مقیاس زمانی زمین‌شناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زمان‌بندی زمین‌شناسی
 پیدازیستی (فانروزوئیک)   نوزیستی (سنوزوئیک)  کواترنری
نئوژن
پالئوژن
 میانه‌زیستی (مزوزوئیک)  کرتاسه
ژوراسیک
تریاس
 دیرینه‌زیستی (پالئوزوئیک)  پرمین
کربونیفر
دوونین
سیلورین
اردویسین
کامبرین
 نهان‌زیستی  (پرکامبرین) پیشین‌زیستی (پروتروزوئیک)
نخست‌زیستی (آرکئن)
پیشازیستی (هادئن)

مقیاس زمانی زمین‌شناسی تقسیم‌بندی تاریخ زمین به بخش‌هایی از زمان شامل ابردوران، دوران، دوره، دور و عصر است. این مقیاس زمانی با استفاده از اصول تعیین سن نسبی ایجاد شده‌است. به عبارت دیگر مقیاس زمانی زمین‌شناسی سیستم اندازه‌گیری اتفاقات مختلفی است که در دوران زندگی زمین رخ داده است. تمام اتفاقات مختلف اعم از انقراض‌ها، پیدایش‌ها و رخ‌دادهای زمین‌شناسی در آن مشخص است. از آنجا که تفسیر تاریخ زمین یکی از هدف‌های اساسی دانش زمین‌شناسی است، نیاز به مقیاسی جهت تفسیر زمین‌شناختی تاریخ زمین وجود دارد که آن را مقیاس زمانی زمین‌شناسی می‌نامند.

دید کلی[ویرایش]

در زمین‌شناسی مدرن، از همان اوایل تقسیم سکانس‌های ناحیه‌ای چینه‌شناسی به واحدهای بزرگ و قابل تشخیص از یکدیگر، بر اساس فسیل‌ها معمول بوده‌است. چینه‌شناسان ابتدا مرز بین دوره‌ها را بر اساس ناپیوستگی مشخص در آثار جانوری و گیاهی قرار می‌دادند. بسیاری از این مرزها امروزه نیز صحیح به نظر می‌رسند، زیرا بعضی از آن‌ها تغییرات تکاملی یا انقراضی مشخصی را در موجودات نشان می‌دهند که در طی دوره کوتاهی از زمان در مقیاس جهانی صورت گرفته‌است. البته باید دانست که مقیاس زمانی زمین‌شناسی نسبی است و پس از کشف تعیین زمان به روش رادیواکتیو توانستند این مقیاس را با زمان مطلق که بر حسب سال تعیین می‌شود، ارتباط دهند.[۱]

پیشینه[ویرایش]

واحدهای زمانی در زمین‌شناسی و چینه‌شناسی
گاه‌چینه‌شناسی زمین‌گاه‌شناسی یادداشت‌ها
چینه‌ابردوران
Eonothem
ابردوران
Eon
جمعاً ۴ ابردوران. نیم میلیارد سال یا بیشتر
چینه‌دوران
Erathem
دوران
Era
۱۰ دوران شناخته‌شده. چندصد میلیون سال
سامانه
System
دوره
Period
۲۲ دوره شناخته‌شده. ده‌ها تا حدود صد میلیون سال
ردیف
Series
دور
Epoch
۳۴ دور شناخته‌شده. ده‌ها میلیون سال
اشکوب
Stage
عصر
Age
۹۹ عصر شناخته‌شده. میلیون‌ها سال
گاه‌بازه
Chronozone
گاه
Chron
زیربخش عصر. توسط ICS به‌کار نمی‌رود.

