شیر مادر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دو نمونه بیست و پنج میلی لیتری از شیر مادر.نمونه سمت چپ،شیر آغوز است و نمونه سمت راست،بعد از مدتی شیر دهی به دست آمده.دو نمونه با یک روش از پستان گرفته شده.

شیر مادر، شیری است که از پستان جنس زن انسان برای فرزندش بدست می‌آید. شیر خوراک نخستین نوزاد تازه به دنیا آمدهٔ انسان است پیش از آنکه بتواند مواد خوراکی دیگر را بخورد یا هضم کند نوزاد کمی که بزرگتر شد ممکن است یا به خوردن شیر به صورت مستقل ادامه دهد یا آن را در ترکیبی با خوراکی‌های دیگر بخورد.

سودها[ویرایش]

شیردهی به نوزاد می‌تواند از سوی مادر خودش باشد که در این صورت، این معمول ترین روش شیردهی خواهد بود، البته ممکن است مادر به صورت مستقیم شیر ندهد بلکه توسط شیردوش، شیر را از بدن بگیرد سپس آن را به کمک شیشه شیر، فنجان، قاشق یا دیگر ابزارهای شیردهی به نوزاد دهد. شیر ممکن متعلق به زنی غیر از مادر نوزاد باشد که ممکن است این شیر از انبار شیر فراهم شده باشد یا زنی غیر از مادر نوزاد مستقیم به او شیر دهد. این حالت در گذشته نیز وجود داشته که در این صورت به این زن، دایه گفته می‌شد. کارشناسان فنلاندی در پژوهش های خود دریافتند که اولین منبع پروبیوتیک شیر مادر است که باعث ازبین رفتن باکتری های بیماری زا شده و تاثیر سلامت بخش دارد.[۱]

سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند که در شش ماه نخست، نوزاد تنها از شیر مادر بخورد که البته اگر آمادگی آن دیده شد کم کم مواد جامد هم افزوده شود. تا سن دو سالگی توصیه می‌شود به عنوان یک خوراک تکمیلی به نوزاد شیر داده شود اما برای بیش از دو سال شیردهی به تمایل نوزاد و مادر بستگی دارد.[۲] شیردهی برای مادر و نوزاد، سودمند است و اثر مثبت آن حتی در دوران کودکی هم دیده می‌شود.[۳] برای نمونه می‌توان به کاهش خطر سندروم مرگ ناگهانی نوزاد،[۴] افزایش هوش،[۵] تاحدی کاهش عفونت گوش میانی،[۶] مقاومت در برابر سرماخوردگی و آنفلوآنزا،[۷] اندک کاهش در خطر سرطان خون کودکی،[۸] کاهش خطر بیماری قند نوزادی،[۹] داشتن دندان‌هایی بهتر،[۱۰] کاهش خطر چاقی در آینده،[۱۱] کاهش خطر درخودماندگی[۱۲] کاهش خطر گرفتاری در آسم و اگزما،[۱۰] کاهش در خطر گرفتاری ناهنجاری‌های روحی بویژه در بچه‌هایی که به فرزندی پذیرفته می‌شوند.[۱۳][۱۴] به نظر پژوهشگران از دیگر مزایایی شیر مادر این است که تغذیه با آن به مقاومت کودک در برابر آلودگی هوا کمک می کند.[۱۵]

ماندگاری[ویرایش]

شیر مادر می‌تواند برای استفاده تا مدتی نگهداری شود. مدت ماندگاری بسته به محل نگهداری و دمای آن متفاوت است:

  • در اتاق با دمای ۲۵ درجه سانتیگراد: ۶ تا ۸ ساعت
  • در کیف عایق حرارتی با بسته یخ: تا ۲۴ ساعت
  • در یخچال با دمای ۴ درجه سانتیگراد: تا ۵ روز
  • در جایخی (در داخل یخچال) با دمای ۱۵- درجه سانتیگراد: تا ۲ هفته
  • در فریزر (مجزا از یخچال): با دمای ۱۸- درجه سانتیگراد: ۳ تا ۶ ماه
  • در فریزر با دمای ۲۰- درجه سانتیگراد: ۶ ماه تا ۱ سال

زردی شیر مادر[ویرایش]

