دودمان ژو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
دودمان ژو

周朝
دودمان ژو
سال ۱۰۴۶ پیش از میلاد–۲۵۶ پیش از میلاد
همگرایی جمعیت و مرزهای دودمان ژو باختری از هزار و پنجاه تا هفتصد و هفتاد و یک پیش از میلاد مسیح
همگرایی جمعیت و مرزهای دودمان ژو باختری از هزار و پنجاه تا هفتصد و هفتاد و یک پیش از میلاد مسیح
وضعیتپادشاهی
پایتخت
زبان(های) رایجچینی باستان
دین(ها)
ادیان سنتی چینی، کیش پرستش نیاکان, پرستش آسمان
حکومتپادشاهی زمیندارپایه
پادشاه 
• ۱۰۴۶-۱۰۴۳ پیش از میلاد
پادشاه وو
• ۷۸۱–۷۷۱ پیش از میلاد
پادشاه یئو
• ۷۷۰–۷۲۰ پیش از میلاد
پادشاه پینگ
• ۳۱۴–۲۵۶ پیش از میلاد
پادشاه نان
صدراعظم 
تاریخ 
سال ۱۰۴۶ پیش از میلاد
۸۴۱–۸۲۸ پیش از میلاد
• جابجایی به وانگ چنگ
۷۷۱ پیش از میلاد
• برکناری پادشاه نان بدست دولت چین
۲۵۶ پیش از میلاد
• از دست رفتن واپسین قلمرو ژو[۱]
۲۴۹ پیش از میلاد
جمعیت
• ۲۷۳ پیش از میلاد
۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰
• ۲۳۰ پیش از میلاد
۳۸٬۰۰۰٬۰۰۰
واحد پولبیشتر سکه های بیل مانند و کاردمانند
پیشین
پسین
دودمان شانگ
دودمان چین

دودمان ژو (چینی: 周朝؛ ویدجایلز: جوئو چائو) یک دودمان چینی پس از دودمان شانگ و پیش از دودمان چین از سال ۱۰۴۶ پیش از میلاد تا ۲۵۶ پیش از میلاد بود. دودمان ژو که ۷۸۹ سال دوام آورد، طولانی‌ترین دودمان در تاریخ چین بود. این دودمان را در کنار دودمان نخست شیا و دومین دودمان به نام شانگ، سه دودمان افسانه‌ای چین دسته بندی می کنند. کنترل نظامی چین توسط خاندان سلطنتی جی، ابتدا از سال ۱۰۴۶ تا ۷۷۱ پیش از میلاد برای دوره ای به نام ژو غربی ادامه یافت و حوزه نفوذ سیاسی که ایجاد کرد تا ۵۰۰ سال دیگر تا دوره ژو شرقی ادامه یافت. تاریخ تاسیس ۱۰۴۶ پیش از میلاد توسط پروژه گاهشماری شیا-شانگ-ژو و دیوید پانکنیر[۲] پشتیبانی می شود، ولی دیوید نیویسون و ادوارد ال. شاونسی تاریخ تاسیس را ۱۰۴۵ پیش از میلاد می‌دانند.[۳][۴]

در قرن پایانی دودمان ژو، قدرت متمرکز آن از دوره بهار و پاییز تا دوره ایالت‌های جنگ‌طلب کاهش یافت. در دوره ایالت‌های جنگ‌طلب، دربار ژو کنترل چندانی بر ایالت های تشکیل‌دهنده خود که در حال جنگ با یکدیگر بودند، نداشت تا اینکه ایالت چین قدرت را تثبیت کرد و دودمان چین را در ۲۲۱ پیش از مبلاد تشکیل داد. سلسله ژو تنها ۳۵ سال قبل از بنیان‌گذاری دودمان چین به طور رسمی سقوط کرده بود، اگرچه دودمان در آن زمان فقط قدرت اسمی داشت.