از اواخر قرن ۱۷ میلادی، محققان زمین‌شناسی به دنبال کشف الگویی در سنگ‌ها بودند تا تشخیص واحدهای سنگی در نقاط مختلف آسان‌تر گردد. در زمانی که اکثر محققان معتقد بودند که لایه‌های سنگی نتیجه طوفان نوح است، ویلیام اسمیت نقشه‌بردار و زمین‌شناس انگلیسی برای تشخیص واحدهای سنگی که در مسیر نقشه‌برداری خود قرار داشت به توالی برگشت‌ناپذیر و یکتای فسیل‌های جانوری و گیاهی در هر لایه اشاره کرد و بدین‌ترتیب وی به‌طور غیرمستقیم به تعیین سن نسبی واحدهای سنگی پرداخت. هم‌زمان با اسمیت محققان دیگری در فرانسه به مطالعه توالی فسیل‌ها پرداختند و الگویی در این‌باره ارائه دادند. از جمله این محققان ژرژ کوویه بود که با توسعه ایده تغییر در فسیل‌ها و پیدایش آن‌ها توانست نتایجی در خصوص تحولات در طول تاریخ زمین‌شناختی زمین به‌دست‌آورد. بدین‌ترتیب با گذشت زمان با بررسی آثار حوادث زیستی مانند انقراض‌ها و ظهور جانداران مختلف در لایه‌های سنگی (فسیل‌ها)، حوادث زمین‌ساختی بزرگ مانند کوه‌زایی‌ها و آتشفشان‌ها، حوادث فرازمینی مانند برخورد شهاب‌سنگ‌ها، چرخه‌های میلانکوویچ و نیز با استفاده از ابزارهای تعیین سن مطلق، گام‌های اساسی در جهت تعیین مقیاس جهانی زمان زمین‌شناسی برداشته شد. جدیدترین مقیاس‌های زمانی زمین‌شناسی توسط کمیسیون بین‌المللی چینه‌شناسی تهیه می‌شود.[۲]

زمان زمین‌شناسی[ویرایش]

زمان زمین‌شناسی نسبت به زمان پیدایش زمین در حدود ۴/۶ میلیارد سال پیش در نظر گرفته می‌شود. زمان زمین‌شناسی به ابردوران‌ها (Eon)، دوران‌ها(Era)، دوره‌ها(Period)، دورها(Epoch) و عصرهایی(Age) تقسیم شده‌است که برای هر کدام از این تقسیمات رنگ استاندارد آن در نظر گرفته شده و در تمام نقشه‌ها و نمودارهای تهیه شده در دنیا از این رنگ‌ها استفاده می‌شود. رنگ‌های استفاده شده برای واحدهای زمانی بر اساس طرح اتحادیه برای نقشه زمین‌شناسی جهان می‌باشد. برای نمونه رنگ مورد استفاده برای دوره ژوراسیک آبی و برای دوره کرتاسه سبز است.[۳]

توصیف واژه‌ها[ویرایش]

  • ابردوران یا ابرگشتمان (Eon): به مدت‌زمانی گفته می‌شود که دارای چندین عصر است که با یک تغییر عظیم در ساختار زمین آغاز می‌شود و با یک تغییر عظیم دیگر به پایان می‌رسد.
  • دوران یا گشتمان (Era):
  • دوره یا گشتاره (Period):
  • دور یا گشتارک (Epoch):
  • عصر یا روزگار (Age): به مدت‌زمانی گفته می‌شود که تغییرات در ساختار زمین جزئی‌تر از دوره است ولی تغییراتی در شکل زمین رخ می‌دهد.

جدول مقیاس زمانی زمین‌شناسی[ویرایش]

جدول زیر خلاصه رویدادهای مهم در طول تاریخ زمین‌شناختی زمین است و ویژگی‌های دوره‌های زمانی در مقیاس زمین‌شناسی را تشریح می‌کند. در این جدول، دوره‌های زمانی جدیدتر در بالا و دوره‌های قدیمی‌تر در پایین قرار گرفته‌اند.