زردی شیرمادر
طبقه‌بندی و منابع بیرونی
آی‌سی‌دی-۱۰ P59.3

زردی شیرمادر، به نوعی بالا رفتن بیلی‌روبین غیر کونژوکه در نوزادان کفته می‌شود که در هفته اول یا دوم زندگی اتفاق می‌افتد و میزان بیلی‌روبین در آن بندرت بیش از ۲۰ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر می‌شود. یکی دو روز دادن شیرخشک به نوزاد باعث افت سریع میزان بیلی‌روبین می‌شود و هنگامی هم که دوباره شیر مادر به نوزاد داده شود، میزان بیلی‌روبین دیگر بالا نخواهد رفت. شیر مادر ممکن است حاوی نوعی عامل جلوگیری کننده از کونژوگه شدن بیلی‌روبین باشد ویا چرخه روده‌ای - کبدی بیلی‌روبین را تشدید کند.[۱۶] دو نوع زردی شیر مادر تعریف شده است: نوع اول یا زودرس (به انگلیسی: Breast feeding jaundice)، در چند روز اول بدلیل کم شیر خوردن نوزاد یا درست شیر ندادن مادر رخ می‌دهد[۱۷]و از روز دوم شروع می‌شود و تا روز پنجم طول می‌کشد. زردی خیلی شدید نیست و افت وزن نوزاد در ده روز اول بیش از ۱۰٪ وزن تولد است. درمان این اختلال، تغذیه مکرر با شیر مادر و اجتناب از دادن آب قند و مانند آن است تا چرخه روده‌ای - کبدی کاهش یابد و بیلی‌روبین دفع شود.

زردی نوع دیررس (به انگلیسی: Breast milk jaundice)به دلیل وجود مهارکننده گلوکورونید از در شیر مادر و مهار گلوکورونیله شدن بیلی‌روبین است.[۱۸] این نوع از روز پنج تا هفت آغاز می‌شود و بیلی‌روبین بندرت به بالای ۲۰ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر می‌رسد. قطع شیرمادر بصورت موقت آزمون خوبی برای شناختن این اختلال است.


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. شیر مادر اولین منبع پروبیوتیک . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]
  2. "WHO | Exclusive breastfeeding". Who.int. 2011-01-15. Retrieved 2011-10-26. 
  3. "The World Health Organization's infant feeding recommendation". 
  4. "WHO and UNICEF call for renewed commitment to breast-feeding". 
  5. Breastfeeding Associated With Increased Intelligence, Study Suggests
  6. PMID 6409579 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  7. PMID 22926635 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  8. PMID 22863497 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  9. PMID 23304866 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ PMID 23372130 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  11. PMID 23371390 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  12. PMID 22541054 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  13. "Mental health, attachment and breastfeeding: implications for adopted children and their mothers", International Breastfeeding Journal, 2006 
  14. PMID 23306004 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  15. شیر مادر سپر نوزاد در برابر آلودگی هوا.[خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://irna.ir]
  16. Kliegman, Richard E. Behrman, Robert M. (۱۹۹۴). "۶". Nelson essentials of pediatrics (2nd ed. ed.). Philadelphia...[etc.]: Saunders. p. ۱۹۳. ISBN ۰۷۲۱۶۵۳۲۲۷ Check |isbn= value: invalid character (help).  Check date values in: |date= (help);
  17. Lynn C. Garfunkel; Jeffrey Kaczorowski; Cynthia Christy (۲۰۰۲). Mosby's pediatric clinical advisor: instant diagnosis and treatment. Elsevier Health Sciences. pp. ۲۰۰–. ISBN ۹۷۸-۰-۳۲۳-۰۱۰۴۹-۸ Check |isbn= value: invalid character (help). Retrieved 14 June 2010.  Check date values in: |date= (help)
  18. Arias, IM (۱۹۶۴). "Prolonged neonatal unconjugated hyperbilirubinemia associated with breast feeding and a steroid, pregnane-3(alpha), 20(beta)-diol in maternal milk that inhibits glucuronide formation in vitro". J Clin Invest. ۴۳: ۲۰۳۷–۴۷.  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Check date values in: |date= (help)

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1534356/

  • نکات برتر در تغذیه با شیر مادر (مترجم: آراد باقری)
  • فرهنگ تک جلدی دکتر محمد معین، چاپ چهارم، ۱۳۸۳