نبرد موصل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۰۲′۰″ شمالی ۴۳°۰۷′۰″ شرقی / ۳۶.۰۳۳۳۳° شمالی ۴۳.۱۱۶۶۷° شرقی / 36.03333; 43.11667

آزادسازی موصل
Fa Map of Iraq - Battle of Mosul.png
نقشه عراق
زمان ۱۷ اکتبر ۲۰۱۶ تا ۹ ژوئیه ۲۰۱۷
(۸ ماه، ۳ هفته و ۳ روز)
مکان استان نینوا، موصل و حومه
نتیجه پیروزی ارتش عراق
آزادسازی موصل
علت جنگ باز پس‌گیری موصل از داعش
تغییرات سرزمینی الحاق موصل به حکومت ملی کشور عراق
جنگندگان
 عراق (دولت مرکزی)
Flag of Kurdistan.svg کردستان عراق
داعش
حزب بعث عراق
فرماندهان
حیدر العبادی
مسعود بارزانی
ابوبکر البغدادی
نیروها
نیروی زمینی عراق
نیروی هوایی عراق
پلیس ملی عراق
Popular Mobilization Forces (Iraq) logo.jpg بسیج مردمی عراق
Flag of Kurdistan.svg پیشمرگه کرد
نیروهای عشایری و محلی
یگان‌های نیروهای سازمان مبارزه با تروریسم
نیروهای ترکمان[۱]
نیروهای داعش
نیروهای وابسته حزب بعث عراق
موقعیت جنگی در شهر موصل

نبرد موصل یا آزادسازی موصل عملیاتی مشترک از سوی نیروهای دولت عراق با شبه‌نظامیان متحد کردستان عراق و نیروهای بین‌المللی بود که برای بازپس‌گیری موصل از سیطره داعش،[۲][۳][۴] که شهر را در ژوئن ۲۰۱۴ تسخیر کرده بودند،[۵] انجام شد. دوبار پیش در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ اقدام به مداخله نظامی علیه داعش برای بازپس‌گیری موصل شده‌بود. موصل مرکز استان نینوا و دومین شهر بزرگ عراق است. این عملیات با نام «نینوا، ما می‌آییم» (به عربی: قادمون يا نينوى)[۶][۷] در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۶ در حالی آغاز شد که نیروهای متحد، مناطق تحت کنترل داعش را در استان نینوا محاصره کردند[۸][۹][۱۰] و سپس همراه با نیروهای پیشمرگ به حمله به داعش در سه جبهه خارج از موصل پرداختند.[۱۱] نیروهای عراقی از ۱۹ فوریه ۲۰۱۷ بازپس‌گیری موصل را آغاز کردند[۱۲] و بخش‌های زیادی از آن را آزاد کردند.[۱۳][۱۴] نخست وزیر عراق در ۹ ژوئیه ۲۰۱۷ به صورت رسمی آزادی موصل را اعلام کرد،[۱۵][۱۶][۱۷] با این وجود به گفته سازمان ملل متحد هنوز حدود ۳۰۰۰ غیرنظامی در موصل گرفتار داعش هستند.[۱۸]

پیش‌زمینه[ویرایش]

مسجد بزرگ موصل

در این عملیات، نیروهای عراق شامل ارتش، بسیج مردمی عراق، پیشمرگ، پلیس اتحادیه، نیروهای عشایری و محلی و یگان‌های نیروهای سازمان مبارزه با تروریسم حضور دارند. نفرات نیروهای گوناگون عراقی حاضر به شرکت در این عملیات حدود ۳۰ هزار نفر برآورد شده است.

تخمین زده شده که بین ۳۵۰۰ تا ۴۵۰۰ نفر از عناصر داعش و بیش از یک میلیون غیرنظامی در موصل حضور دارند.[۱۹]

مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق دربارهٔ اهمیت عملیات موصل گفت: «این نخستین بار است که خون کردها و عرب‌ها در مبارزه با داعش باهم درمی‌آمیزد.»[۲۰]

گاه‌شمار عملیات[ویرایش]

تجهیزات جنگی و حمل و نقل نیروهای امنیتی عراق از جمله تانک‌های ام۱ آبرامز و … در تاریخ ۱۸ اکتبر سال ۲۰۱۶، نزدیک مخمور، عراق.