بزرگ‌ابردوران ابردوران دوران دوره دور عصر رویدادهای مهم آغاز (میلیون سال پیش)
n/a[الف] پیدازیستی نوزیستی[ب] کواترنری هولوسن Meghalayan 4.2 kiloyear event, عصر یخبندان کوچک, increasing انقلاب صنعتی CO2. خطای عبارت: عملگر round دور از انتظار*
Northgrippian رویداد ۸۲۰۰ ساله, Holocene climatic optimum. عصر برنز. خطای عبارت: عملگر round دور از انتظار*
Greenlandian Current میان‌یخچالی begins. سطح آب‌های آزاد flooding of داگرلند and سوندالند. صحرای بزرگ آفریقا desert forms. انقلاب نوسنگی. خطای عبارت: عملگر round دور از انتظار*
پلیستوسن پلیستوسن پسین ('تارانتین') Eemian میان‌یخچالی, آخرین عصر یخبندان, ending with یانگر درایاس. نظریه فوران آتشفشان توبا. رویداد انقراض کواترنری. 0.126
پلیستوسن میانه ('ایونین'، 'چیبانین') High amplitude 100 ka دوره یخچالی. Rise of انسان خردمند. 0.781
پلیستوسن پیشین ('کالابرین') Further cooling of the climate. Spread of انسان راست‌قامت. 1.806*
گلاسین Start of یخبندان کواترنریs. Rise of the Pleistocene megafauna and انسان ماهر. 2.588*
نئوژن پلیوسن پیاسنزین یخسار گرینلند develops.[۵] جنوبی‌کپی common in East Africa.[۶] 3.6*
زانکلین Zanclean flooding of the حوضه مدیترانه. Cooling climate. آردی‌کپی in Africa.[۷] 5.332*
میوسن مسینین بحران شوری مسینین with hypersaline lakes in empty حوضه مدیترانه. Moderate Icehouse climate, punctuated by عصر یخ‌بندانs and re-establishment of یخسار جنوبگان خاوری; Gradual separation of human and chimpanzee ancestors. 7.246*
تورتونین 11.608*
سراوالین Warmer during Middle Miocene Climate Optimum.[۸] Extinctions in Middle Miocene disruption. 13.65*
لانگین 15.97
بوردیگالین کوه‌زایی in نیم‌کره شمالی. Start of Kaikoura Orogeny forming آلپ جنوبی. Widespread forests slowly فتوسنتز massive amounts of CO2, gradually lowering the level of atmospheric CO2 from 650 ppmv down to around 100 ppmv during the Miocene. 20.43
آکوئیتانین 23.03*
پالئوژن الیگوسن چاتین Grande Coupure extinction. Start of widespread Antarctic glaciation.[۹] Rapid فرگشت and diversification of fauna, especially پستاندارانs. Major evolution and dispersal of modern types of گیاهان گلدارs 28.4
روپلین 33.9*
ائوسن پریابونین Moderate, cooling climate. Archaic پستاندارانs (e.g. گوشت‌دندان‌سانانs, لقمه‌ای‌بندانs, یوینتاددان, etc.) flourish and continue to develop during the epoch. Appearance of several "modern" mammal families. Primitive آب‌بازسانان diversify. First گندمیانes. Reglaciation of Antarctica and formation of its کلاهک یخی; End of کوه‌زایی لارامید and Sevier Orogenies of the کوه‌های راکی in North America. کوه‌زایی of the آلپ in Europe begins. Hellenic Orogeny begins in Greece and دریای اژه. 37.2
بارتونین 40.4
لوتتین 48.6*
ایپرزین Two transient events of global warming (حداکثر حرارتی پالئوسن-ائوسن and ETM-2) and warming climate until the ائوسن. The Azolla event decreased CO2 levels from 3500 ppm to 650 ppm, setting the stage for a long period of cooling."}} شبه‌قاره هند collides with Asia and starts Himalayan Orogeny. 55.8*
پالئوسن تانتین Starts with دهانه چیکشلوب and the رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن. Climate tropical. Modern plants appear; پستاندارانs diversify into a number of primitive lineages following the extinction of the non-avian dinosaurs. First large mammals (up to خرس or small اسب آبی size). کوه‌زایی آلپی in Europe and Asia begins. 58.7*
سلاندین 61.7*
دانین 65.5*
میانه‌زیستی کرتاسه کرتاسه پسین ماستریختین گیاهان گلدارs proliferate, along with new types of حشرهs. More modern پیوسته‌استخوانان fish begin to appear. شاخ‌قوچی, belemnites, صدف‌های حلقه‌ای دوکفه‌ای‌هاs, توتیای دریاییs and اسفنج دریایی all common. Many new types of دایناسورs (e.g. بیدادگرخزندگان, تیتاناسور, اردک‌منقاران, and شاخ‌چهرگان) evolve on land, as do هوسوسماران (تمساح‌سانان); and موساسوریانs and modern کوسهs appear in the sea. Primitive birds gradually replace خزندگان بال‌دار. تک‌سوراخیان, کیسه‌دارانs and هوددان mammals appear. Break up of گوندوانا. Beginning of کوه‌زایی لارامید and Sevier Orogenies of the کوه‌های راکی. جو زمین CO2 close to present-day levels. 70.6 ± 0.2*
کامپانین 83.5 ± 0.2
سانتونین 85.8 ± 0.5*
کنیاسین 89.3 ± 0.3
تورونین 93.5*
سنومانین 99.6*
کرتاسه پیشین آلبین ~112
آپتین ~125
بارمین ~130
هاتریوین ~136.4
والانجینین ~140.2
بریاسین ~145.5
