سده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جشن صدمین سالگرد شهر فلوریدا.

سَده یا قَرن یکای زمان و برابر است با یکصد ۱۰۰ سال. همانند ۱۰ دهه و ۱۰۰۰ هزاره.

ریشه‌شناسی[ویرایش]

قرن وام واژه ای عربی در فارسی است که معادل سده است. قرن در زبان فارسی بیشتر از سده بکار می‌رود. [نیازمند منبع]

سال آغازین و پایان سده[ویرایش]

در یک مدل سال شماری قاعده بر این است که سال یکم هر سده آغاز آن سده است؛ بنابراین سدهٔ بیستم از سال ۱۹۰۱ (۰۱/۰۱/۰۱ آغاز سده است) تا پایان سال ۲۰۰۰ ادامه داشته‌است؛ یعنی آغاز سده‌شماری با سال ۱ آغاز می‌شود. اما در یک مدل دیگر که بیشتر محبوبیت دارد و در عمل بیشتر بکار می‌رود سده را بر اساس سال‌هایی که رقم صدگان و بالاتر مشترک دارند نام‌گذاری می‌کنند و تمام مثلاً سال‌هایی به ۱۹ شروع می‌شوند (از جمله ۱۹۰۰) متعلق به سده بیستم دانسته می‌شوند.[۱]

جشن سده[ویرایش]

فردوسی شاعر بزرگ و به نام کشور ایران نظراتی دربارهٔ جشن سده بیان کرده‌است.

شب آمد برافروخت آتش چو کوه؛ همان شاه در گرد او با گروه

یکی جشن کرد آن شب و باده خْوَرد؛ سده نام آن جشن فرخنده کرد

ز هوشنگ ماند این سده یادگار؛ بسی باد چون او دگر شهریار

کز آباد کردن جهان شاد کرد؛ جهانی به نیکی از او یاد کرد

فردوسی در شاهنامه اشاره خاصی به جشن سده داشته‌است و معتقد است که، جشن سده به خاطر پدید آمدن آتش از سوی هوشنگ پدید آمده‌است.

سده‌ها[ویرایش]

سده‌های میلادی[ویرایش]

هزاره سده
۹ پ‌م: ۹۰ پ‌م ۸۹ پ‌م ۸۸ پ‌م ۸۷ پ‌م ۸۶ پ‌م ۸۵ پ‌م ۸۴ پ‌م ۸۳ پ‌م ۸۲ پ‌م ۸۱ پ‌م
۸ پ‌م: ۸۰ پ‌م ۷۹ پ‌م ۷۸ پ‌م ۷۷ پ‌م ۷۶ پ‌م ۷۵ پ‌م ۷۴ پ‌م ۷۳ پ‌م ۷۲ پ‌م ۷۱ پ‌م
۷ پ‌م: ۷۰ پ‌م ۶۹ پ‌م ۶۸ پ‌م ۶۷ پ‌م ۶۶ پ‌م ۶۵ پ‌م ۶۴ پ‌م ۶۳ پ‌م ۶۲ پ‌م ۶۱ پ‌م
۶ پ‌م: ۶۰ پ‌م ۵۹ پ‌م ۵۸ پ‌م ۵۷ پ‌م ۵۶ پ‌م ۵۵ پ‌م ۵۴ پ‌م ۵۳ پ‌م ۵۲ پ‌م ۵۱ پ‌م
۵ پ‌م: ۵۰ پ‌م ۴۹ پ‌م ۴۸ پ‌م ۴۷ پ‌م ۴۶ پ‌م ۴۵ پ‌م ۴۴ پ‌م ۴۳ پ‌م ۴۲ پ‌م ۴۱ پ‌م
۴ پ‌م: ۴۰ پ‌م ۳۹ پ‌م ۳۸ پ‌م ۳۷ پ‌م ۳۶ پ‌م ۳۵ پ‌م ۳۴ پ‌م ۳۳ پ‌م ۳۲ پ‌م ۳۱ پ‌م
۳ پ‌م: ۳۰ پ‌م ۲۹ پ‌م ۲۸ پ‌م ۲۷ پ‌م ۲۶ پ‌م ۲۵ پ‌م ۲۴ پ‌م ۲۳ پ‌م ۲۲ پ‌م ۲۱ پ‌م
۲ پ‌م: ۲۰ پ‌م ۱۹ پ‌م ۱۸ پ‌م ۱۷ پ‌م ۱۶ پ‌م ۱۵ پ‌م ۱۴ پ‌م ۱۳ پ‌م ۱۲ پ‌م ۱۱ پ‌م
۱ پ‌م: ۱۰ پ‌م ۹ پ‌م ۸ پ‌م ۷ پ‌م ۶ پ‌م ۵ پ‌م ۴ پ‌م ۳ پ‌م ۲ پ‌م ۱ پ‌م
۱:   ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹ ۱۰
۲: ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰
۳: ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰
۴: ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰

سده‌های خورشیدی[ویرایش]

هزاره سده
هزاره ۳ (پیش از هجری خورشیدی): ۳۰ پ‌ه ۲۹ پ‌ه ۲۸ پ‌ه ۲۷ پ‌ه ۲۶ پ‌ه ۲۵ پ‌ه ۲۴ پ‌ه ۲۳ پ‌ه ۲۲ پ‌ه ۲۱ پ‌ه
هزاره ۲ (پیش از هجری خورشیدی): ۲۰ پ‌ه ۱۹ پ‌ه ۱۸ پ‌ه ۱۷ پ‌ه ۱۶ پ‌ه ۱۵ پ‌ه ۱۴ پ‌ه ۱۳ پ‌ه ۱۲ پ‌ه ۱۱ پ‌ه
هزاره ۱ (پیش از هجری خورشیدی): ۱۰ پ‌ه ۹ پ‌ه ۸ پ‌ه ۷ پ‌ه ۶ پ‌ه ۵ پ‌ه ۴ پ‌ه ۳ پ‌ه ۲ پ‌ه ۱ پ‌ه
هزاره ۱ (خورشیدی)

:

  ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹   ۱۰
هزاره ۲ (خورشیدی)

:

۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ 18 19 20

سده‌های قمری[ویرایش]

هزاره سده
هزاره ۴ (پیش از هجری قمری): ۴۰ پ‌ه ۳۹ پ‌ه ۳۸ پ‌ه ۳۷ پ‌ه ۳۶ پ‌ه ۳۵ پ‌ه ۳۴ پ‌ه ۳۳ پ‌ه ۳۲ پ‌ه ۳۱ پ‌ه
هزاره ۳ (پیش از هجری قمری): ۳۰ پ‌ه ۲۹ پ‌ه ۲۸ پ‌ه ۲۷ پ‌ه ۲۶ پ‌ه ۲۵ پ‌ه ۲۴ پ‌ه ۲۳ پ‌ه ۲۲ پ‌ه ۲۱ پ‌ه
هزاره 2 (پیش از هجری قمری): ۲۰ پ‌ه ۱۹ پ‌ه ۱۸ پ‌ه ۱۷ پ‌ه ۱۶ پ‌ه ۱۵ پ‌ه ۱۴ پ‌ه ۱۳ پ‌ه ۱۲ پ‌ه ۱۱ پ‌ه
هزاره ۱ (پیش از هجری قمری): ۱۰ پ‌ه 9 پ‌ه 8 پ‌ه 7 پ‌ه 6 پ‌ه 5 پ‌ه 4 پ‌ه 3 پ‌ه 2 پ‌ه 1 پ‌ه
هزاره ۱ (قمری)

:

  ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹   ۱۰
هزاره ۲ (قمری)

:

۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ 17 18 19 20
هزاره 3 (قمری)

:

21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
هزاره 4 (قمری)

:

31 32 33 34 35 36 37 38 39 40

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Wikipedia-bijdragers, "Eeuw," Wikipedia, de vrije encyclopedie, http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Eeuw&oldid=19667322 (accessed januari ۱۳، ۲۰۱۰).

  1. «قرن در دیکشنری آکسفورد». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۸ مارس ۲۰۲۱.