این دوره از تاریخ چین را اوج ساخت ظروف برنزی چینی در نظر می گیرند.[۵] همچنین دوره دوم دودمان ژو به دلیل آغاز سه فلسفه اصلی چینی، کنفوسیوس‌گرایی، تائوئیسم و ​​قانون‌گرایی، مشهور است. همچنین در دودمان ژو خط نوشتاری از خط سروش و خط مفرغی به خط مهر تبدیل شد و در نهایت اواخر دوره ایالت‌های جنگ‌طلب ، خط دبیری به شکل تقریباً امروزی ظاهر شد.[۶]

تاریخ[ویرایش]

بنیاگذاری[ویرایش]

اساطیر سنتی[ویرایش]

طبق اساطیر چینی، تبار ژو زمانی آغاز شد که جیانگ یوآن، همسر امپراتور افسانه ای کو، پس از قدم گذاشتن در ردپای الهی شانگدی، به طور معجزه آسایی فرزندی به نام چی "رها شده" را باردار شد.[۷][۸] چی یک قهرمان فرهنگی بود که پس از سه بار رها شدن توسط مادرش نجات یافت و در بهبود کشاورزی نقش بسیاری داشت،[۷] تا جایی که امپراطور به او فرمانروایی بر تای، نام خانوادگی جی و لقب هوجی «ارباب ارزن» اعطا کرد.[۹] او حتی به عنوان خدای برداشت قربانی دریافت کرد. اصطلاح هوجی احتمالاً یک عنوان ارثی بود که به یک تبار متصل شده بود.

گفته می‌شود که پسر چی، یا بهتر است بگوییم پسر هوجی، بوژو موقعیت خود را به عنوان استاد کشاورزی (به چینی: 農師؛ پین‌یین: Nóngshi) در سنین پیری رها کرد و یا او یا پسرش جو، سنت خود را رها کردند و به شیوه‌ رونگ و رونگدی زندگی کردند.[۱۰]

با این حال، لیو، پسر جو،[۱۱] مردم خود را با احیای کشاورزی و اسکان دادن آنها در مکانی به نام بین،که فرزندانش نسل‌ها بر آن حکومت می‌کردند، به سوی رفاه سوق داد. تای بعدها این طایفه را از بین به ژو (منطقه ای در دره رودخانه وی در شهرستان چیشان امروزی) رهبری کرد.

حاکم از دو پسر بزرگترش تایبو و ژونگ‌یانگ چشم‌پوشی کرد تا جیلی کوچکتر، که یک جنگجوی توانا بود؛ جانشینش گردند. جیلی به عنوان زیردست پادشاهان شانگ وو یی و ون دینگ برای تسخیر چندین قبیله رونگ رفت؛ ولی خائنانه توسط نیروهای شانگ کشته شد. ب ظاهراً تایبو و ژونگ‌یانگ پیش از این به جلگه یانگ‌تسه گریخته بودند و ایالت وو را در میان قبایل آنجا تأسیس کردند. پسر جیلی، ون، با رشوه از زندان خارج شد و پایتخت ژو را به فنگ (در شیان کنونی) منتقل کرد. در حدود سال ۱۰۴۶ پ. م، پسر ون، وو و متحدش جیانگ زیا، ارتشی متشکل از ۴۵۰۰۰ سرباز و ۳۰۰ ارابه را از رودخانه زرد عبور دادند و پادشاه ژو شانگ را در نبرد مویه شکست دادند که منجر به تأسیس دودمان ژو شد.

ژو به یکی از اعضای خانواده سلطنتی شکست خورده شانگ، عنوان حاکم سونگ را اعطا کرد که تا پایان آن در اختیار نوادگان خاندان سلطنتی شانگ بود. این عمل به عنوان دو پادشاه، سه احترام نامیده می شود.