۲۰۱۶[ویرایش]

  • ۱۷ اکتبر ۲۰۱۶—در اولین ساعات عملیات، نیروهای مسلح عراق و دیگر یگان‌ها موفق شدند تا فاصله ۶ کیلومتری جنوب موصل پیشروی کنند و روستاهای (نایف، نجمه، العدل) و تپه تاریخی نمرود از اشغال داعش درآمدند، همچنین ارتباط تلفن‌های همراه که از مدت‌ها قبل توسط داعش قطع شده بود مجدداً در موصل برقرار شد.[۲۱]
  • ۱۹ اکتبر—نیروهای مشترک ضمن تصرف روستاهای «بیجوانیه» و «سرت» در شمال منطقه «قیاره» و نیز منطقه جنوب غربی شهرستان «حمدانیه» حدود ۱۰۰ چاه نفت را در این مناطق از اشغال داعش خارج کنند. یگان‌های پلیس فدرال عراق هم از زمان آغاز عملیات تاکنون موفق شدند ۳۵۲ کیلومتر مربع را در جنوب موصل از وجود عناصر داعش و تله‌های انفجاری پاکسازی کنند.
  • ۲۰ اکتبر—در ادامه پیشروی‌های هر روز به سمت موصل، نیروهای عراقی موفق شدند روستاهای (الزویه، شامی، خربه حدید و بیضاء) را محورهای جنوبی و جنوب غربی منطقه موصل به کنترل خود درآورند. نیروهای پیشمرگه نیز ۹ روستا را در محور «خازر» در شرق موصل بطور کامل از داعش پس گرفتند.[۲۲]
  • ۲۲ اکتبر—نیروهای ارتش عراق وارد مرکز فرمانداری «حمدانیه» شدند و ساختمان‌های بیمارستان الحمدانیه و فرمانداری را از کنترل نیروهای داعش خارج و پرچم ملی عراق را بر فراز آن برافراشتند. این نیروها در حال پیشروی به طرف مناطق «تلکیف» و «الشوره» هستند.[۲۳]
  • ۲۳ اکتبر—یگان‌های شرکت کننده در عملیات فتح موصل بیش از ۱۰۰ کیلومتر در محور جنوبی موصل پیشروی کرده و از محور شمال نیز وارد شهرک «تل کیف» در فاصله ۵ کیلومتری شهر موصل شدند.[۲۴][۲۵]
  • ۲۸ اکتبر—نیروهای چندگانه ارتش عراق، بسیج مردمی، پیشمرگه و ائتلاف آمریکا در چند روز گذشته توانستند ضمن از بین بردن بسیاری از عناصر داعش در درگیری‌های گوناگون در شهرها و روستاها و مناطق منتهی به موصل، سه شهر «الحمدانیه»، «برطله» و «بعشیقه» را در شرق موصل از داعش پس بگیرند و در نزدیکی موصل برای آغاز مرحله سوم عملیات مستقر شوند. این نیروها از آغاز نبرد موصل تاکنون بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر مربع را تحت کنترل خود درآورده و دو شهر «شوره» و «حمام‌العلیل» را نیز محاصره کردند.[۲۶]
  • ۲۹ اکتبر -- حیدر عبادی بیان داشت که نبرد موصل ادامه دارد و «مطلقاً توقفی در عملیات اجرا نمی‌شود».[۲۷]
  • ۳۰ اکتبر—در دومین هفته از آغاز عملیات موصل، نخستین نیروهای مسلح عراق وارد منطقه «الکرامه» و «زوایا» در جنوب شرق شهر موصل شدند. با ورود این نیروها به داخل شهر، عملیات موصل وارد مرحله حساس جنگ خیابانی و تن‌به‌تن شد. نیروهای بسیج مردمی عراق (الحشد الشعبی) نیز از محور جنوب غربی موصل برای تصرف شهر ترکمن‌نشین تلعفر در حال پیشروی هستند. با کنترل این شهر و مناطق اطراف آن ارتباط جنگجویان داعش به طرف مرز سوریه و ترکیه قطع و راه فرار آنان به خارج از منطقه بسته می‌شود.[۲۸][۲۹]
