جلبک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

جلبک یا گاوآب[۱] به موجودات گیاه مانند آبی می‌گویند. هر جا که اندکی خیس یا مرطوب باشد گیاهان بدون گل یافت می‌شوند. ساده‌ترین آن‌ها، جُلبَک‌ها، خزه‌ها، هپاتیکها و کرف‌ها هستند. اکثر آن‌ها نزدیک یا داخل آب زندگی می‌کنند و ریشه حقیقی ندارند بازدانگان، پیشرفته‌ترین گیاهان بدون گل محسوب می‌شوند. آن‌ها دارای ریشه‌های عمیق و برگ‌های ضد آب هستند و می‌توانند در مکان‌های خشک زندگی کنند.

جلبک‌ها معمولاً در حاشیه‌ها می‌رویند

اشنه دریایی غول پیکر، طویل‌ترین و زودرشدترین علف دریایی است. این گیاه که در سواحل کالیفرنیا یافت می‌شود در یک فصل می‌تواند به طول ۹۱ متر (۳۰۰ پا) رشد کند. درخت سرخسی که در نواحی مداری یافت می‌شود، می‌تواند به ارتفاع بیش از ۲۳ متر(۷۵ پا) برسد و برگ ساق‌هایش نیز به طول ۵ متر (۱۶ پا) برسند. زمانی گیاهان ماقبل تاریخ از خانواده پنجه‌گرگیان جنگل‌های عظیمی را شکل داده بودند آن‌ها سنگواره شدند تا رگه‌های زغال سنگ امروزی را تشکیل دهند.

از دیگر نمونه‌های جلبک می‌توان به علف دریایی قرمز و علف صخره و کاهوی دریایی اشاره کرد.

جلبک صخره[ویرایش]

این جلبک در طول خط ساحلی بین موج‌های بلند و کوتاه رشد می‌نماید و توسط زایده‌ای دکمه مانند به نام قسمت نگه دارنده، خود را به صخره‌ها قلاب می‌کند و دارای برگ ساقه‌های قهوه‌ای زیتونی که دارای شناورهای پر شده از هوا است در موج‌های کوتاه برگ ساقه‌ها روی صخره‌ها و موج‌ها پهن می‌شوند در موج‌های بلند توسط شناور روی سطح آب شناور می‌گردند و بصورت لایه‌ای ضخیم گسترش می‌یابند علف‌های صخره‌ای بر روی نوک برگ ساقه‌های خود هاگ تولید می‌کنند این هاگ‌ها در حالیکه هنوز به گیاه متصلند ساختارهایی را تشکیل می‌دهند که سلول‌های نر و ماده را درون آب می‌ریزد.

جلبک‌های سبز[ویرایش]

بسیاری از جلبک‌های سبز تک سلولی اند و در آب شیرین زندگی می‌کنند؛ بعضی دیگر پرسلولی بوده و در آب شور زندگی می‌کنند. بسیاری از پلانکتون‌های میکروسکوپی آب شور از جلبک‌های سبز هستند. جلبک‌های سبز میکروسکوپی در خاک‌های مرطوب و حتی درون سلول‌های موجودات دیگر زندگی می‌کنند. این دسته از جلبک‌های سبز به صورتِ هم زیست با روزن داران، که آن‌ها هم از فرمانروی آغازیان هستند، زندگی می‌کنند.
رنگیزه‌های فتوسنتزیِ جلبک‌های سبز همانند رنگیزه‌های کلروپلاستی گیاهان است. بیشترِ جلبک‌های سبز هر دو نوع تولید مثل جنسی و غیر جنسی را دارند.

کاهوی دریایی[ویرایش]

کاهوی دریایی علیرغم نامش، یک جلبک سبز است نه یک گیاه گلدار. در آب‌های کم عمق رشد می‌کند و اغلب در جاهایی که جریان آب به زور وارد دریا می‌شوند، یافت می‌گردد. برگ‌های ساقه‌ای سبز رنگ باریک و نیمه شفاف هستند و در جریان‌های آرام به اطراف تکان می‌خورند مانند بسیاری دیگر از علف‌های دریایی کاهوی دریایی چرخه زندگی پیچیده‌ای دارد که شامل دو شکل دو شکل گیاهی مختلف یا دو نسل است.

جلبک‌های قرمز[ویرایش]

جلبک‌های قرمز موجوداتی پرسلولی هستند که در آب‌های گرم اقیانوس‌ها زندگی می‌کنند. این جلبک‌ها به علت داشتن رنگیزه‌های فیکوسیانین (سبز مایل به آبی) و فیکواریترین (قرمز)، به رنگ‌های بنفش، سبز زیتونی، ارغوانی و صورتی و غیره دیده می‌شوند. رنگیزه‌های این جلبک‌ها برای جذب امواج نوری در اعماق دریا به روشی مناسب سازماندهی شده است و آن‌ها قادرند در اعماق دریا به راحتی زیست کنند. در دیواره سلولی بعضی از این جلبک‌ها کربنات کلسیم وجود دارد. از بعضی از جلبک‌های قرمز برای تهیه آگار استفاده می‌شود. چرخه زندگی جلبک‌های قرمز پیچیده بوده و معمولاً از نوع تناوب نسل است. از بعضی جلبک‌های قرمز به عنوان منبع غذایی سرشار از پروتئین استفاده می‌کنند.

جلبک‌های قهوه‌ای[ویرایش]

کِلپ‌ها که نوعی جلبک قهوه‌ایاند، از طویل‌ترین موجودات روی زمین هستند.

جلبک‌های قهوه‌ای نیز پر سلولی هستند و در دریاها زندگی می‌کنند. کِلپها که بزرگترین آغازیان پرسلولی اند و طول آن‌ها به به چند متر هم می‌رسد، از جلبک قهوه‌ای هستند. چرخه زندگی همه جلبک‌های قهوه‌ای دارای تناوب نسل است.


سیانوباکتر




گلوکوفیتاs



Rhodoplasts

جلبک قرمز



ناجورتاژکان




Cryptophytes



Haptophytes




Chloroplasts

Euglenophytes





سبزتبارانs




سنگ‌خزه‌تبارانs



رویان‌داران





Chlorarachniophytes






جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. گاوآب واژه یاب
  • دانشنامهٔ رشد.
  • گروه مؤلفان. «فصل ۱۰:آغازیان». در زیست‌شناسی دورهٔ پیش‌دانشگاهی. چاپ یازدهم. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۹۱. صفحه ۲۲۵ و ۲۲۸ و ۲۳۲ و ۲۳۳.