فرهنگ[ویرایش]

به گفته نیکلاس بودمن، به نظر می‌رسد که زبان ژوها، از نظر واژگان و دستور زبان با زبان شانگ تفاوت اساسی نداشت. ژو به طور گسترده از شیوه‌های فرهنگی شانگ تقلید می‌کرد که دلیل آن شاید برای مشروعیت بخشیدن به حکومت خود بود؛ بنابراین ژو جانشین فرهنگ شانگ بود.[۱۲][۱۳][۱۴] در همان زمان، ژو ممکن است با شیرونگ، یک گروه فرهنگی گسترده در غرب شانگ، که شانگ آن را خراج‌گزار درنظر می‌گرفت،[۱۵] ارتباطاتی داشته باشد. برای مثال، منسیوس فیلسوف چینی (۳۷۲-۲۸۹ پ. م) خاطر نشان می‌کرد که پادشاه ون ژو تبارش به شیرونگ می‌رسید، زیرا پادشاهان ژو که نواده‌های پادشاه وو بودند؛ اصل و نسب خود را به قهرمان فرهنگی افسانه‌ای هو جی، که ممکن است از طریق مادرش جیانگ یوآن با شیرونگ مرتبط باشد، نسبت می‌دادند.[۱۶][۱۷][۱۸][۱۹] علاوه بر این، در روایت تاریخی و تفسیری سالنامه بهار و پاییز (اواخر قرن چهارم پیش از میلاد) ذکر شده است که خان لی رونگ (به چینی: 驪戎男) (در غرب چین امروزی)، پس از شکست از جین، دخترش لی جی (به چینی: 驪姬؛ ترجمه: «زن از قبیله جی از لی») را به همسری حاکم شیان جین داد.[۲۰][۲۱] به گفته مورخ لی فنگ، اصطلاح "رونگ" در دوره ژو باختری احتمالاً برای نامیدن دشمنان سیاسی و نظامی به جای نام دیگر فرهنگ‌ها و قوم‌ها استفاده می‌شد. مصنوعات فرهنگی رونگ باختری با مصنوعات برنزی غربی ژو همزیستی داشتند و تأثیرات بین آن‌ها را نمایان است.[۲۲]

ژو باختری[ویرایش]

ایالت‌های دودمان ژو باختری

پادشاه وو پایتخت قدیمی را برای مراسمات تشریفاتی حفظ کرد ولی یک پایتخت جدید برای کاخ سلطنتی خود و اداره کشور در نزدیکی هائو ساخت. اگرچه مرگ زودهنگام وو باعث جانشینی یک جوان بی تجربه شد، حاکم ژو به برادرزاده خود، پادشاه چنگ در تحکیم قدرت سلطنتی کمک کرد. شاهزادگان ژو (سه محافظ) که در دشت شرقی مستقر بودند و نگران قدرت روزافزون حاکم ژو بودند؛ علیه نایب السلطنه قیام کردند. اگرچه آن‌ها حمایت اشراف مستقل، پیروان شانگ و چندین قبیله دونگ‌یی را به دست آوردند، اما حاکم ژو شورش را سرکوب کرد و پادشاهی ژو را از سوی شرق گستراند.[۲۳][۲۴][۲۵] برای حفظ اقتدار ژو بر قلمرو بسیار گسترده آن و جلوگیری از شورش‌های دیگر، او سیستم فنگ‌جیان را به‌کار گرفت.[۲۶] علاوه بر این، برای مقابله با بحران مشروعیت؛ او آموزه فرمان آسمان ​​را تببین کرد؛ همچنین آیین‌های مهم شانگ در وانگ‌چنگ و چنگژو را نیز با آن وفق داد.[۲۷]