  • ۱ نوامبر—نخست وزیر عراق در سفر به استان نینوا و بازدید از یگان‌های نظامی در مناطق جنگی اعلام کرد: «فقط شمار اندکی نیرو برای داعش در اطراف موصل مانده است و داعشی‌ها راهی جز تسلیم یا کشته شدن ندارند… من به همه شهروندان در نینوا و مشخصاً در موصل اعلام می‌کنم دلاوران سر داعش را قطع خواهند کرد و آنان را از همه طرف محاصره خواهند کرد و راه برون‌رفت و گریزگاهی ندارند… موصل آخرین منطقه‌ای است که آزاد خواهد شد. داعش در برخی مناطق در اطراف موصل افرادی دارد که مدت زمان زیادی دوام نخواهند آورد. ما به بسیاری از مناطق در داخل موصل نزدیک شده‌ایم و چیزی نمانده که به این شهر برسیم…»[۳۰]
  • ۵ نوامبر—خبرگزاری رویترز به نقل از یکی از فرماندهان پلیس عراق اعلام کرد: نیروهای امنیتی عراق که به موازات رود دجله به طرف موصل پیشروی می‌کنند به «حمام العلیل» در ۲۰ کیلومتری جنوب موصل و آخرین شهر بزرگ پیش از موصل رسیدند و در حال پاکسازی کامل این شهر و مناطق اطراف آن هستند.[۳۱] حَمامَ العلیل شهرکی بود که در ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۶ میان اهالی آن و داعشیان درگیری‌هایی رخ داد و اهالی آن «پرچم عراق را بر بام خانه‌هایش برافراشتند».[۳۲]
نیروهای پیشمرگه در نبرد با داعش
  • ۷ نوامبر—نیروهای پیشمرگه توانستند با هماهنگی فرماندهی نیروهای مسلح عراق و پشتیبانی جنگنده‌های ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا، شهر «بعشیقه» در شرق موصل را مجدداً به تصرف خود درآورند. (این شهر در روزهای اولیه عملیات توسط شبه‌نظامیان کرد پیشمرگه آزاد شد ولی داعش توانسته بود با حمله کنترل دوباره شهر را بدست بگیرد)[۳۳]
  • ۸ نوامبر—در ۴مین هفته از آغاز عملیات موصل منابع خبری و اطلاعاتی گوناگون از فرار ابوبکر بغدادی رهبر داعش از موصل خبر دادند. چند روز پیش هم، بوریس جانسون وزیر امور خارجه بریتانیا گفته بود: «سازمان اطلاعات ما به این نتیجه دست یافته که ابوبکر بغدادی موصل را ترک کرده است، اما همچنان برای دعوت از مردم برای شرکت در عملیات موصل به‌وسیله اینترنت تلاش می‌کند.»
یگان مبارزه با تروریسم ارتش عراق نیز با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد: «... نیروهای عراق پس از تسلط بر ناحیه حمام‌العلیل یک گور جمعی را در یک منطقه کشاورزی کشف کردند که در آن ۱۰۰ جسد بدون سر وجود داشت.»[۳۴]

