ساس

ساس
ساس معمولی
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو:	جانوران
شاخه:	بندپایان
رده:	حشرات
راسته:	نیم‌بالان
زیرراسته:	ناجوربالان
تیره:	بسترساسان کیرکالدی، ۱۹۰۹
سرده‌ها و گونه‌ها
سرده ساس Cimex lectularius Cimex hemipterus (C. rotundatus) Cimex pilosellus Cimex pipistrella سرده Leptocimex Leptocimex boueti سرده Haematosiphon Haematosiphon inodora سرده Oeciacus Oeciacus hirudinis Oeciacus vicarius سرده Afrocimex Afrocimex constrictus

ساس حشره‌ای از راستهٔ نیم‌بالان و خانوادهٔ بسترساسان (Cimicidae) است.

ساس از کک بزرگ‌تر است و لای درز تشک و متکا و شکاف اجناس چوبی مخفی می‌شود و شب خارج شده و به انسان نیش می‌زند. آنها اغلب در شب فعالیت می‌کنند اما اگر یک هفته از خانه دور باشید، همین که به استراحت بپردازید یا روی مبل بنشینید به سراغ شما خواهند آمد. می‌بینید که روشن گذاشتن چراغ‌ها در مورد این خون‌آشام‌های کوچک، مخصوصا زمانی که گرسنه هستند، چندان مؤثر نیست.

ساس از راه خون‌خوراکی از انسان و دیگر جانداران خون‌گرم تغذیه می‌کند.

دو نوع ساس که از نظر بهداشتی برای انسان اهمیت دارد، ساس معمولی (ساس تختخواب، Cimex lectularius) و ساس گرمسیری (Cimex hemipterus) هستند. این دو نوع ساس از روی پیش‌سینه یعنی بخش اول سینه از هم تشخیص داده می‌شوند.

چرخهٔ زندگی

در محل سکونت انسان مانند منازل، هتل‌ها، خوابگاه‌ها، زندان‌ها، سرباز خانه‌ها، بیمارستان‌ها، سرای سالمندان و... یافت میشود. این انگل‌ها در شکاف دیوار، کف خانه‌ها، اثاثیه، لابلای کارتن‌ها، پشت کاغذ دیواری، کمدها و درهای چوبی و قفسهٔ کتابخانه‌ها مبلمان، تشک‌ها، و پشتی‌ها مخفی میشوند. در شب و نور کم فعال هستند و از میزبان خفته تغذیه می‌کنند. اگر انسان در دسترس آن‌ها نباشد از سایر حیوانات خونخواری می‌کنند. ساس‌ها هنگام خونخواری ۳ یا ۴ بار با فاصله چند دقیقه شخص را می‌گزند تا سیر شوند.

ماده بالغ روزی ۲-۳ تخم می‌گذارد. که در طول زندگی جمعا ۲۰۰-۵۰۰ تخم می‌رسد. تخم‌های یک میلیمتری سفید مروارید شکل اند. در مکانهای یاد شده قرار داده میشوند. زمان باز شدن تخم‌ها که معمولاً ۱۰-۹ روز بعد از جنیندار شدن است به درجه حرارت بستگی دارد. ۵ مرحله نمفی وجود دارد. که هر مرحله قبل از پوست اندازی به یک وعده خون نیاز دارد تا تبدیل به مرحله بعدی گردد.

مراحل تخم تا بلوغ کامل و تخم گذاری مجدد بسته به حرارت محیط بین ۱۹-۷ هفته متغیر است. در حرارت ۲۷ درجه تخم‌ها در کمتر از یک هفته شکفته می‌شوند. درطول سال چند نسل ساس بوجود می‌آید. در دسترس بودن منبع خون در زمان تولید مثل تاثیر می‌گذارد. ساس‌های بالغ در تابستان هر هفته تغذیه می‌کنند. در ماه‌های سرد تر تغذیه آنها کمتر صورت می‌گیرد. در زمستان چیزی نمی‌خورند و در بهار برای تغذیه ظاهر می‌شوند. ساس‌ها گرسنگی را تا ۵۵۰ روز تحمل میکنند! خانه‌های مستأجری بیشتر در معرض آلودگی قرار دارند.