با گذشت زمان، این سیستم غیرمتمرکز کمرنگ شد زیرا روابط خانوادگی بین پادشاهان ژو و خاندان‌های محلی در طول نسل‌ها ضعیف شد. قلمروهای پیرامونی قدرت و اعتبار محلی را همتراز دودمان توسعه دادند.[۲۸] هنگامی که پادشاه یو، ملکه جیانگ خود را به نفع بائو سی زیبا، که از خانواده‌ای معمولی بود، تنزل داد و تبعید کرد، پدر ملکه بی‌آبرو شده، مرزبان شن، با یاری زنگ و بربرهای چوانرونگ، هائو را در سال ۷۷۱ پ. م غارت کنند. برخی از محققان امروزی حدس زده اند که غارت هائوجینگ شاید به حمله سکاها از آلتای، قبل از گسترش آنها به غرب، مرتبط باشد.[۲۹] با مرگ پادشاه یو، جمعی از اشراف در شن گرد هم آمدند و نوه مرزبان را پادشاه پینگ اعلام کردند و پایتخت به سمت شرق در وانگ‌چنگ منتقل شد. این جابه‌جایی نشان دهنده پایان «ژو باختری» (西周، p Xī Zhōu) و آغاز «ژو خاوری» (东周، p Dōng Zhōu) بود.

ژو خاوری[ویرایش]

ایالت‌های دودمان ژو خاوری

ژو خاوری همزمان با فروپاشی شتابان اقتدار سلطنتی بود، بااین‌حال اهمیت آیینی پادشاه به ژو اجازه داد تا پنج قرن دیگر حکومت کند. وقایع نگاری کنفوسیوس در سالهای اولیه این روند به عنوان دوره بهار و پاییز منجر شد. تجزیه جین در اواسط قرن پنجم پیش از میلاد، مرحله دوم که دوره ایالت‌های جنگ‌طلب بود را آغاز کرد.[۳۰] در ۴۰۳ پ. م، دربار ژو، هان، ژائو و وی را به عنوان دولت‌های کاملا مستقل به رسمیت شناخت. حاکم هوی وی، در سال ۳۴۴ پ. م، نخستین کسی بود که عنوان سلطنتی پادشاه (به چینی: 王) را برای خودبرگزید. برخی دیگر نیز از او دنباله‌روی کردند که نقطه عطفی را در تاریخ ژو رقم زد، زیرا حاکمان حتی تظاهر به اینکه تابع دربار ژو هستند، نمی‌کرد، در عوض خود را پادشاهی کاملاً مستقل اعلام کردند. ایالت‌هایی به قدرت رسیدند و سپس سقوط کردند درحالی که ژو در بیشتر این درگیری‌ها نقشی جزئی داشت.

آخرین پادشاه ژو برطبق گفته‌ها پادشاه نان است که در زمان تصرف پایتخت وانگ‌چنگ در ۲۵۶ پ. م توسط ایالت چین کشته شد.[۳۱] در ۲۵۶ پ. م یک "پادشاه هوی" اعلان شد، اما کشور خرد شده او در ۲۴۹ پ. م به طور کامل از میان برداشته شد. چین شی هوانگ، پادشاه چین، در سال ۲۲۱ پ. م و تصرف چی، کشور چین را یکپارچه ساخت.

با این حال، ژو خاوری به‌عنوان عصر طلایی فلسفه چینی نیز به یاد می‌آید برای نمونه صد مکتب فکری، با حمایت اربابان هماورد از اندیشمندان سرگردان شی به‌عنوان مثال آکادمی جیشیا چی، شکوفا شدند. نه مکتب فکری که بر سایرین مسلط شدند عبارتند از: کنفوسیوس‌گرایی (به تعبیر منسیوس و دیگران)، قانون‌گرایی، تائوئیسم، موهیسم، کشاورزی آرمانگرایانه اشتراکی، دو رشته سیاست، منطق‌دانان سفسطه‌گر، نظامی‌گرایان سون تزو و طبیعت‌گرایان.[۳۲] اگرچه تنها سه مورد تخست از اینها در دودمان‌های پسین مورد حمایت امپراتوری قرار گرفتند، آموزه‌های هر یک بر دیگران و جامعه چینی به روش‌های گاه غیرعادی تأثیر داشت. برای مثال، موهیست‌ها علاقه چندانی به ستایش شایسته‌سالاری نداشتند، اما به جنگ‌های محاصره‌ای دفاعی، علاقه زیادی داشتند. با این حال، بسیار بعد، استدلال آن‌ها علیه خویشاوندی به نفع تأسیس نظام آزمون امپراتوری مورد استفاده قرار گرفت.

