مینوسی‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مینوسی‌ها
Map Minoan Crete-en.svg
شهرها و نقاط تاریخی مینوسی بر روی نقشه جزیرهٔ کرت
اطلاعات
دوران عصر مفرغ اروپایی ، ۳۶۵۰ پیش از میلاد – ۱۴۵۰ پیش از میلادی
مکان جزیره کرت،کنوسوس
نژاد آسیایی
علت نابودی احتمالا توسط زلزله و حمله میسنی‌ها

مینوسی‌ها ساکنان جزیرهٔ کِرِت یونان بودند. ایشان از آسیای صغیر به آن جزیره مهاجرت کرده بودند. فرهنگ و تمدن ایشان آسیایی بود و به خود و تمدن و جزیره‌شان به عنوان آسیایی می‌نگریستند.

مینوسی‌ها هندواروپایی نبودند و ریشه‌ی تباری‌اشان نسبت به بقیه تیره‌ها هنوز مشخص نیست. بسیاری از آنچه شهرآیینی و خرد یونانی نام گرفته از این آسیایی‌تبارها سرچشمه گرفته بوده است.

در سال ۱۶۲۶ پیش از میلاد زلزله‌ای بزرگ ناشی از فوران آتشفشان ثرا، شهرهای تمدن مینوسی را ویران کرد.[۱] بعد از ویرانی، اقوام مینوسی به بازسازی کاخها پرداختند. در سال ۱۴۵۰ پیش از میلاد با زلزله‌ای دیگر، قدرت این تمدن رو به زوال رفت و پس از حمله میسنی ها، بدون مقاومت اجازه ورودشان به منطقه کرت را دادند. این تمدن در اوایل قرن بیستم توسط باستان‌شناس انگیلیسی، آرتور آوانس کشف شد.قوم مینوسی به نوبه خود از اولین تمدن‌های اروپا شناخته می‌شود.[۲]

گاهشمار[ویرایش]

متن عنوان متن عنوان
۲۹۰۰ پیش از میلاد دوران اولیه تمدن مینوآن، در عصر مفرغ آغاز می‌گردد. مردمان مینوآن ساکن جزیرهٔ کرت، ساختن شهرهای کوچک را شروع می‌کنند.
۲۲۰۰ پیش از میلاد دوران میانه تمدن مینوآن، آغاز می‌شود. مردم در قصرها گرد می‌آیند و شبکه‌های تجاری خود را گسترش می‌دهند.
۱۷۰۰ پیش از میلاد قصرهای مینو آن احتمالاً به علت زلزله به شدت صدمه می‌بینند. یک دوره بازسازی گسترده آغاز می‌شود.
۱۶۰۰ پیش از میلاد صدمات بیشتری به قصرها وارد می‌شود و به دنبال آن بازسازی صورت می‌گیرد.
۱۵۷۵ پیش از میلاد دوران پایانی تمدن مینوسی‌ها، شروع می‌شود. مردم مینوسی، اقوام ساکن سرزمین یونان را تحت نفوذ خود قرار می‌دهند.
۱۵۵۰ پیش از میلاد میسنیان، قلمرو و ثروت خود را توسعه می‌دهند. هنگامی که پادشاهان میسن از دنیا می‌رفتند، به همراه گنجینه‌های نفیسی از طلا در گورهای عمیقی به شکل مکعب مستطیل که تخته سنگی بزرگ بر روی آن قرار داده می‌شد، دفن می‌شدند.
۱۴۵۰ پیش از میلاد یک آتشفشان در جزیره ترا در نزدیکی کرت، فوران می‌کند. احتمالاً این اتفاق، علت سقوط تمدن مینو آن بوده است. قصرهای مینو آن به‌وسیله آتش، که توسط آتشفشان ایجاد شده بود، نابود می‌کردند. قوم میسن، از اقوام ساکن سرزمین یونان، به ناسس حمله کرده و آنرا اشغال می‌کنند.
۱۲۰۰ پیش از میلاد جنگ تروا آغاز می‌شود. قوم میسن با اهالی شهر تروا در آسیای صغیر، به جنگ می‌پردازند.
۱۱۰۰ پیش از میلاد «دوریان‌های» ساکن سرزمین یونان به شهر «میسن» حمله می‌کنند. تمدن میسن رو به زوال می‌گذارد.
نقاشی فرسکو که سه زن مینوسی را نشان می‌دهد.

