خرو (نیشابور)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خَرْوْ
Kharv 04.jpg
کشور  ایران
استان خراسان رضوی
شهرستان نیشابور
بخش زبرخان
نام(های) قدیمی خرو بالا و خرو پائین
مردم
جمعیت ۱۳٬۵۳۵ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت ۴٪- (۵سال)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۵۵۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۰ الی ۱۰
میانگین بارش سالانه ۸۰۰ الی ۱۰۰۰
روزهای یخبندان سالانه ۲۴
اطلاعات شهری
شهردار مصطفی قدمیاری
ره‌آورد آلو، ریواس، گیلاس، زعفران
پیش‌شماره تلفنی ۰۵۱
وبگاه http://www.kharvcity.ir
شناسهٔ ملی خودرو  ایران
کد آماری ۲۳۴۹
بام‌های طلایی / شهر خرو پایتخت آلو ایران
طبیعت شهر خرو / خراسان رضوی

خَرْوْ شهری در استان خراسان رضوی در شرق ایران می‌باشد. این شهر در بخش زبرخان شهرستان نیشابور قرار دارد. پس از نیشابور، پرجمعیت‌ترین شهر منطقه است. شهر خرو دارای ۴ محله با نام‌های خرو علیا، خرو سفلی، شهرک امام رضا و ساحل برج می‌باشد.

جمعیت[ویرایش]

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۳٬۵۳۵ نفر (در ۴٬۳۷۴ خانوار) بوده است.[۱]

جمعیت تاریخی
سال جمعیت  %±
۱۳۸۵ ۱۱٬۹۳۱
۱۳۹۰ ۱۴٬۱۱۵ ۱۸٫۳ ٪
۱۳۹۵ ۱۳٬۵۳۵ ۴٫۱ ٪ −

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

شهر خرو با داشتن جاذبه‌های گردشگری سالانه پذیرای هزاران مسافر از سراسر ایران می‌باشد. از جاذبه‌های گردشگری این شهر می‌توان به آبشار به نام‌های شاه سو (شش آب) و آبشار رودمیان رودخانه خروشان با نام‌های رودخانه کوچک، بزرگ و ردمیان وجود متبرک امامزاده خلیفه سید علی و یادمان گذر امام رضا از شهر خرو (چشمه علی بن موسی الرضا) و همچنین وجود ده‌ها چشمه جوشان و باغات سرسبز و مردمانی با صفا و مهمان دوست که می‌تواند پذیرای شما عزیزان باشد اشاره کرد.

چشمه علی شهر خرو

القاب شهر خرو[ویرایش]

از القاب شهر خرو می‌توان به نام‌های زیر اشاره کرد:

  • بام‌های طلایی[۲]
  • پایتخت آلوی ایران[۳]
  • نگین ییلاقات کشور[۴]
  • ماسوله خراسان[۵]

تاریخچه[ویرایش]

در ادبیات کهن فارسی معنی کلمه خرو چنین آمده است: «شرقی‌ترین و مرتفع‌ترین نقطه نیشابور که خورشید از این محل طلوع می‌کند و این شهر قدمتی چند صد ساله دارد و نام خرو بارها در کتاب‌های تاریخی همچون تاریخ بیهقی، تاریخ نیشابور، معجم البلدان، منتخب السیاق و اسرار التوحید ذکر شده است».

معماری چند صد ساله[ویرایش]

در زمان ورود به این شهر و گشت و گذاری از دو محله علیا و سفلی که بافت قدیم و سنتی دارد خانه‌ها به صورت پلکانی است، به طوری که پشت بام خانه پایینی حیاط خانه بالایی محسوب می‌شود و مصالح به کار رفته در ساخت آن‌ها گِل و چوب است و این نوع معماری منحصر به فرد است که به این خاطر خرو را «ماسوله خراسان» نیز می‌گویند.

اما مردم شهر خرو به دو زبان ترکی و فارسی صحبت می‌کنند و عمده ساکنان محله سفلی سادات هستند. خرو دارای ۸۶ شهید و زادگاه سردار شهید قدمیاری است و دو شهید گمنام در این شهر دفن شده‌اند.

باغات شهر خرو در بهار

جاذبه‌های گردشگری خرو[ویرایش]

وجود سه رودخانه پرآب و ۱۷ رشته قنات از جمله قناتهای: رویتخت، بالاده و بازه چغندر سبب شده که باغ‌های میوه همچون حریری سبز اطراف این شهر را احاطه کنند و درختان آلو، سیب، آلبالو، گیلاس، انگور، گردو و گلابی محصولات این باغ‌ها هستند و شهرت باغداری این شهر به دلیل وجود بیش از ۶۰۰ هکتار باغ آلوی آن است که این شهر را به پایتخت آلوی کشور معروف کرده است.

