وحدت بین شیعه و سنی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اعلامیه مراجع شیعه از جمله نورالله نجفی اصفهانی و آخوند خراسانی در مورد اتحاد سیاسی اسلام، در خانه مشروطیت اصفهان

وحدت شیعه و سنی از اندیشه‌هایی است که خصوصاً در دوران معاصر و همزمان با استعمار و مشکلات سیاسی و بین‌المللی مسلمانان از سوی برخی اندیشمندان مطرح شد. و برای مقابله با مشکلات و دشمنان مشترک[۱] و هم به عنوان ضامن حفظ وحدت ملی در ایران، و سایر کشورهای در وضعیت مشابه، شمرده می‌شود.[۲]

تعریف وحدت اسلامی[ویرایش]

وحدت اسلامی به این معناست که در زمانی که اهل آیین و یا ملتی دیگری که با اسلام در حال جنگ هستند مذاهب اسلامی در حال جنگ با هم متحد می‌شوند نه به این معنی که درهمه حال با هم متحدند و شریعت و قوانین مذاهب هم یکی شود.[۳] عموماً حکومت جمهوری اسلامی ایران از این واژه استفاده می‌کند و به همین مناسبت هفته‌ای به نام "وحدت" نامگذاری شده است. رهبران برجسته اهل تسنن معتقدند حاکمیت ایران در راستای وحدت شیعه وسنی عملاً اقدامی نکرده و فقط به شعارها و اعمال سمبلیک بسنده کرده است.[۴]

وحدت فرهنگی جهان اسلام[ویرایش]

بی‌شک مسلمانان سراسر جهان دارای فرهنگ‌های متعددی بوده و از ویژگی‌های فرهنگی کاملاً یکسانی برخوردار نیستند، اما در هویت فرهنگی مشترکشان و اَعمالی که به عنوان یک مسلمان انجام می‌دهند، یکسان می‌باشند. به عنوان نمونه، ویژگی‌های فرهنگی مسلمانان در ایران با مسلمانان عربستان سعودی و یا مالزی یکی نیست، اما همه آنها با اصول و احکامی که اسلام توصیه نموده است، رهنمون شده‌اند. فرهنگ اسلامی بر پایه ایمان و انسان دوستی است که در روح و روان انسان حسّ خوش‌بینی، اعتماد، انجام کار خیر و ستایش زیبایی را به وجود می‌آورد و بنابراین از دید سایر فرهنگ‌ها، همراه با انعطاف‌پذیری و صداقت شناخته می‌شود.[۵]

اقدامات وحدت آفرین شیعیان[ویرایش]

در زمان انقلاب مشروطه، مراجع تقلید شیعه بیانیه‌ای جهت وحدت شیعه و سنی صادر کردند و نوشتند «چون دیدیم که اختلاف فرقه‌های پنج‌گانه مسلمین (اختلافاتی که مربوط به اصول دیانت نیست) موجب انحطاط دول اسلام و استیلای خارجیان شده‌است، به جهت حفظ کلمه جامع دینیه و دفاع از شریعت محمدیه، فتاوای مجتهدین عظام، که روسای شیعه جعفریه هستند، و مجتهدین اهل سنت، اتفاق نموده بر وجوب تمسک به حبل اسلام... واتفاق شد بر وجوب اتحاد تمام مسلمین در حفظ بیضه اسلام و نگهداری جمع مملکتهای اسلامی از تشبهات دول بیگانه و حمله‌های سلطنتهای صلیبیه، متحد شد رای جمیعا برای حفظ حوزه اسلامیه بر این که تمام قوت و نفوذ خود را براین خصوص مبذول داریم.» آیت‌الله نورالله نجفی اصفهانی، آخوند خراسانی، سید اسماعیل صدر، شیخ‌الشریعه اصفهانی و شیخ عبدالله مازندرانی از امضا کنندگان این بیانیه بودند.[۶]

پس از انقلاب اسلامی، به پیشنهاد آیت‌الله منتظری و حمایت قاطعانه آیت‌الله خمینی هفت روزی که میان شیعیان و اهل سنت در مورد تولد پیامبر اسلام اختلاف وجود دارد، هفته وحدت نامیده شد.[۷] آیت‌الله خمینی گفت: ما با مسلمین اهل تسنن یکی هستیم. اگر کسی کلامی بگوید که باعث تفرقه بین ما مسلمانها بشود بدانید که یا جاهل است یا از کسانی است که می‌خواهد بین مسلمانان اختلاف بیندازند. قضیه شیعه و سنی اصلاً در کار نیست ما همه با هم برادریم.[۸] لازم است برادران ایرانی و شیعیان دیگر کشورها از اعمال جاهلانه که موجب تفرقه صفوف مسلمین است، خودداری کنند و لازم است در جماعات اهل سنت حاضر شوند و از انعقاد و تشکیل نماز جماعت در منازل و گذاشتن بلندگوهایی مخالف رویه اجتناب نمایند.[۹]

امروز سر خلافت امیرالمؤمنین اختلاف کردن، خیانت به اسلام است.[۱۰]