جامعه و فرهنگ[ویرایش]

شغل اکثر مینوسی ها تجارت و بازرگانی به وسیله راههای دریایی با دیگر تمدن ها از جمله قبرس، مصر، یونان، آناتولی، سوریه و میان‌رودان بود که علاوه بر منافع مالی و اقتصادی، فرهنگ و هنر و عقاید این تمدن‌ها را نیز با خود به کشورشان منتقل میکردند. به نظر می‌رسد که دین مینوسی‌ها بر خدایان مؤنث و نوعی مادرسالاری متمرکز بوده.[۳]

مد و پوشش لباس[ویرایش]

مردان مینوسی لُنگی به دور کمر می‌پیچاندند و یا دامنی از جنس چرم به تن می‌کردند. زنان مینوسی پیراهنی آستین کوتاه تاکمر همراه با دامنی چند لایه به تن می‌کردند و معمولاً قسمت جلوی لباس تا ناف باز بود و به طور کامل سینه‌ها نمایان می‌شد.نقش‌های روی لباس معمولاً از موتیف‌های متقارن هندسی پیروی می‌کرده‌است.[۴]

دین[ویرایش]

مهمترین ایزد اژه مونث بود و این ایزدبانو برای مینوسی‌ها مقام مادر کیهانی و نمادی از باروری داشت.[۵] این ایزدبانوی بزرگ را در دوره‌های مختلف به صورت لمیده یا ایستاده نشان داده‌اند. گاهی برهنه و گاه همچون زنان کرتی لباس پوشیده است.در برخی از مجسمه‌های کوچک کشف شده،این ایزدبانو دو مار دو هر دستش به دست گرفته است به همین دلیل آرتور آوانس به این بانو لقب ایزد ماری را داده‌است.[۶]اگرچه اطلاعات بیشتری در رابطه با این الهه وجود ندارد، اما در دوره یونان، هزیود، شاعر یونانی، در کتاب تبارنامه‎‌ی ایزدان از الهه‌ای به نام رئا که اهل کرت است سخن به میان آورده‌ که احتمال می‌رود رئا همان ایزدبانوی بزرگ مینوسی‌ها باشد.[۷]

ایزد ماری

خط[ویرایش]

با توجه به دو کتیبه به دست آمده در کرت این احتمال می‌رود که مینوسی‌ها با خط هیروگلیف مصری آشنا بودند. این دو کتیبه به نام‌های A و B می‌باشند و تنها خط کتیبه B رمزگشایی شده‌است. این خط شکل ماقبل هومری خط یونانی است و مضمون آنها سیاهه‌ها و صورت حسابهای اشیا هستند و کمکی به شناختن حدود فرهنگ مینوسی نمی‌کند.[۸]

هنر[ویرایش]

یکی از مهمترین هنرهای این تمدن سفال‌گری است و حتی ابداع چرخ کوزه‌گری را، مربوط به این تمدن می‌دانند.[۹] اکثر این کوزه‌ها دهانه‌ای منقاری‌شکل دارند و بیشتر نقوش آن برگرفته از جانوران دریایی مثل ماهی ، دلفین و اختاپوس است. تزئینات و نقاشی‌های تالارِ کاخ‌ها نیز به نوبه خود نقش مهمی در هنر مینوسی ایفا می‌کند.شیوه و اسلوب نقاشی ها شبیه به شیوه تمدن مصر است ولی از نظر موضوع و فرم های نرم کاملاً متفاوت است.

کوزه مینوسی با نقوش اختاپوس ، موزه بروکلین ،

معماری و کاخ‌سازی[ویرایش]

بازمانده کاخ کنوسوس.

از مینوسی‌ها کاخهای پیشرفته‌ای برجا مانده که بیشتر در بخش شرقی جزیرهٔ کرت است.

معماری کاخ‌ها در دوره مینوسی پسین:

دوره کاخهای «جدید» در فاصله بین سالهای ۱۶۰۰ و ۱۵۰۰پیش از میلاد که کاخهای نابود شده، بازسازی شدند و عصر طلایی تمدن کرت بزرگ مغرب زمین را پدیدآورد آغاز شد. بخش اعظم مواد و مصالح باقی‌مانده باستان شناختی مدارک مربوط به عصر بی‌مانند خلاقیت و پیشرفت‌های زودرس هنری به همین دوره مربوط می‌شود، و سال ۱۴۰۰پیش از میلاد پایان آن است.

این کاخها که برای پادشاهان و خدمه ایشان بازسازی شدند، بزرگ، راحت و زیبا بودند و پلکانها و حیاط‌های فراوان برای نمایشها، جشنها و مسابقات داشتند. بزرگترین کاخ از آن میان یعنی کاخ کنوسوس، ساختمانی بی‌نقشه بود که در برابر شیبهای فوقانی و بر بالای تپه‌ای کم ارتفاع در انتهای یک دشت حاصلخیز ساخته شده بود.

زمین حیاط بزرگ مستطیل شکلی که تمام واحدهای کاخ گرداگرد آن ساخته شده‌اند در زمان کاخ کهن تسطیح شده بود و شیوه حلقه‌زدن ساختمان‌ها به دور آن حکایت از این دارد که نقشه پیشاپیش تهیه نشده بود بلکه چندین هسته مرکزی ساختمانی، همراه با هم رشد می‌کرده‌اند و حیاط مزبور نقش عامل سازمان دهنده اصلی را ایفا می‌کرده‌است. دومین عامل سازمان دهنده دو دالان دراز بوده‌اند. یک دالان شمالی –جنوبی در ضلع غربی حیاط، اتاقهای اداری و تشریفات را از انبارها که محل ذخیره‌سازی شراب، غلات، روغن و عسل در خمره‌های بزرگ بوده‌اند جدا می‌کرده است.[۱۰]

در ضلع شرقی حیاط، یک دالان شرقی –غربی، تالارهای مخصوص شاه و ملکه و تالارهای پذیرایی (جنوب) را از اتاق‌های کارگران و پیشخدمتها (شمال) جدا می‌کند. در گوشه شمال غربی کل مجتمع ساختمان «میدان» یا «محوطه تئاتر» با پلهها در دو طرف –نخستین نسل تئاتر یونان در دوره‌های بعد – دیده می‌شود.