ژوراسیک ژوراسیک پسین تیتونین بازدانگانs (especially مخروطیانs, Bennettitales and cycads) and سرخس (گیاه)s common. Many types of دایناسورs, such as خزنده‌پایانs, گوشت‌خزندگانs, and پوشیده‌خزنده‌سانانs. Mammals common but small. First birds and پولک‌داران. ماهی‌خزنده‌سانانs and نزدیک‌سوسمارسانانs diverse. دوکفه‌ای‌هاs, شاخ‌قوچیs and belemnites abundant. توتیای دریاییs very common, along with زنبق دریاییs, starfish, اسفنج دریایی, and terebratulid and rhynchonellid بازوپایانs. Breakup of پانگه‌آ into گوندوانا and لوراسیا. Nevadan orogeny in North America. Rangitata and کوه‌زایی سیمرین taper off. Atmospheric CO2 levels 3–4 times the present day levels (1200–1500 ppmv, compared to today's 400 ppmv). 150.8 ± 0.9
کیمریجین 155.7 ± 1.0
آکسفوردین 161.2 ± 1.0
ژوراسیک میانه کالووین 164.7 ± 1.2
باتونین 167.7 ± 1.3*
باجوسین 171.6 ± 1.4*
آلنین 175.6 ± 1.0*
ژوراسیک پیشین توآرسین 183 ± 0.7*
پلینسباخین 189.6 ± 1.0*
سینمورین 196.5 ± 0.3*
هتانجین 199.6 ± 0.2*
تریاس تریاس پسین راتین شاه‌خزندگانs dominant on land as دایناسورs, in the oceans as ماهی‌خزنده‌سانانs and کاذب‌خزنده‌سانانs, and in the air as خزندگان بال‌دارs. سگ‌دندان (فروراسته)s become smaller and more mammal-like, while first پستاندارانs and تمساح‌سانان appear. Dicroidiumflora common on land. Many large aquatic بریده‌مهرگان amphibians. شاخ‌قوچی extremely common. مرجان‌های سنگی and پیوسته‌استخوانان fish appear, as do many modern حشره clades. کوه‌های آند in South America. کوه‌زایی سیمرین in Asia. Rangitata Orogeny begins in New Zealand. Hunter-Bowen Orogeny in Northern Australia, Queensland and نیو ساوت ولز ends, (c. 260–225 سال) ~203.6
نورین ~216.5
کارنین ~228*
تریاس میانه لادینین ~237*
آنیسین 245
تریاس پیشین اولنکین 249.7
ایندون 251 ± 0.06*
دیرینه‌زیستی پرمین Lopingian چانگسینگین خشکیes unite into ابرقاره پانگه‌آ, creating the رشته‌کوه آپالاشs. End of Permo-Carboniferous glaciation. هم‌کمانان خزندگانs (پلیکوسورs and ددکمانانs) become plentiful, while پیراخزندگانs and بریده‌مهرگان دوزیستانs remain common. In the mid-Permian, زغال‌سنگ-age flora are replaced by میوه کاج-bearing بازدانگانs (the first true پیدازادان) and by the first true خزهes. قاب‌بالان and مگس evolve. Marine life flourishes in warm shallow reefs; productid and spiriferid brachiopods, bivalves, روزن‌دارانs, and راست‌شاخچه‌سانانs all abundant. رویداد انقراض پرمین-تریاس occurs 251 سال: 95% of life on Earth becomes extinct, including all تریلوبیتs, سنگ‌نگاشته (جانور)s, and غنچه‌های دریاییs. Ouachita and Innuitian orogenies in North America. کوه‌زایی اورالی in Europe/Asia tapers off. رشته‌کوه آلتای orogeny in Asia. Hunter-Bowen Orogeny on استرالیا (قاره) begins (c. 260–225 سال), forming the MacDonnell Ranges. 253.8 ± 0.07*
ووچیاپینگین 260.4 ± 0.4*
پرمین کاپیتانین 265.8 ± 0.4*
ووردین 268 ± 0.5*
رودین 270.6 ± 0.5*
پرمین کونگورین 275.6 ± 0.6
آرتینسکین 284.4 ± 0.26
ساکمارین 294.6 ± 0.18
آسلین 299 ± 0.15*
کربنیفر[پ] پنسیلوانین گژلین بال‌داران radiate suddenly; some (esp. شیردال‌مگس‌سانان and شش‌بالان) are quite large. دوزیستانs common and diverse. First خزندگانs and زغال‌سنگ forests (پولک‌درختs, ferns, گیاه مهردارs, کالامیتسs, کوردایتس, etc.). Highest-ever جو زمین اکسیژن levels. شاخ‌قوچی گوشه‌دارs, brachiopods, bryozoa, bivalves, and corals plentiful in the seas and oceans. Testate روزن‌دارانs proliferate. کوه‌زایی اورالی in Europe and Asia. کوه‌زایی واریسکی occurs towards middle and late Mississippian Periods. 303.9 ± 0.1
کازیمووین 306.5 ± 0.1
مسکوین 311.7 ± 0.2
باشکیرین 318.1 ± 0.4*
میسیسیپین سرپوخوین Large پنجه‌گرگ‌تبارانs, first چهاراندامانs, and amphibious کژدم‌های دریاییs live amid زغال‌سنگ-forming coastal آب لب‌شورs. Lobe-finned ریشه‌دندان‌سانانs are dominant big fresh-water predators. In the oceans, early غضروف‌ماهیانs are common and quite diverse; خارپوستانs (especially زنبق دریاییs and غنچه‌های دریاییs) abundant. مرجانs, خزه‌زیان, شاخ‌قوچی گوشه‌دارs and brachiopods (Productida, Spiriferida, etc.) very common, but تریلوبیتs and ملوانک‌وارانs decline. دوره یخچالی in East گوندوانا. Tuhua Orogeny in New Zealand tapers off. 326.4 ± 0.2
ویزین 345.3 ± 0.4*
تورنزین 359.2 ± 0.4*
