توان همراه رنگ استفاده كرد . اين مواد در مراحل مختلف پشم شويي ، رنگرزي و حتي بعد از بافت فرش مي توان به كار برد و مقدار مصرف اين مواد حدود (3-5/1) درصد است و از جمله اين تركيبات مي توان به موارد زير اشاره كرد . Eulan a New – Mitin FF
|
|||
|---|---|---|---|
|
زیرشاخهٔ ششپایان: سختپوستان: آرتمیا • پاروپا • خرچنگ آب شیرین • خرچنگ دریایی • خرچنگ • دافنی • سپرمیگو • شاهمیگو • شپشکماهی • کریل • کشتیچسب • میگو قلابداران: عنکبوت دریایی، خرچنگ نعل اسبی، بسیارپایان: خردپا • صدپا • کوتولهپا • هزارپایی دیگر بیمهرگان
شاخهٔ کیسهتنان (کنیداریا): اوبلیا • ایروکانجی دریا • چتر دریایی • زنبور دریایی • شقایق دریایی • عروس دریایی • عروس ساقدار دریایی • فیزالیا • قلم دریایی • مرجان بادبزنی • مرجان دریایی • هیدر خارپوستان: آفتابگردان دریایی • توتیای دریایی • خارپوست دریایی • خیار دریایی • دلار شنی • زنبق دریایی • ستاره دریایی • ستاره شکننده • ستاره سبدی • مینای دریایی نرمتنان: بسصدفی • بیصدفی • پروانه دریایی • تکپارهصدفی • حلزون دوکفه • حلزون سیب • خارهچسب • دوکفهای • سپرپا • سرپاور (هشتپا، دهپا) • شکمپا • صدف خوراکی • صدف مروارید • گوشماهی • گهواره دریایی • لیسه • لیسه دریایی • ناوپا کرمها: کرم پهن • کرم حلقوی (از جمله: زالو) • کرم لولهای اسفنجیان: اسفنج آهکی • اسفنج دریایی • چنداسفنجی • سختاسفنج طنابداران دریایی: آبدزدک دریایی • آتشتن • سالپ • لاله دریایی |