هدف از ساختن این محوطه روشن نیست ولی از ویژگی‌هایی است که همچون حیاط مرکزی، در دیگر کاخ‌های کرت نیز ظاهر می‌شود. بغرنجی نقشه ساختمانی این کاخ در نظر یونانیان باآیین پرستش تیر دوسر که در اینجا رواج داشت مربوط بوده‌است. احتمالاً افسانه یونانی مربوط به «گذرگاه هزارخم» کرت از همین‌جا گرفته شده‌است. تردیدی نیست که بنای این کاخ حاصل وجود ثروت و سلیقه تجمل طلبی و راحت طلبی بود.

در زیر کاخ، شبکه کارآمدی برای فاضلاب از لوله‌های سفالی ساخته شده‌است و به همین علت، احتمال زیاد می‌رود که کنوسوس از بهداشتی‌ترین شهر‌های جهان تا پیش از سده بیستم بوده باشد. روش ذخیره‌سازی عملی، در انبارهای یال غربی کاخ که تعدادی از خمره‌ها تا به امروز در جای خود باقی مانده‌اند، به نمایش گذاشته شده‌است.

کف بعضی از اتاق‌ها صاف بود. بقیه اتاقها چال‌های سنگی و دراز داشتند. دیوارها بسیار ضخیم بودند و به احتمال قوی سقفهای این انبارها نیز ضخیم بوده‌اند. برای آنکه داخل انبارها خنک بماند، روی بنای سنگی را با خاک می‌پوشانده‌اند. در بیشتر بخشهای کاخ، دیوارهای سنگی زمخت بودند و از سنگهای نتراشیده‌ای ساخته می‌شدند که در داخل ملات کار گذاشته می‌شدند. از سنگ تراشیده یا قالب سنگ‌های تمام تراش، برای ساختن گوشه‌های ساختمان و دورتادور چارچوبهای در و پنجره استفاده می‌شد. این کاخ سه اشکوب با پلکان‌های داخلی داشت که به گرد روشنایی و هواکش‌های آن ساخته شده بودند و هواکش‌های مزبور نور و هوای لازم را به درون کاخ می‌رساندند.

از ویژگی‌های مشخص کننده ستون‌های مینوسی، که در آغاز از چوب ساخته شده بودند ولی بعدها با سنگ بازسازی شدند، به اعتقاد امروزیان با تناسب‌های نادرستر و بزرگتر سرستون‌های پیازی شکل و بالشتکی و شیوه مخروطی شدن تنه ستون در سمت قاعده و پهن‌تر شدنش در راس بود. مدرک معتبری که دال بر اهمیت مذهبی این ستون برای کرتیها بوده، موقعیت مرکزی آن در دروازه شیران در میسن و این واقعیت است که دورتادور قاعده ستون در یکی از دو طبقه پایینی کاخ کنوسوس را تغاری گرفته بود که برای ساغرریزی به کار می‌رفته‌است.[۱۱]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. اطلس تاریخ جهان برای دانش‌آموز، سیمون آدامز، مرجان نگهی، جمشید نوروزی؛ انتشارات افق صفحهٔ ۲۵
  2. Sakoulas, Thomas. "History of Minoan Crete". 
  3. Patricia Rosof Family History p.12
  4. "Minoan Dress". 
  5. See Castleden 1994; Goodison and Morris 1998
  6. تاریخ هنر،به تالیف فرهاد گشایش،ص۳۷
  7. اساطیر یونان ف.ژیران،دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور،انتشارات کاروان، ص۱۶
  8. هنر در گذر زمان، هلن گاردنر، انتشارات نگاه، ص 99
  9. تاریخ هنر،فرهاد گشایش،ص۳۵
  10. گاردنر، هلن، هنر در گذر زمان، به تجدید نظر هورست دلاکروا، ریچارد ج. تنسی؛ ترجمه محمد تقی فرامرزی، تهران، ۱۳۶۵، صفحهٔ ۱۰۲
  11. گاردنر، هلن، هنر در گذر زمان، به تجدید نظر هورست دلاکروا، ریچارد ج. تنسی؛ ترجمه محمد تقی فرامرزی، تهران، ۱۳۶۵، صفحهٔ ۱۰۴
  • گاردنر، هلن، هنر در گذر زمان، به تجدید نظر هورست دلاکروا، ریچارد ج. تنسی؛ ترجمه محمد تقی فرامرزی، تهران، ۱۳۶۵، صفحهٔ ۱۰۲
  • گاردنر، هلن، هنر در گذر زمان، به تجدید نظر هورست دلاکروا، ریچارد ج. تنسی؛ ترجمه محمد تقی فرامرزی، تهران، ۱۳۶۵، صفحهٔ ۱۰۴