دوونین دوونین فامنین First clubmosses, رده دم‌اسبیs and سرخس (گیاه)s appear, as do the first بذر-bearing plants (progymnosperms), first trees (the progymnosperm Archaeopteris), and first (wingless) حشرهs. Strophomenid and atrypid بازوپایانs, مرجان شیپوری and مرجان تخته‌ای corals, and زنبق دریاییs are all abundant in the oceans. شاخ‌قوچی گوشه‌دار شاخ‌قوچی are plentiful, while squid-like نیام‌داران arise. Trilobites and armoured agnaths decline, while jawed fishes (تخته‌پوستانs, گوشتی‌بالگان and ماهیان استخوانی fish, and early غضروف‌ماهیان) rule the seas. First دوزیستانs still aquatic. "Old Red Continent" of Euramerica. Beginning of Acadian Orogeny for کوه‌های اطلس of North Africa, and رشته‌کوه آپالاش of North America, also the Antler, کوه‌زایی واریسکی, and Tuhua Orogeny in New Zealand. 374.5 ± 1.6*
فراسنین 385.3 ± 1.6*
دوونین ژیوتین 391.8 ± 0.8*
Eifelian 397.5 ± 1.2*
دوونین Emsian 407 ± 2.6*
Pragian 411.2 ± 2.8*
Lochkovian 416 ± 3.2*
سیلورین Pridoli First آونددارانs (the rhyniophytes and their relatives), first هزارپائیانs and بندپهلوs on land. First آرواره‌دارانes, as well as many صدف‌پوستان بی‌آروارگان, populate the seas. کژدم‌های دریایی reach large size. مرجان تخته‌ای and مرجان شیپوری corals, بازوپایانs (Pentamerida, Rhynchonellida, etc.), and زنبق دریاییs all abundant. تریلوبیتs and نرم‌تنانs diverse; سنگ‌نگاشته (جانور)s not as varied. Beginning of کوه‌زایی کالدونین for hills in England, Ireland, Wales, Scotland, and the رشته‌کوه اسکاندیناوی. Also continued into Devonian period as the Acadian Orogeny, above. Taconic Orogeny tapers off. Lachlan Orogeny on استرالیا (قاره) tapers off. 418.7 ± 2.3*
Ludlow Ludfordian 421.3 ± 0.9*
Gorstian 422.9 ± 0.5*
ونلاک Homerian 426.2 ± 0.7*
Sheinwoodian 428.2 ± 0.8*
Llandovery Telychian 436 ± 1.1*
Aeronian 439 ± 1.2*
Rhuddanian 443.7 ± 1.5*
اردویسین اردویسین هیرنانتین بی‌مهرگانs diversify into many new types (e.g., long straight-shelled راست‌شاخچه‌سانان). Early مرجانs, articulate بازوپایانs (Orthida, Strophomenida, etc.), دوکفه‌ای‌ها, ملوانک‌وارانs, تریلوبیتs, صدفیانs, خزه‌زیان, many types of خارپوستان (زنبق دریاییs, کیسه‌واران, ستاره دریایی, etc.), branched سنگ‌نگاشته (جانور)s, and other taxa all common. قیف‌دندانانs (early پلانکتونic مهره‌دارانs) appear. First رویان‌دارانs and قارچ on land. Ice age at end of period. 445.6 ± 1.4*
کاتین 455.8 ± 0.7*
سندبین 460.9 ± 0.9*
اردویسین داریویلین 468.1 ± 1.1*
داپینگین 471.8 ± 1.4*
اردویسین فلوئین
(formerly Arenig)
478.6 ± 1.4*
ترمادوسین 488.3 ± 1.9*
کامبرین فورونجین اشکوب ۱۰ کامبرین Major diversification of life in the انفجار کامبرین. Numerous fossils; most modern جانوران شاخه appear. First طنابدارانs appear, along with a number of extinct, problematic phyla. Reef-building کهن‌جامان abundant; then vanish. تریلوبیتs, نرینه‌ای‌تباران worms, اسفنج دریایی, inarticulate بازوپایانs (unhinged lampshells), and numerous other animals. Anomalocarids are giant predators, while many Ediacaran fauna die out. پروکاریوتs, آغازیانs (e.g., روزن‌دارانs), قارچ and جلبک continue to present day. گوندوانا emerges. Petermann Orogeny on the استرالیا (قاره) tapers off (550–535 سال). Ross Orogeny in Antarctica. Adelaide Geosyncline (Delamerian Orogeny), majority of orogenic activity from 514–500 سال. Lachlan Orogeny on استرالیا (قاره), c. 540–440 سال. جو زمین CO2 content roughly 15 times present-day (هولوسن) levels (6000 ppmv compared to today's 400 ppmv) ~489.5
ژیانگشانین ~494*
پایبین ~499*
ردیف ۳ کامبرین گوژانگین ~503*
درومین ~506.5*
اشکوب ۵ کامبرین ~513
ردیف ۲ کامبرین اشکوب ۴ کامبرین ~515
اشکوب ۳ کامبرین ~526
ترنووین اشکوب ۲ کامبرین ~528
فورتونین ~خطای عبارت: عملگر round دور از انتظار ± 1.0*
پرکامبرین[ت] پیشین‌زیستی[ث] پیشین‌زیستی نو[ث] ادیاکاران Good سنگوارهs of the first جانورانs. Ediacaran biota flourish worldwide in seas. Simple فسیل شاخصs of possible worm-like Trichophycus, etc. First اسفنج دریاییs and تریلوبیتs. Enigmatic forms include many soft-jellied creatures shaped like bags, disks, or quilts (like Dickinsonia). Taconic Orogeny in North America. Aravalli Range کوه‌زایی in شبه‌قاره هند. Beginning of Petermann Orogeny on استرالیا (قاره). Beardmore Orogeny in Antarctica, 633–620 سال. ~630*
کریوژنین Possible "زمین گوی برفی" period. سنگوارهs still rare. رودینیا landmass begins to break up. Late Ruker / Nimrod Orogeny in Antarctica tapers off. ~850[ج]