فرهنگ و جامعه[ویرایش]

قلب ژو دره رودخانه وی بود. این پایگاه اصلی قدرت آن‌ها پس از فتح شانگ باقی ماند.[۳۳]

فرمان آسمان و توجیه قدرت[ویرایش]

پادشاهان[ویرایش]

نام شخصی نام پسامرگ دوره سلطنت
فا 周武王 پادشاه وو ژو 1046–1043 BC

1045–1043 BC

سونگ 周成王 پادشاه چنگ ژو 1042–1021 BC

1042/1035–1006 BC

ژائو 周康王 پادشاه کانگ ژو 1020–996 BC

1005/1003–978 BC

ژیا 周昭王 پادشاه ژائو ژو 995–977 BC

977/975–957 BC

滿 مان 周穆王 پادشاه مو ژو 976–922 BC

956–918 BC

繄扈 ییهو 周共王/周龔王 پادشاه گونگ ژو 922–900 BC

917/915–900 BC

جیان 周懿王 پادشاه یی ژو 899–892 BC

899/897–873 BC

辟方 پیفانگ 周孝王 پادشاه شیائو ژو 891–886 BC

872?–866 BC

شیه 周夷王 پادشاه یی ژو 885–878 BC

865–858 BC

هو 周厲王/周剌王 پادشاه لی ژو 877–841 BC

857/853–842/828 BC

共和 نائب‌السلطنگی گونگ‌هه 841–828 BC
جینگ 周宣王 پادشاه ژوآن ٰژو 827–782 BC
宮湦 گونگ‌شنگ 周幽王 پادشاه یو ژو 781–771 BC
پایان ژو باختری/آغاز ژو خاوری
宜臼 ییجو 周平王 پادشاه پینگ ژو 770–720 BC
لین 周桓王 پادشاه هوآن ژو 719–697 BC
تئو 周莊王 پادشاه ژوآنگ ژو 696–682 BC
胡齊 هوچی 周僖王 پادشاه ژی ژو 681–677 BC
لانگ 周惠王 پادشاه هوی ژو 676–652 BC
ژنگ 周襄王 پادشاه شیانگ ژو 651–619 BC
壬臣 رنچن 周頃王 پادشاه چینگ ژو 618–613 BC
بان 周匡王 پادشاه کوآنگ ژو 612–607 BC
یو 周定王 پادشاه دینگ ژو 606–586 BC
یی 周簡王 پادشاه جیان ژو 585–572 BC
洩心 شیه‌شین 周靈王 پادشاه لینگ ژو 571–545 BC
گویی 周景王 پادشاه جینگ ژو 544–521 BC
منگ 周悼王 پادشاه دائو ژو 520 BC
گای 周敬王 پادشاه جینگ ژو 519–476 BC
رن 周元王 پادشاه یوآن ژو 475–469 BC
جیه 周貞定王 پادشاه ژندینگ ژو 468–442 BC
去疾 چوجی 周哀王 پادشاه آی ژو 441 BC
شو 周思王 پادشاه سی ژو 441 BC
وی 周考王 پادشاه کائو ژو 440–426 BC
وو 周威烈王 پادشاه وی‌لیه ژو 425–402 BC
جیائو 周安王 پادشاه آن ژو 401–376 BC
ژی 周烈王 پادشاه لیه ژو 375–369 BC
بیان 周顯王 پادشاه شیان ژو 368–321 BC
دینگ 周慎靚王 پادشاه شن‌جینگ ژو 320–315 BC
یان 周赧王 پادشاه نان ژو 314–256 BC

