نشانگان توره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نشانگان توره
Head and shoulders of a man with a shorter Edwardian beard and closely cropped hair, in a circa-1900 French coat and collar
ژرژ ژیل دولا توره (۱۸۵۷–۱۹۰۴)، که نام این نشانگان از او گرفته شده است.
آی‌سی‌دی-۱۰ F95.2
آی‌سی‌دی-۹ 307.23
اُمیم ۱۳۷۵۸۰
دادگان بیماری‌ها ۵۲۲۰
مدلاین پلاس 000733
ای‌مدیسین med/۳۱۰۷ neuro/664
سمپ D005879

نشانگان توره (به انگلیسی: Tourette's syndrome) یک عارضه عصبی است که به وسیله ترکیبی از حرکات و صداهایِ ناخواسته که به آن‌ها تیک (Tic) می‌گویند، توصیف می‌شود. حرکات کلیشه‌ای پریدن یا رقصیدن، بیش‌فعالی و اختلالات یادگیری علایم شاخص این نشانگان محسوب می‌شوند. شروع این اختلال قبل از ۱۶ سالگی و معمولاً در ۵ سالگی است. تیک‌ها عموماً خطری برای سلامتِ عمومیِ فرد محسوب نمی‌شوند، هر چند تیک‌های حرکتی مانند تکان دادن سَر می‌تواند دردناک باشد. با این وجود، کودکان و بزرگ‌سالانی که دچار نشانگان توره هستند، ممکن است مشکلاتی مانند دوری از جامعه، خجالت و کمبود اعتمادبه‌نفس را تجربه کنند.

تیک‌ها می‌توانند به صورت‌های زیر باشند:

  • صوتی: مانند خرخر کردن، سرفه کردن یا کلمات را بلند گفتن
  • جسمی (حرکتی): مانند تکان دادن سر یا بالا و پایین پریدن

یا

  • ساده: انجام یک حرکت کوچک یا یک صدا درآوردن
  • پیچیده: انجام یک سِری حرکات جسمی یا گفتن یک عبارت طولانی

نام‌ها[ویرایش]

نام‌های دیگر این عارضه، نشانگان ژیل دولا توره (Gilles de la Tourette syndrome)، جی‌تی‌اس (GTS) یا اختلال توره (Tourette's disorder) هستند. نام این نشانگان از نام ژرژ ژیل دولا توره گرفته شده‌است. ژیل دولاتوره فردی بود که این اختلال را نخستین بار در سال ۱۸۸۵ تعریف نمود. وی در این زمان در کلینیک سالپتریر پاریس زیر نظر شارکو مشغول تحصیل بود. در متون فارسی به خاطر عدم آشنایی با تلفظ فرانسوی نام‌ها اغلب نام این اختلال را اشتباهاً سندرم ژیل دولاتورت یا اختلال تورت نوشته‌اند.

ملاک‌های تشخیصی[ویرایش]

  • وجود تیک‌های حرکتی متعدد و وجود یک یا چند تیک صوتی که زمانی در طول بیماری وجود داشته‌اند. البته لزومی نیست که این تیک‌ها به صورت همزمان با یکدیگر مشاهده شوند.
  • تیک‌های مذکور، به طور مکرر در ضمن روز ظاهر می‌شوند و معمولاً ماهیت حمله‌ای دارند. این وضعیت تقریباً هر روز و متناوباً برای مدت بیش از یک سال به چشم می‌خورد.
  • محل تشریحی تیک‌ها، تعداد و فرکانس آنها و همین‌طور پیچیدگی و شدتشان در طول زمان تغییر پیدا می‌کند.
  • سن شروع این اختلال حتماً قبل از ۲۱ سالگی است. [در کتاب آکسفورد، شروع قبل از ۱۶ سالگی و معمولاً در ۵ سالگی عنوان شده‌است.]
  • وقوع اختلال منحصراً در جریان مسمومیت با مواد مؤثر بر روان یا بیماری‌های شناخته شده سلسله اعصاب مرکزی مثل کره هانتینگتون و آنسفالیت بعد از عفونت ویروسی نیست.

همه گیرشناسی[ویرایش]

شیوع نوع افروخته و شکوفان این اختلال حداقل ۱ در ۲۰۰۰ (یعنی ۰/۰۵ درصد) تخمین زده شده‌است. اما اگر اختلال توره و تیک‌های متعدد جزئی را از یک طیف ژنتیک محسوب کنیم، بر پایه برخی مطالعات شیوع اختلال به ۱ در ۲۰۰ تا ۳۰۰ هم خواهد رسید. نسبت ابتلا مرد به زن در این اختلال حدود ۳ بر ۱ است و به نظر می‌رسد پسرهای مادران مبتلا به اختلال تورت در بالاترین خطر ابتلا به بیماری قرار دارند. ممکن است بین اختلال توره و اختلال بیش‌فعالی همراه با کمبود توجه و اختلال وسواسی جبری رابطه‌ای وجود داشته باشد.

سبب‌شناسی[ویرایش]

این اختلال اساساً یک اختلال عضوی است. بستگان بیمار مبتلا به این اختلال در خطر بیشتری برای ابتلا به آن و نیز برای ابتلا به یک اختلال تیک دیگر هستند. بنابه نظر برخی محققین این اختلال به صورت اتوزومی غالب به ارث می‌رسد. تغییرات الکتروانسفالوگرافی غیراختصاصی در ۱۰ تا ۶۵ درصد بیماران دیده می‌شود و در مطالعه مغز با سی تی اسکن در ۱۰ درصد بیماران نوعی نابهنجاری غیراختصاصی وجود دارد. قرائنی مبنی بر بی‌نظمی دوپامین مرکزی نیز گزارش شده که برخی از منافع حاصله از داروهای ضد دوپامین مثل هالوپریدول و برخی دیگر از تشدید علایم یا زمینه سازی برای ابتلا بدان با داروهای محرک دوپامینرژیک بدست آمده‌اند.

منابع[ویرایش]

  • روانپزشکی کاپلان سادوک، چاپ :۲۰۰۱