تونین رودینیا supercontinent persists. Sveconorwegian orogeny ends. فسیل شاخصs of simple جانداران چندیاخته‌ای یوکاریوتs. First radiation of چرخان‌تاژک‌داران-like acritarchs. Grenville Orogeny tapers off in North America. کوه‌زایی پان-آفریکن in Africa. Lake Ruker / Nimrod Orogeny in Antarctica, 1,000 ± 150 سال. Edmundian Orogeny (c. 920 – 850 سال), Gascoyne Complex, Western Australia. Adelaide Geosyncline laid down on استرالیا (قاره), beginning of Adelaide Geosyncline (Delamerian Orogeny) in Australia. 1000[ج]
پیشین‌زیستی میانه[ث] استنین Narrow highly سنگ دگرگونی belts due to کوه‌زایی as رودینیا forms. Sveconorwegian orogeny starts. Late Ruker / Nimrod Orogeny in Antarctica possibly begins. Musgrave Orogeny (c. 1,080 سال), Musgrave Block, آلیس اسپرینگ. 1200[ج]
اکتاسین سکو (زمین‌شناسی)s continue to expand. جلبک سبز colonies in the seas. Grenville Orogeny in North America. 1400[ج]
کالیمین سکو (زمین‌شناسی)s expand. Barramundi Orogeny, McArthur Basin, Northern Australia, and Isan Orogeny, c.1,600 سال, Mount Isa Block, Queensland 1600[ج]
پیشین‌زیستی دیرینه[ث] استاترین First یوکاریوت: آغازیانs with nuclei. کلمبیا (ابرقاره) is the primordial supercontinent. Kimban Orogeny in Australian continent ends. Yapungku Orogeny on Yilgarn craton, in Western Australia. Mangaroon Orogeny, 1,680–1,620 سال, on the Gascoyne Complex in Western Australia. Kararan Orogeny (1,650 سال), Gawler Craton, استرالیای جنوبی. 1800[ج]
اوروسیرین The جو زمین becomes اکسیژنic. دهانه وردفرت and Sudbury Basin asteroid impacts. Much کوه‌زایی. Penokean and Trans-Hudsonian Orogenies in North America. Early Ruker Orogeny in Antarctica, 2,000–1,700 سال. Glenburgh Orogeny, Glenburgh Terrane, استرالیا (قاره) c. 2,005–1,920 سال. Kimban Orogeny, Gawler craton in Australian continent begins. 2050[ج]
ریاسین Bushveld Igneous Complex forms. یخبندان هورونی glaciation. 2300[ج]
سیدرین رویداد بزرگ اکسیژنی: banded iron formations forms. Sleaford Orogeny on استرالیا (قاره), Gawler Craton 2,440–2,420 سال. 2500[ج]
نخست‌زیستی[ث] نخست‌زیستی نو[ث] Stabilization of most modern کراتونs; possible گوشته overturn event. Insell Orogeny, 2,650 ± 150 سال. Abitibi greenstone belt in present-day انتاریو and استان کبک begins to form, stabilizes by 2,600 سال. 2800[ج]
نخست‌زیستی میانه[ث] First استروماتولیتs (probably colonial سیانوباکتر). Oldest macrofossils. Humboldt Orogeny in Antarctica. Blake River Megacaldera Complex begins to form in present-day انتاریو and استان کبک, ends by roughly 2,696 سال. 3200[ج]
نخست‌زیستی دیرینه[ث] First known نورپرورد باکتری. Oldest definitive microfossils. Oldest کراتونs on Earth (such as the سپر کانادا and the Pilbara Craton) may have formed during this period.[چ] Rayner Orogeny in Antarctica. 3600[ج]
سپیده‌دم نخست‌زیستی[ث] پروکاریوت (probably باکتری and باستانیان). Oldest probable microfossils. The first جاندارs and خودجایگزین‌گری آران‌ای مولکولs evolve around 4,000 سال, after the آخرین بمباران سنگین ends on Earth. Napier Orogeny in Antarctica, 4,000 ± 200 سال. ~3800
پیشازیستی[ث][ح] Early Imbrian (پیشازیستی) (غیررسمی)[ث][خ] Indirect فتوسنتز evidence (e.g., کروژن) of primordial life. This era overlaps the beginning of the آخرین بمباران سنگین of the منظومه شمسی منظومه شمسی, produced possibly by the planetary migration of نپتون into the کمربند کویپر as a result of orbital resonances between مشتری (سیاره) and زحل. Oldest known rock (4,031 to 3,580 سال).[۱۱] 4130[۱۲]
شهدی (پیشازیستی) (غیررسمی)[ث][خ] Possible first appearance of زمین‌ساخت صفحه‌ایs. This unit gets its name from the زمان‌بندی زمین‌شناسی ماه when the دریای شهد and other greater دریاوارs form by big رویداد برخوردیs. Earliest evidence for life based on unusually high amounts of light isotopes of carbon, a common sign of life. 4280[۱۲]
Basin Groups (پیشازیستی) (غیررسمی)[ث][خ] End of the Early Bombardment Phase. Oldest known کانی (زیرکن, 4,404 ± 8 سال). Asteroids and comets bring water to Earth.[۱۳] 4533[۱۲]
Cryptic (Eohadean) (غیررسمی)[ث][خ] Formation of ماه (4,533 to 4,527 سال), probably from فرضیه برخورد بزرگ, since the end of this era. Formation of Earth (4,570 to 4,567.17 سال), Early Bombardment Phase begins. Formation of خورشید (4,680 to 4,630 سال) . 4567.17

نوشتارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. References to the "Post-Cambrian Supereon" are not universally accepted, and therefore must be considered unofficial.
  2. Historically, the نوزیستی has been divided up into the کواترنری and ترشیاری sub-eras, as well as the نئوژن and پالئوژن periods. The 2009 version of the ICS time chart[۴] recognizes a slightly extended Quaternary as well as the Paleogene and a truncated Neogene, the Tertiary having been demoted to informal status.
  3. In North America, the Carboniferous is subdivided into میسیسیپین and پنسیلوانین Periods.
  4. پرکامبرین به نام کریپتوزوئیک نیز شناخته می‌شود.
  5. ۵٫۰۰ ۵٫۰۱ ۵٫۰۲ ۵٫۰۳ ۵٫۰۴ ۵٫۰۵ ۵٫۰۶ ۵٫۰۷ ۵٫۰۸ ۵٫۰۹ ۵٫۱۰ ۵٫۱۱ ۵٫۱۲ ۵٫۱۳ The پیشین‌زیستی, نخست‌زیستی and پیشازیستی are often collectively referred to as the پرکامبرین or sometimes, also the Cryptozoic.
  6. ۶٫۰۰ ۶٫۰۱ ۶٫۰۲ ۶٫۰۳ ۶٫۰۴ ۶٫۰۵ ۶٫۰۶ ۶٫۰۷ ۶٫۰۸ ۶٫۰۹ ۶٫۱۰ ۶٫۱۱ Defined by absolute age (زمان چینه‌شناختی استاندارد جهانی).
  7. The age of the oldest measurable کراتون, or پوسته قاره‌ای, is dated to 3,600–3,800 Ma.
  8. Though commonly used, the پیشازیستی is not a formal eon[۱۰] and no lower bound for the Archean and Eoarchean have been agreed upon. The Hadean has also sometimes been called the Priscoan or the Azoic. Sometimes, the Hadean can be found to be subdivided according to the زمان‌بندی زمین‌شناسی ماه. These eras include the Cryptic and Basin Groups (which are subdivisions of the Pre-Nectarian era), شهدی, and Early Imbrian units.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ These unit names were taken from the زمان‌بندی زمین‌شناسی ماه and refer to geologic events that did not occur on Earth. Their use for Earth geology is unofficial. Note that their start times do not dovetail perfectly with the later, terrestrially defined boundaries.