نقاط تاریخی خرو[ویرایش]

وجود برج‌ها و غارهای قدیمی در اطراف شهر، رباط شاه عباسی، آتشگاه، تیغ سفید و تیغ سیاه (از قلعه‌های قدیمی خرو) بقعه چشمه علی، پارک کوهستانی حاج قره، کلاته عزیز، آبشارهای رودمیان و شش آب و کوچه باغ‌های افسانه‌ای از جاذبه‌های دیدنی و تاریخی این شهر است.

در این شهر هنوز صنایع دستی همچون قالیبافی، گلیم و سله بافی، آهنگری و چاقوسازی رونق دارد. مردم شهر خَرْوْ پرتلاش، خستگی ناپذیر ومهمان نوازند که هر ساله میزبان مسافران و گردشگران کثیری از سرتاسر ایران و جهان می‌باشند.

آنچنان که ازلابلای کتب تاریخی وتذکره هابدست می‌آیدتاریخ خرو به قدمتی چندصدساله برمی گردد. ودرکتب معروف تاریخ بیهقی، تاریخ نیشابور، منتخب السیاق، معجم البلدان، اسرارالتوحید، جغرافیای سرزمینهای شرقی خلافت اسلامی و… به مناسبتهای گوناگون نام خرو ذکرشده‌است. ازجمله درتاریخ نیشابور در موردنخستین کاریزها درنیشابور وازخرو بعنوان تأمین کننده آب شهرنیشابوریادشده‌است.

قدمت شهرخرو حتی به قبل ازحمله مغول برمی گردد، آن چنان‌که بامطالعه کتب معتبر تاریخی نیزاین مسئله به اثبات می‌رسد، به عنوان نمونه مرحوم استاد فریدون گرایلی درکتاب معروف «نیشابورشهرفیروزه» درسطری ازخرو بدین مضمون یادکرده‌است که: «مغولان برای رسیدن به نشابوراز تنگه خروگذشتند.» وباآن که نیشابور درزمان حمله مغول ازشهرهای مذهبی وعلمی وبزرگ تاریخ اسلام وجهان بوده‌است خرو نیز منطقه‌ای مستقل وماندگاربوده‌است یا به عنوان نمونه‌ای دیگر می‌توان به این مورداشاره کردکه: محبوبیت خرو در زمان قاجاریه نیز درگفتمان ونوشتارهای کوری که گذشت تاریخ آنها رابه فراموشی سپرده‌است آشکاربوده‌است ومهدعلیا مادرشاه قاجار نیز شناختی کوتاه ازاین منطقه داشته‌است که ذکرش در این نوشتار نمی‌گنجد.

همچنین این شهرعالمان و مفسران نامداری همچون ابوسعیدخرقی (در قرن چهارم) و ابوبکرخرقی (قرن پنجم) را در دامان خویش پرورانیده‌است. درمقامات شیخ ابوسعیدابوالخیر درحکایتی کهن، به این نکته برمی‌خوریم که ما دراین نوشتارگوشه‌ای ازآن را عیناً برای خوانندگان بازگوخواهیم کرد:

«هم درآن وقت که شیخ ابوسعید فقیه نیشابوربود مریدان بسیارمی آمدندازهرجنسی، بعضی مهذّب وبعضی نامهذّب. وقتی یکی توبه کرد. روستایی عظیم وناهمواربود. جفتی کفش کوهیانه، پرقطری برزده ودرپای کرده چنان‌که هروقت که درخانه رفتی آوازی ناخوش می‌آمدی وپیوسته بردیوارمی زدی وحرکات ناهمواراز او در وجودآمد که صوفیان از آن می‌رنجیدند واز غلبه ومشغله او کوفته می‌شدند، روزی شیخ آن درویش رابخواندوگفت: به درمیون بایدشد وآن:

«دره ایست درمیان کوه نیشابوروطوس وچون ازنیشابوربه طوس شوندراه برسراین درّه بود و آبی بس زلال در آن دره فرود آید و در رود «خور» نیشابور شود. شیخ گفت :چون در شوی پاره سنگ بزرگی آنجاست. بر لب آن آب که بر رود خور نیشابور بریزد وضو باید ساخت و بر آن سنگ دو رکعت نماز بگذار و منتظر باش تا دوستی از نزدیک ما به سوی تو آید. سلام ما بوی برسان و سخنی چند با آن درویش بگفت که [ به وی بگوی] که از دوستان عزیز ماست و هفت سال با ما صحبت داشته‌است. آن درویش بارغبتی هرچه تمام تر روی به راه نهادوهمه راه باخود اندیشه می‌کردکه می‌روم تانظرمبارک اوبرمن افتد وکاردین ودنیای من به برکت آن ساخته گردد، چون بدان موضع رسیدکه[ شیخ اشارت کرده بود] آنچه شیخ فرموده بودبجای آورد ودر آب رود خرو وضوساخت ونمازی بساخت وساعتی توقف کرد. طراقی «صدای مهیب» درآن کوه افتاد، چنان‌که کوه ازهیبت آن آواز بلرزید، آن درویش نگریست، اژدهایی دید سیاه چنان‌که ازآن عظیم ترندیده بودونشنیده وجمله میان دوکوه ازشخص اوپرشده بود. چون آن درویش را نظردر وی افتاد روح با وی نماندوجمله اعضای اوچنان سست گشت که هرچندخواست هیچ حرکت نتوانست کرد وهوش از وی برفت وبیفتاد وآن مار می‌آمدآهسته تابه نزدیک آن سنگ برسید وروی سوی آن درویش کرد وسنگ برسنگی نهاد وبه تواضع بایستاد چون ساعتی برآمدودرویش اندکی باخویشتن آمدودید که اومقام کردوهیچ حرکت نمی‌کندازسربی خویشی وغایت ترس گفت: شیخ سلام گفته‌است، آن اژدها روی درخاک می‌مالیدوتواضع می‌نمودوآب ازچشم اومی دوید.»

آبشار رودمیان شهر خرو
آبشار شش آب شهرخرو

آنگونه که ازاخبار برمی آیدمزار پاک‌سیرتی نیز درمحل چشمه علی وجودداردکه پیشینیان ازآن سخن می‌گویند، جایگاه این محل امروزه خالی ازساختمان است وحالت خرابه‌ای شکل رابه خوددارد. درضلع جنوبی این محل، درمیان خانه‌ای قدیمی، تخته سنگی نمایان است که باخط نامفهومی مزیّن گشته واین نشان ازتاریخ کهن این محل دارد. وآنگونه که درحکایات جاری است نوشته‌های کوراین تخته سنگ شایدشناسنامه‌ای براین مزارباشدونشانی ازقدمت تاریخی آن، که تاکنون هیچ گونه اقدامی برای شناسایی قدمت وخوانده شدن دست نوشته‌های این مزارصورت نگرفته‌است.

سوغات[ویرایش]

یکی از بزرگترین دغدغه‌های مسافران هنگام بازگشت از سفر، خرید سوغاتی برای اقوام و آشنایان است. ریواس، عسل و محصولات باغی از مهمترین سوغاتی‌های شهر خرو می‌باشد.

برخی محصولات باغی شهر خرو عبارتند است از: آلو، گردو، گلابی، سیب، گیلاس، هلو

  • شربت ریواس و انواع لواشک از دیگر تولیدات باغداران شهر خرو است.
  • با توجه به قرار گیری خرو در دامنه کوه‌های بینالود عسل طبیعی نیز از سوغات این منطقه به حساب می‌آید.
  • صنایع دستی: سله بافی، چاقو سازی
  • وجود باغداران با تجربه و زحمت کش، باغات و زمین‌های حاصل خیز فراوان که در شهر خرو و خارج از آن وجود دارد باعث شده که آلوی خرو چه از لحاظ گستردگی تولید و چه از لحاظ طعم و مزه در ایران در رتبهٔ اول قرار گیرد. به همین علت شهر خرو پایتخت آلوی ایران نام گرفته است.
  • از تولیدات انواع آلو می‌توان به آلو رسمی، حاج حسنی، کبرایی، شوقانی، شمس و طلایی و … اشار کرد؛ که هر نوع مزه، طعم و خاصیت متفاوتی دارد.
  • با توجه به اینکه شهرت و آوازهٔ ریواس و آلوی خرو جهانی است این محصولات به کشورهای دیگر نیز صادر می‌شود.
کوچه باغ
رودخانه رودمیان شهر خرو در پاییز
  • آلوی خرو نامی است که در سراسر شهرهای ایران شناخته شده‌است. این محصول به صورت تازه و خشک وارد بازرا شده و مورد مصرف قرار می‌گیرد.
  • با توجه به خاصیت آلو و نقش آن در سلامتی دستگاه گوارش به صورت خشک شده در انواع خورشتها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  • قیسی
  • برگه هلو و زردآلو (هلو و زردآلوی خشک شده)
  • زعفران

منابع[ویرایش]