صحنه ای از منطقه نبرد در 16 نوامبر 2016

۲۰۱۷[ویرایش]

  • ۹ ژوئیه ۲۰۱۷: نخست وزیر عراق به صورت رسمی آزادی موصل را اعلام کرد.[۱۵]

حاشیه‌ها[ویرایش]

  • به نقل از روزنامه «الرأی الیوم» چاپ لندن، داعش افراد مجروح خود را بوسیله حفر تونل‌هایی که موتورسیکلت می‌تواند براحتی عبور کند، از موصل به شهر رقه در سوریه منتقل می‌کند.[۳۵][پیوند مرده][منبع نامعتبر؟]
  • شبکه خبری سومریه نیوز به نقل از یک منبع محلی اعلام کرد: «سیر شتابنده حوادث ظرف ۲۴ ساعت گذشته در ظهور شخصیت «شکارچی موصل» نقش داشته است. وی در چهار محله موصل اعلام موجودیت کرده است و مستقیم، گشتی‌های پیاده داعش را هدف قرار می‌دهد… ظهور شکارچی موصل، اسمی که اهالی روی او گذاشته‌اند، باعث دلگرمی مردم شده و امیدواری زیادی را در میان آنها ایجاد کرده است. این اتفاق باعث تقویت روحیه مقاومت مردمی در برابر گروه تروریستی داعش شده است… گستردگی دامنهٔ تحرکات این شکارچی در چهار محله دور از هم این باور را به وجود آورده است که شکارچی موصل یک نفر نیست، بلکه یک گروه است…»[۳۶]
  • گروه‌های مقاومت مردمی در داخل شهر موصل، تاکتیک جدیدی برای مبارزه با عناصر داعش را شروع کردند. این گروه‌ها که عمدتاً از جوانان تشکیل شده‌است برای ایجاد ترس و وحشت میان نفرات داعش، بر دیوار خانه‌های این افراد با رنگ قرمز حرف X را علامت گذاری می‌کنند تا نیروهای عراقی هنگام ورود به موصل متوجه شوند که در این خانه‌ها نیروهای داعشی زندگی می‌کنند. این تاکتیک بسیاری از این افراد را مجبور کرده تا خانواده‌های خود را از خانه‌هایی که نشان X دارد به اماکن دیگری منتقل کنند.[۳۷]

برآوردها و خسارت‌ها[ویرایش]

در ۲۴ اکتبر سال ۲۰۱۶ میلادی، ارتش عراق تلفات را ۷۷۰ کشته، ۲۳ اسیر و ۱۲۷ نفر کشته در اثر ماشین‌های بمب‌گذاری‌شده توسط دولت اسلامی برآورد کرد. [۳۸]. در ۲۷ اکتبر، ژنرال جوزف وتل، فرمانده نیروهای آمریکایی شرق میانه گفت که تلفات جهادگرایان دولت اسلامی بین ۸۰۰ تا ۹۰۰ کشته تخمین زده می شود. وی همچنین گفت که تلفات نیروهای نظامی عراق شامل ۵۷ کشته و ۲۵۵ زخمی، با وجود آن که پیش‌مرگه‌ها شامل سی کشته و هفتاد نفر از صد نفر زخمی بودند.[۳۹].


