دعا (اسلام)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

دعا واژه‌ای عربی و اصطلاحی اسلامی است. دعا کلماتی است که در اوقات مختلف در مقام استغاثه از خداوند و طلب آمرزش یا درخواست خیر و برکت و برآورده شدن حاجت خوانده می‌شود.[۱] فیروزآبادی دعا را میل و توجه به سوی خدا آورده‌است.[۲] این درخواستِ حاجت از خداوند، برای خود یا دیگری است.[۳] در روایات و قرآن این واژه تکرار شده‌است. دعاها خود به گونه‌ای تفسیر قرآن و شرح معارف اسلامی هستند. به عنوان مثال کتاب صحیفه سجادیه از سجاد ، یک کتاب دعا است.



اهمیت و ارزش دعا[ویرایش]

بگو: «اگر دعای شما نباشد، پروردگارم هیچ اعتنایی به شما نمی‌کند…» (سوره فرقان آیهٔ ۷۷)[۴]

امام سجاد علیه السلام : «چیزی نزد خداوند محبوب تر از این نباشد که [بندگان] از او درخواست کنند.»[۵]

آداب دعا[ویرایش]

ابن فهد حلی در باب چهارم کتاب عدة الداعی و نجاح الساعی، طهارت، استعمال بوی خوش، رو به قبله بودن و صدقه دادن را از آداب قبل از دعا آورده‌است.

همیشه اهل دعا بودن، کشیدن دست‌ها بر صورت و صلوات بر پیامبر (ص) و اهل بیت اش علیهم السلام را برای آداب بعد از دعا ذکر کرده‌است.[۶]

درود فرستادن بر محمد و اهل بیت در آغاز و انجام دعا از مهم‌ترین آداب و شرایط دعا می‌باشد؛ زیراکه از سبب‌های استجابت دعا، شمرده شده‌است.[۷] در روایت از علی بن ابی‌طالب آمده: هیچ دعایی به آسمان راه نیابد، تا اینکه بر محمد و آل او صلوات فرستاده شود.[۸]

مکان و زمان دعا[ویرایش]

دعا به زمان و مکان خاصی محدود نشده‌است؛ امّا بر اساس روایات دعا کردن در اوقات خاص و مکان‌های ویژه‌ای، بهتر و امید اجابت در آن اوقات و مکان‌ها بیشتر است. علی بن ابی‌طالب می‌گوید: در چهار وقت دعا را مغتنم شمارید: در وقت تلاوت قرآن و گفتن اذان و آمدن باران و روبرو شدن صف‌های مسلمین با کفار برای شهادت.[۹]

استجابت دعا[ویرایش]

هنگامی که بندگانم از تو درباره من بپرسند، [بگو:] یقیناً من نزدیکم، دعای دعا کننده را زمانی که مرا بخواند اجابت می کنم؛ پس باید دعوتم را بپذیرند و به من ایمان آورند، تا [به حقّ و حقیقت] راه یابند [و به مقصد اعلی برسند]. (سوره بقره آیهٔ ۱۸۶)[۱۰]

محمد: «اینگونه نیست که خداوند باب دعا را به سوی بنده ای بگشاید و باب اجابت خویش را به روی او ببندد، خداوند بزرگوار تر و کریم تر از این است.»[۱۱]

محمد باقر: «به خدا سوگند هیچ بنده‌ای در دعا، پافشاری و اصرار به درگاه خدای عز و جل نکند جز اینکه حاجتش را برآورد.»[۱۲]

دعاهای مأثور (روایت‌شده)[ویرایش]

کتاب‌های دعا[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. عمید، حسن. فرهنگ عمید (واژهٔ دعا). انتشارات امیرکبیر، تهران، ۱۳۷۱.
  2. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، قاموس المحیط.
  3. دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه دهخدا (واژهٔ دعا). انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۷.
  4. «دانشنامه ی اسلامی».
  5. حرانی، ابن‌شعبه، تحف العقول عن آل‌الرسول صلی‌اللّه علیهم، صفحهٔ ۲۰۲.
  6. غفاری ساروی، حسین. آیین بندگی و نیایش (ترجمهٔ عدة الداعی و نجاح الساعی).مؤسسه جهانی سبطین
  7. غفاری، ابراهیم. نشریه "حریم حرم" (فصلنامه تخصصی دعا و زیارت). سال دوم، شماره هفتم، تابستان ۹۴.آداب نیایش و دعا
  8. مجلسی، محمدباقر. بحار الانوار. ۲۷ / ۲۶۰.
  9. حرّ عاملی، شیخ محمد بن حسن. وسائل الشیعة فی تحصیل مسائل الشریعة. ۷ / ۶۴.
  10. «دانشنامه ی اسلامی».
  11. متقی هندی، علی بن حسام الدین، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، حدیث ۳۱۵۵.
  12. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافي ج ۲ ص ۴۷۵.