هم اکنون برنامه ای در سطح کلان و کشوری در چین برای مستندسازی این سه سلسله افسانه ای در آستانه گسترش است که انتقادهای فراوانی هم بدنبال داشته است[۳۴]. تنها منبع قدیمی از سیما چیان است که پس از کتابسوزی چین شی هوانگ دی، پادشاه دودمان شانزده ساله چین آنچه نگاشته با تردید نگریسته می شود. مدت فرمانروایی دودمان ژو از همه دیگر دودمانهایی که در آن سرزمین فرمان راندند، بیشتر یاد شده است؛ با این حال بخاطر افسانه ای بودن و نبود منابع قدیمی، تاریخ فرمانروایی این دودمان بسیار گنگ است؛ در این دوره، فلسفه چینی گسترش و توسعه یافت و فیلسوفان بزرگی چون کنفسیوس، لائوتسو و شانگ یانگ پیدا شدند. دوران نامبرده را تا پیش از دوره دودمان زودگذر چین به دو دوره شاهان جنگجو و دوره بهار و پاییز بخش‌بندی می کنند. پایتخت فرمانروایان این دودمان هائوجینگ بود.[۳۵]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Schinz (1996)، ص. ۸۰.
  2. Pankenier, David W. (2015). "The cosmo-political mandate". Astrology and Cosmology in Early China: Conforming Earth to Heaven. Cambridge University Pressn. p. 197. ISBN 978-1107539013.
  3. Nivison, David S. (1983). "The Dates of Western Chou". Harvard Journal of Asiatic Studies. 43 (2): 481–580. doi:10.2307/2719108. ISSN 0073-0548.
  4. Shaughnessy, Edward L. (1992). "The Date of the Zhou Conquest of Shang". Sources of Western Zhou History: Inscribed Bronze Vessels. University of California Press. p. 217–236. ISBN 978-0520070288.
  5. Von Glahn, Richard (2016). The Economic History of China: From Antiquity to the Nineteenth Century. Cambridge: Cambridge University Press. p. 11. ISBN 9781139343848. OCLC 944748318.
  6. "Zhou dynasty". Wikipedia (به انگلیسی). 2022-09-26.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ Mexico., Tarascan And Other Music Of, Schomburg Center LP record collection., OCLC 1141091932, retrieved 2022-10-06
  8. "Hou Ji". Encyclopædia Britannica.
  9. Shiji, "Annals of Zhou" quote: "帝舜曰:「棄,黎民始饑,爾后稷播時百穀。」封棄於邰,號曰后稷,別姓姬氏。translation: "Emperor Shun said, 'Qi, the black-haired people begin to be famished. Do you, Lord of Millet, sow in their seasons the various kinds of grain.' He enfeoffed Qi at Tai; [Qi's] title was Lord of Millet; and his distinctive surname was Ji.".
  10. سیما، چیان. شیجی.
  11. Wu, K. C. (1982), The Chinese Heritage, New York: Crown Publishers, ISBN 0-517-54475-X.
  12. Bodman (1980), p. 41: "Moreover, Shang dynasty Chinese at least in its syntax and lexicon seems not to differ basically from that of the Zhou dynasty whose language is amply attested in inscriptions on bronze vessels and which was transmitted in the early classical literature.".
  13. Jessica Rawson, 'Western Zhou Archaeology,' in Michael Loewe, Edward L. Shaughnessy (eds.), The Cambridge History of Ancient China: From the Origins of Civilization to 221 B.C., Cambridge University Press 1999 pp.352-448 p.387.
  14. Li, Feng (2006), Landscape And Power In Early China, Cambridge University Press, p. 286.
  15. Chiang, Po-Yi (1 Jan 2008). "Han Cultural and Political Influences in the Transformation of the Shizhaishan Cultural Complex". Australian National University: 1–2.