راه های مبارزه

از آنجایی که ساس از سطوح چوبی به راحتی بالا می رود، پس بایستی پایه های تخت را در داخل صفحات فلزی قرار داد و تخت ها را از دیوار فاصله داد. برای کاهش آلودگی به ساس دما را می توان به بالای ۳۷ - ۳۶ درجه رسانید. تماس طولانی با دمای (۹-۰) درجه نیز در عرض چند ساعت، ساس های بالغ را نابود می کند. ملحفه ها و روبالشی های آلوده را در یک کیسه نایلونی سیاه و در آفتاب قرار دهید. تمام درزها و شکاف های موجود در اتاق را مسدود کنید. پرده ها را با آب داغ مورد شستشو قرار دهید و اگر ملحفه ها و روبالشی ها آلوده به ساس است به روش های کنترل فیزیکی مانند جاروبرقی توجه خاصی داشته باشید.

درمان

خارش ناشی از گزش ساس‌ها به درمان‌های علامتی پاسخ می‌دهد.

کنترل:

• بهسازی محیط
• سم‌پاشی

بهسازی محیط:

• دور انداختن وسایل آلوده و سوزاندن آنها
• حذف درزها و شکاف‌ها و برداشتن کاغذهای دیواری
• گچ کردن ساختمان(در ساختمانهایی که گل – گچ هستند یا درز و شکاف در کف و دیوار دارند)
• دوغاب کف ساختمان با سیمان
• پهن کردن وسایل خانه در آفتاب

بعضی از لباسها را با جوشاندن سالمسازی کنید. در صورتی که حجم آلودگی پایین باشد با رعایت مسائل ایمنی می‌توان با مشعل‌های گازی شکاف‌ها و درزها را حرارت داد (باید مواظب اشتعال و سایل سوزنده و سیم کشی برق داخل و خارج دیوارها باشید) استفاده از جارو برقی می‌تواند مفید باشد به شرط این‌که از کیسهٔ یک‌بار مصرف استفاده شود و در نهایت کیسه سوزانده یا جوشانده شود در صورتی که کیسه یک‌بار مصرف در دسترس نباشد، کیسه را فوراً بعد از جاروکشی بجوشانید.

سموم مؤثر بر ساس‌ها:

سم HCH و سم BHC سم دی اکساکارب و سم بندیو کارب، سم ددت، سم دیازینون سم فن کلروفوس، یودفن فوس لیندین، مالاتیون و پرویوکسور موثر هستند. اضافه کردن پیرترین یا پیرتروئیدهای ترکیبی مثل بیورزمترین مفید است چون باعث خارج شدن ساس از پناهگاه هایشان می‌شود و تماس آنها را با سطوح سمپاشی شده افزایش می‌یابد. سمپاشی به صورت دستی یا کمپرسی روی دیوارها و کف اطاقها صورت می‌گیرد. رختخواب کودکان و گهواره اطفال نباید سمپاشی شود. در این مورد لباس‌ها و… را بجوشانید. از آنجایی که ساس از سطوح چوبی به راحتی بالا می رود، پس بایستی پایه های تخت را در داخل صفحات فلزی قرار داد و تخت ها را از دیوار فاصله داد. برای کاهش آلودگی به ساس دما را می توان به بالای ۳۷ - ۳۶ درجه رسانید. تماس طولانی با دمای (۹-۰) درجه نیز در عرض چند ساعت، ساس های بالغ را نابود می کند. ملحفه ها و روبالشی های آلوده را در یک کیسه نایلونی سیاه و در آفتاب قرار دهید. تمام درزها و شکاف های موجود در اتاق را مسدود کنید. پرده ها را با آب داغ مورد شستشو قرار دهید و اگر ملحفه ها و روبالشی ها آلوده به ساس است به روش های کنترل فیزیکی مانند جاروبرقی توجه خاصی داشته باشید.

نگارخانه

• 
• 
• 
• 
•