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. [۱] اردوغان ارسل جیشه الی العراق تجنبا لانقلاب ثانٍ.. لا حاجة للترکمان بترکیا
  2. Dunford, Daniel (15 October 2016). "Battle for Mosul: UN prepares for aftermath 'chaos'". BBC News. Retrieved 15 October 2016. 
  3. "The Coming Battle for Mosul". The New York Times. 14 October 2016. Retrieved 15 October 2016. 
  4. von Hein, Matthias (14 October 2016). "Interview: Battle for Mosul likely to lead to power struggle". Deutsche Welle. Retrieved 15 October 2016. 
  5. Yan, Holly; Muaddi, Nadeem (17 October 2016). "Why the battle for Mosul matters in the fight against ISIS". CNN. Retrieved 17 October 2016. 
  6. "العبادي يطلق على عمليات تحرير نينوى تسمية "قادمون يا نينوى" أمن". Al Sumaria. 17 October 2016. Retrieved 21 October 2016. 
  7. Winter, Charlie (20 October 2016). "How ISIS Is Spinning the Mosul Battle". The Atlantic. Retrieved 21 October 2016. 
  8. Haddad, Tareq (16 October 2016). "'US military has started shelling Mosul' says Peshmerga commander". International Business Times. Retrieved 17 October 2016. 
  9. "Battle for Mosul: Iraq and Kurdish troops make gains". BBC News. 17 October 2016. Retrieved 17 October 2016. 
  10. Blau, Max; Park, Madison; McLaughlin, Eliott C. (17 October 2016). "Battle for Mosul: Iraqi forces close in". CNN. Retrieved 17 October 2016. 
  11. "What is the battle for Mosul? Everything you need to know about the fight to liberate Isil's last bastion of power in Iraq". The Daily Telegraph. 17 October 2016. Retrieved 17 October 2016. 
  12. Faith Karimi; Hamdi Alkhshali; Basma Atassi. "Iraq starts operation to drive ISIS out of west Mosul". CNN. Retrieved 2017-02-19. 
  13. "83 ISIS terrorists killed in Old Mosul". 8 July 2017. 
  14. "ISIS emir, 7 others killed in Mosul's Old City". 7 July 2017. 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ «نخست‌وزیر عراق: موصل آزاد شد». بی‌بی‌سی فارسی، ۹ ژوئیه ۲۰۱۷. بازبینی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  16. Arango, Tim; Gordon, Michael R. (2017-07-09). "Iraqi Prime Minister Arrives in Mosul to Declare Victory Over ISIS". The New York Times (in en-US). ISSN 0362-4331. Retrieved 2017-07-09. 
  17. "Abadi hails 'great victory' against ISIL in Mosul". www.aljazeera.com. Retrieved 2017-07-09. 
  18. «سازمان ملل: هنوز ۳۰۰۰ غیرنظامی در موصل گرفتار داعش هستند». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۱ ژوئیه ۲۰۱۷. بازبینی‌شده در ۱۱ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  19. فرارو - (تصاویر) ساعات اولیه عملیات آزادسازی موصل
  20. اظهارات بارزانی درباره یکپارچگی همه نیروها در عملیات موصل
  21. شبکه خبر - تازه‌ترین خبرها از آزادسازی موصل
  22. چهارمین روز نبرد موصل/ محورهای جنوبی و شرقی به کنترل نیروهای عراقی درآمد
  23. پارس نیوز - اهتزاز پرچم عراق در یکی از مناطق اطراف موصل
  24. نیروهای عراقی در یک قدمی موصل
  25. «5 کیلو مترات فقط تفصل القوات العراقیة عن مدینة الموصل». تشرین، ۲۵ اکتبر ۲۰۱۶ ساعت ۱:۰۰. 
  26. دور جدید عملیات موصل از فردا
  27. «العبادی: معرکة الموصل مستمرة ولا صحة لتوقفها». العربیه، ۲۹ أکتوبر ۲۰۱۶. بازبینی‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۶. 
  28. جوان آنلاین - ورود عملیات موصل به جنگ تن‌به‌تن شهری
  29. نیروهای عراقی وارد الکرامه موصل شدند
  30. ورود نیروهای عراق به موصل/ گزینه مرگ در مقابل داعش
  31. پیشروی‌ها به سمت موصل/ نیروهای عراقی وارد حمام العلیل شدند
  32. «اشتباکات بین الاهالی و"داعش " فی ناحیة حمام العلیل جنوبی نینوی». السومریه، ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۶. بازبینی‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۶. 
  33. خبرگزاری آنا - بعشیقه مجدداً آزاد شد
  34. آغاز هفته چهارم عملیات موصل؛ ابوبکر بغدادی از موصل فرار کرد
  35. تردد داعش از تونل‌های زیرزمینی در موصل
  36. باشگاه خبرنگاران جوان - شکارچی موصل اعلام موجودیت کرد
  37. شیعه نیوز - وحشت داعشی‌ها از X قرمز بر دیوارهای موصل
  38. Maher Chmaytelli et Stephen Kalin, L'EI contre-attaque alors que l'étau se resserre sur Mossoul, Reuters, 24 octobre 2016.
  39. Irak: 900 jihadistes tués dans la bataille pour Mossoul, AFP, 27 octobre 2016.

پیوند به بیرون[ویرایش]