در همین راستا آیت‌الله خامنه‌ای نیز جهت حفظ وحدت شرکت در نماز جماعت اهل سنت را در مناطقی که اکثریت ساکنان آن سنی هستند (نه فقط مکه و مدینه) را لازم دانست و برای این منظور سجده بر فرش، تکتف (گرفتن دست‌ها به هم) و نماز مغرب زودتر از اذان مغرب شیعیان را جایز شمرد.[۱۱] علما شیعه همچنین مقابله به مثل با سنیانی که شیعیان را کافر می‌خوانند را جایز ندانسته‌اند.[۱۲] در این رابطه آیت الله سیستانی فرموده اند:"لا تقولوا اخواننا السنه بل قولوا انفسنا اهل السنه" به این معنا که شیعیان نگویند برادران اهل سنت بلکه بگویند جان ما اهل سنت که در سایت ایشون نیز این مطلب آمده است [۱۳]

در این رابطه آیت اللهسید محمد حسینی شیرازی در کتاب "باماهواره چه باید کرد؟" در بخش قوانین فراموش شده نوشته:

آرى ناديده گرفتن قوانين اسلامى، پيامدهاى ناخوشايند بسيارى به همراه دارد، مثلا: الغاى(= لغو و باطل کردن) قانون وحدت امت اسلامى، موجب از ميان رفتن روح همكارى ميان فرزندان امت، ضعف مقاومت و پايدارى در مقابل دسيسه ها گرديده، قيد و بندها و مقررات بسيارى را فراروى هجرت و اقامت در سرزمينهاى اسلامى پديد آورده، تا اگر مسلمانى در نقطه اى از كشورهاى اسلامى نتوانست به كسب و كار بپردازد امكان مسافرت و هجرت به مكانى ديگر براى گشايش در زندگى را نداشته باشد.. در آيه شريفه پروردگار متعال مى فرمايد: وَمَن يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللّهِ يَجِدْ فِي الأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً سورة النساء - آیة 100 يعنى: كسى كه در راه خدا هجرت كند، نقاط امن فراوان و گسترده اى در زمين مى يابد.

و باز مى فرمايد: إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلآئِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ سورة النساء - آیة 97 يعنى: همانا كه فرشتگان قبض روح، جانشان را مى گيرند در حالى كه به خود ظلم كرده اند.

لذا مى بينيم امروزه مسلمانان مصداق آيه شريفه: حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ سورة توبة - آیة 118 يعنى: تا آنكه زمين با همه وسعتش بر آنها تنگ شده، گرديده اند.

و اين امرى طبيعى است كه هر امت متفرق و از هم گسسته اى، بسيارى از موهبتها و سرمايه هاى خود را از دست مى دهد و در معرض انواع خطرات و آفات داخلى و خارجى، نظامى و اجتماعى و اخلاقى و روانى قرار مى گيرد.

و الغاى (= لغو و باطل کردن) قانون اخوت و برادرى اسلامى موجب شد كه مسلمانان به طبقات مختلف تقسيم و با يكديگر بيگانه شوند، و بسيارى از مغزهاى علمى و متفكران آنها به كشورهاى بيگانه مهاجرت كنند.. همين دو عامل به تنهايى كافى است تا يك امت را از بسيارى پيشرفتها و تحولات باز دارد و باعث افزايش دشمنىها و جنگ و خونريزيهايى كه امروزه در كشورهاى اسلامى به وقوع مىپيوندد بشود. و ريشه همه اين نابسامانيها از آنجا نشأت گرفته كه حقايق و دستورات حيات بخش قرآن كريم ناديده گرفته شده، مگرنه اينكه خداى متعال فرمود: يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُواسورة الحجرات - آیة 13 يعنى: اى مردم، ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را تيرهها و قبيلههاى مختلف قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد.[۱۴]

اقدامات وحدت آفرین اهل سنت[ویرایش]

اهل سنت نیز با اعتقاد به اینکه نماز هر کس برای خودش درست باشد، برای دیگران هم درست است اقتدا به شیعیان را مجاز اعلام کردند.

در همین رابطه مفتی مصر دکتر نصر فرید واصل گفت: هر مسلمانی که به خدا ایمان دارد و شهادتین می‌گوید و ضروریات دین را پذیرفته و او آگاه به ارکان اسلام و نماز و شرایط آن باشد، امامت او برای دیگران و امامت دیگران برای او در صورت دارای بودن آن شروط صحیح است هر چند از نظر فقهی با یکدیگر اختلاف داشته باشند و پیروان اهل بیت از این قبیل می‌باشند و در اصول شریعت با یکدیگر اختلافی نداریم. از این رو ما در تهران و قم پشت سر آنان نماز خواندیم.[۱۵]

عده‌ای از علمای اهل سنت از جمله شیخ شلتوت، مفتی اعظم الازهر و معتقدند که تقلید از فقه مذهب جعفری، نظیر مذاهب چهارگانه اهل سنت بوده و معتبر است.[۱۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]