کرم‌های لوله‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کرم‌های لوله‌ای
کرم‌های لوله‌ای
کرم گرد ناشناس در خاک مرطوب.
دهان در گوشه بالا سمت چپ مشخص است.
طبقه‌بندی علمی [ e ]
فرمانرو: Animalia
clade: Nematoida
شاخه: Nematoda
Diesing, 1861
رده‌ها

Chromadorea (اختلاف نظر)
Enoplea (اختلاف نظر)
کرم‌های لوله‌ای سسرننتئا
و متن را ببینید

مترادف‌ها

Adenophorea (see text)
Aphasmidia
Nematoidea Rudolphi, 1808
Nematodes هرمان بورمایستر, 1837
Nemates Cobb, 1919
Nemata Cobb, 1919

کرم‌های لوله‌ای (به انگلیسی: Nematode) یا نخ‌سانان، از مهمترین جانوران می‌باشند. کرم‌های لوله‌ای یکی از متنوع ترین شاخه‌های زیست شناسی هستند. تشخیص و تمایز گونه‌های نماتد مشکل است بیش از ۲۸۰۰۰ گونه تا به حال شرح داده شده‌است که از این تعداد ۱۶۰۰۰ گونهٔ آن انگل هستند.[۱]

کرم‌های لوله‌ای دارای پوشش کیتینی بوده و حاوی یکسری واکوئل در جلدشان هستند این موجودات فاقد دستگاه گردش خون و تنفس هستند. نماتدها در طول عمر خود ۴ بار پوست‌اندازی می‌کنند که به این عمل molting یا پوست اندازی می‌گویند.

برخی از کرم‌های لوله‌ای انگل یا پارازیت ریشه گیاهان هستند مثل نماتد ریشه چغندر قند ولی اکثر نماتدهای خاکزی مفیدند. این جانوران برای زندگی به لایه‌ای از آب نیاز دارند در خاک‌ها بیشترین تعداد جانوران خاک یا فون خاک مربوط به نماتدهاست و در خاک‌هایی با مواد آلی بالا به فراوانی یافت شده و در هر متر مربع این خاک‌ها حدود ۳۰ میلیون کرم‌های لوله‌ای گزارش شده‌است. که بیشتر در لایه سطحی خاک و اطراف ریشه گیاهان (منطقه ریزوسفر) تجمع می‌نمایند.

تغذیه کرم‌های لوله‌ای[ویرایش]

از نظر تغذیه‌ای روش اصلی تغذیه کرم‌های لوله‌ای به‌صورت بیوتروفی است و از انواع باکتری و قارچ‌ها تغذیه می‌نماید. اهمیت کرم‌های لوله‌ای در زیشت‌شناسی خاک به‌واسطه همین روش تغذیه آنهاست. کرم‌های لوله‌ای با تغذیه از میکروب‌های خاک جمعیت میکروبی خاک را دایما تجدید کرده و به‌صورت فعال باقی می‌گذارد و همچنین عناصر غذایی موجود در بدن میکروب‌ها را آزاد می‌کند. البته انواع شکارگر در بین کرم‌های لوله‌ای شناسایی شده که از پروتوزوآ ها به عنوان شکار استفاده می‌کنند. کرم‌های لوله‌ای همه‌چیز خوار از میکروب‌ها ریشه گیاهان و شیره گیاهی تغذیه می‌کنند.

شرایط محیطی[ویرایش]

به هنگام نامساعد شدن شرایط خاک (نظیر خشکی و کاهش منابع غذایی) تخم ها در داخل بدن مرده کرم‌های لوله‌ای محافظت شده و در مقابل خشکی و سایر تنش‌ها حفظ می‌شود. به‌عبارت دیگر پس از مرگ کرم‌های لوله‌ای، بدن آن به‌صورت سیست از تخم‌ها محافظت می‌کند. سیست‌ها فرم‌های مقاوم برخی موجودات زنده در شرایط نامساعد محیطی هستند.[۲]

نحوهٔ انتقال آلودگی[ویرایش]

انتقال آلودگی از راه بلع تخم انگل در غذا می‌باشد . لارو انگل از تخم در روده آزاد شده و پس از مهاجرت به ریه با بلع مجدد وارد روده می‌شود . در روده طول کرمها حتی به سی سانتیمتر می‌رسد . عفونت اغلب بدون علامت است ولی ممکن است موجب تب، درد شکمی، اسهال و مشکلات گوارشی، کاهش وزن و علائم سوءتغذیه و... شود. گاه انگل بالغ و زنده در مدفوع مشاهده می‌شود .

درمان و پیشگیری[ویرایش]

درمان با داروهای ضد انگل مانند مبندازول، آلبندازول، پی پیرازین و پیرانتل پاموآت است . رعایت بهداشت موجب پیشگیری است . انجام آزمایش مدفوع اغلب برای تشخیص مفید است .

پانویس[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Nematode»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۱).
  2. «نماتدهای خاک». باشگاه مهندسان ایران. بازبینی‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۱. 
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کرم‌های لوله‌ای موجود است.