نصف‌النهار مبدأ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نصف‌النهار مبدأ

نصف‌النهار مبدأ (انگلیسی: Prime meridian) یک نصف‌النهار (خطی از طول جغرافیایی) در دستگاه مختصات جغرافیایی است که طول جغرافیایی آن برابر صفر درجه است. نصف‌النهار مبدأ و نصف‌النهار مقابل آن در سیستم ۳۶۰ درجه یعنی نصف‌النهار ۱۸۰ درجه (در ۱۸۰ درجه طول جغرافیایی) یک دایره بزرگ را تشکیل می‌دهند. این دایره بزرگ زمین را به دو نیم‌کره تقسیم می‌کند که بر اساس جهات شرقی و غربی نسبت به نصف‌النهار مبدأ نیم‌کره شرقی و نیم‌کره غربی نامیده می‌شود.

بر خلاف استوا انتخاب نصف‌النهار مبدأ اختیاری است و در طول تاریخ نصف‌النهارهای متعددی به عنوان نصف‌النهار مبدأ مورد استفاده قرار گرفته‌اند. نصف‌النهار گرینویچ اکنون نصف‌النهار مبدأ می‌باشد.

تاریخچه[ویرایش]

ایرانیان باستان کنگ‌دژ، مابین سیستان و خراسان قدیم در عرض سی‌وسه‌ونیم درجه شمالی از استوا را نصف‌النهار مبدأ (نود درجه) قرار دادند. این ناحیه را نیم‌روز (به معنی نصف‌النهار) گفته شده است و این ناحیه دقیقاً وسط چین و اروپا و همه سرزمینهای مسکون شناخته شده آنروز است و از جانب شمال-جنوب نیز از این حیث در میانه می‌افتد.[۱]

در دوره‌ای از شکوفایی علمی اسلام در راستای مطالعات نجوم اسلامی، نصف‌النهار مکه (کعبه) نیز بعنوان نصف‌النهار مبدأ قلمداد می‌شده است.[نیازمند منبع]

اروپاییان تا آخر سده هفدهم میلادی، جزایر خالدات و سپس پاریس را مبدأ نصف النهارها قرار دادند.[۲]

در سال ۱۸۸۴، در یک توافق بین‌المللی تصمیم گرفته شد که نصف‌النهاری که از گرینویچ می‌گذرد، نصف‌النهار مبدأ (نصف‌النهار صفر) به شمار آید؛ و با انتخاب نصف‌النهار مبدأ بقیهٔ نصف‌النهارها بر اساس محل‌شان نسبت به نصف‌النهار مبدأ به نصف‌النهار شرقی و غربی تقسیم شدند. از آن پس تاکنون این نصف‌النهار، نصف‌النهار مبدأ می‌باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Prime meridian»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۷ سپتامبر ۲۰۱۵).