منابع[ویرایش]

  1. «مقیاس زمانی زمین‌شناسی». دانشنامه رشد. بازبینی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۱۷. 
  2. مریم عابدینی. «واحدهای زمانی زمین‌شناسی». رشد آموزش زمین‌شناسی، زمستان ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۱۷. 
  3. «مقیاس زمانی زمین‌شناسی 2004». پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور. بازبینی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۱۷. 
  4. "Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 29 December 2009. Retrieved 23 December 2009. 
  5. Bartoli, G; Sarnthein, M; Weinelt, M; Erlenkeuser, H; Garbe-Schönberg, D; Lea, D.W (2005). "Final closure of Panama and the onset of northern hemisphere glaciation". Earth and Planetary Science Letters. 237 (1–2): 33–44. Bibcode:2005E&PSL.237...33B. doi:10.1016/j.epsl.2005.06.020. 
  6. Tyson, Peter (October 2009). "NOVA, Aliens from Earth: Who's who in human evolution". PBS. Retrieved 2009-10-08. 
  7. Tyson, Peter (October 2009). "NOVA, Aliens from Earth: Who's who in human evolution". PBS. Retrieved 2009-10-08. 
  8. https://digitalcommons.bryant.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1010&context=honors_science
  9. Deconto, Robert M.; Pollard, David (2003). "Rapid Cenozoic glaciation of Antarctica induced by declining atmospheric CO2". Nature. 421 (6920): 245–249. Bibcode:2003Natur.421..245D. doi:10.1038/nature01290. PMID 12529638. 
  10. Ogg, J.G.; Ogg, G.; Gradstein, F.M. (2016). A Concise Geologic Time Scale: 2016. Elsevier. p. 20. ISBN 978-0-444-63771-0. 
  11. Bowring, Samuel A.; Williams, Ian S. (1999). "Priscoan (4.00–4.03 Ga) orthogneisses from northwestern Canada". Contributions to Mineralogy and Petrology. 134 (1): 3. Bibcode:1999CoMP..134....3B. doi:10.1007/s004100050465.  The oldest rock on Earth is the Acasta Gneiss, and it dates to 4.03 Ga, located in the قلمروهای شمال غرب of Canada.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام goldblatt2010 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  13. "Geology.wisc.edu" (PDF).