آناکسیماندروس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
آناکسیماندروس
Anaximander.jpg
شناسنامه
نام کامل آناکسیماندروس
حیطه فلسفه غرب
دوره فلسفه دوران باستان
مکتب مکتب ملطی
زادروز
زادگاه میلیتوس، یونان
محل مرگ میلیتوس، یونان

آناکسیماندروس یا آناکسیماندر (به یونانی: Ἀναξίμανδροςفیلسوف و دانشمند یونان باستان بود.[۱] وی بین سالهای ۶۱۰ تا ۵۴۶ پیش از میلادی می‌زیسته‌است.

زندگی[ویرایش]

آناکسیماندروس در سال ۶۱۰ پیش از میلاد در میلتوس[۱](واقع در ترکیه امروزی) زاده شد. سفرهای بسیاری انجام داد. از شاگردان تالس گشت[۲] و در حدود سال ۵۶۰ پیش از میلاد شهرت یافت.[۳] آناکسیماندروس در ۵۴۶ پیش از میلاد درگذشت.

جغرافیا و ستاره‌شناسی[ویرایش]

آناکسیماندروس به عنوان نخستین کسی شناخته شده که نقشهٔ جغرافیایی رسم کرده‌است.[۲] او نقشه‌های دریاییش را با راهنماییها و ملاحظاتی دربارهٔ اقوامی که احتمال داشت دریانوردان در راه با آنها برخورد کنند، تکمیل کرده بود.[۲] وی همچنین مخترع گونه‌ای شاخص آفتابی (ساعت آفتابی) بود.[۲]

مابعدالطبیعه[ویرایش]

آناکسیماندروس راه استادش (یا به گفته تئوفراستوس دستیار) تالس را در مکتب ملطی ادامه داد.[۳] او این اندیشهٔ تالس را پذیرفته بود که یگانگی باید شالودهٔ چندگانگی طبیعت باشد؛ اما در این فرض تالس که آب، عنصر نخستین (آرخه) و ریشه و بن طبیعت است؛ ایراداتی می‌دید.[۳] او همچون طالس متأثر از اندیشه دیالکتیکی زرتشت بزرگ بود.[نیازمند منبع]

به نظر آناکسیماندروس، چندگانگی که به صورت ضدهای همترازی چون خشکی و تَری، سردی و گرمی و… نمایان است؛ نمی‌تواند در یکی از ضدها خلاصه شود. زیرا اگر یکی از ضدها اصل قرار بگیرد، لاجرم باید بر سایرین چیره بشود و تعادل طبیعت را به هم می‌ریزد.[۳][۲]

او در واقع عقیده داشت تالس بیش از حد بر عنصر تَری تأکید کرده؛ حال آن که به نظر آناکسیماندروس معقول تر این بود که انگاشته شود تَری و خشکی از مادٌه‌ای پدید آمده‌اند که مشترک میان هر دو است.[۳] او این مادٌه را آپیرون نامید.[۲] آپیرون در اندیشهٔ آناکسیماندروس، مادٌهٔ بی‌کران و نامتعیٌنی است که همه عناصر دیگر از آن پدید آمده‌اند.[۳]

آناکسیماندروس در توضیح وجود دائمی ضدها، سخن از نوعی جبران و تلافی به میان آورد. اگر عنصری از قلمرو خودش افزون‌تر شود، گونه‌ای عدالت طبیعی با کمک ضدٌ آن عنصر این افزایش را جبران می‌کند تا توازن طبیعت برقرار شود.[۳][۲]

آناکسیمندر (آناکسیماندروس) کتابی به نثر دربارهٔ نظریه‌های فلسفی خویش نوشت. این اثر در زمان نئوفراستس موجود بود، و ما اطلاع ارزشمند خود دربارهٔ فکر آناکسیمندررا مرهون این کتاب هستیم. وی مانند طالس، در جستجوی عنصر اولی و نهائی همه اشیاء بود: لیکن براین عقیده بود که آن نمی‌تواند نوع خاصی از ماده، مثلاً آب، باشد، زیرا آب یا رطوبت خود یکی از «اضداد» است، که کشمکش و دست اندازی و تجاوز هر کدام را باید تبیین کرد؛ بنابراین آناکسیمندر به این اندیشه رسید که عنصر اولی، ماده‌المواد، نامتعین است. این عنصر اولی‌تر از اضداداست، که اضداد از آن به وجود می‌آیند و به آن منحل می‌گردند. این عنصر اولی (به یونانی: آرخه) راآناکسیمندر علت مادی نامید، و بنا برای نئوفراستس وی نخستین کسی بود که آن را چنین نامید. «این عنصر نه آب است ونه هیچ‌یک از دیگر عناصر، بلکه طبیعتی است مغایر با آنها و نامتناهی، که تمام آسمانها و عوالم درون آنها از آن ناشی می‌شوند». آن بیکران (به یونانی :آپایرون) است، یعنی جوهر بی حد است. «ازلی وبی زمان» است و «تمام جهانهارافراگرفته است.». حیات از دریا ناشی می‌شود، و در صور کنونی حیوانات به سبب سازگاری با محیط به ظهور رسیده‌است. آناکسیمندر حدس هوشمندانه ای دربارهٔ انسان زده‌است. «.. به علاوه وی می‌گوید که درآغاز انسان از نوع دیگری از حیوانات متواد شده‌است. زیرا در حالی که دیگر حیوانات به سرعت خوراک خود را می باند، تنها آدمی نیازمند یک دوره دراز مدت شیرخواری است، به طوری که اگر او در آغاز چنان‌که اکنون هست می‌بود، هرگز نمی‌توانست زنده و باقی بماند.»[۴][۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Set Cookies
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ کانون ایرانی پژوهشگران فلسفه و حکمت - آناکسیماندر
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ رجینالد هالینگ دیل. «۸». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۹۳ و ۹۴. 
  4. تاریخ فلسفه-جلدیک-یونان وروم-فردریک کاپلستون-صفحه34و35
  5. فلسفه-جلدیک-یونان وروم-فردریک کاپلستون

تاریخ فلسفه-جلدیک-یونان وروم-فردریک کاپلستون-صفحه۳۴و۳۵

پیوند به بیرون[ویرایش]