  16. Mencius, "Li lou II". text: "孟子曰:「舜生於諸馮,遷於負夏,卒於鳴條,東夷之人也。文王生於岐周,卒於畢郢,西夷之人也。" D.C.Lau (1970:128)'s translation: "Mencius said, 'Shun was an Eastern barbarian; he was born in Chu Feng, moved to Fu Hsia, and died in Ming T'iao. King Wen was a Western barbarian; he was born in Ch'i Chou and died in Pi Ying.".
  17. Classic of Poetry "Sheng Min".
  18. Edwin G. Pulleyblank (1983). "Chapter 14 - The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". In David Keightley (ed.). The Origins of Chinese Civilization. University of California Press. ISBN 0-520-04229-8.
  19. Pulleyblank, Edwin G. (2000). "Ji 姬 and Jiang 姜: The Role of Exogamic Clans in the Organization of the Zhou Polity", Early China. 25 p. 21-22.
  20. Zuozhuan, "Duke Zhuang - 28th year - zhuan" quote: "晉伐驪戎,驪戎男女以驪姬。".
  21. Cook, Constance (2015). "Li Ji, Wife of Duke Xian of Jin". In Lee, Lily Xiao Hong; Stefanowska, A. D.; Wiles, Sue (eds.). Biographical Dictionary of Chinese Women: Antiquity Through Sui, 1600 B.C.E. - 618 C.E. Routledge. p. 41-42. ISBN 9781317475910.
  22. Jianhua Yang, Huiqiu Shao, Ling Pan (2020). The Metal Road of the Eastern Eurasian Steppe: The Formation of the Xiongnu Confederation and the Silk Road. Springer. p. 371. ISBN 9789813291553.
  23. Shaughnessy (1999), p. 310, 311.
  24. Chinn (2007), p. 43.
  25. Hucker (1978), p. 32.
  26. Chinn (2007), p. 43.
  27. Hucker (1978), p. 33.
  28. Hucker (1978), p. 37.
  29. "The Steppe: Scythian successes". Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 31 December 2014.
  30. Hucker (1978), p. 37.
  31. "Considering Chengzhou ('Completion of Zhou') and Wangcheng ('City of the King')" (PDF). Xu Zhaofeng. Archived from the original (PDF) on July 22, 2015. Retrieved 22 July 2015.
  32. .Carr, Brian & al. Companion Encyclopaedia of Asian Philosophy, p. 466. Taylor & Francis, 2012. ISBN 041503535X, 9780415035354.
  33. Li Feng (2006). Landscape and Power in Early China: The Crisis and Fall of the Western Zhou 1045–771 BC. Cambridge University Press. p. 40. ISBN 1139456881.
  34. Yin, Weizhang (2002), trans. Victor Cunrui Xiong, "New development in the research on the chronology of the Three Dynasties" (PDF), Chinese Archaeology, 2: 1–5. Zhang, Changshou (2002a), "The Xia-Shang-Zhou Chronology Project: Excavations of the Proto-Zhou Culture in Fengxi, Shaanxi", Journal of East Asian Archaeology, 4: 335–346, doi:10.1163/156852302322454594. Zhang, Peiyu (2002b), "Determining Xia–Shang–Zhou Chronology through Astronomical Records in Historical Texts", Journal of East Asian Archaeology, 4: 335–357, doi:10.1163/156852302322454602.
  35. عزیزی، سعید (۱۳۹۷). تاریخ چین از آغاز تا قرن 21. یزد: انتشارات سید علی‌زاده. صص. ۹۱. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۸۸۱۰-۳۲-۲.
  • تاریخ چین، شسنو ژان، محمد پارسیپور، نشر علم، ۱۳۷۴
  • دودمانهای شاهی چین، مین لوهوئی، نشر امیرکبیر، ۱۳۵۴


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب <references group="persian-alpha"/> متناظر پیدا نشد. ().