پروتاگوراس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پروتاگوراس
شناسنامه
نام کامل پروتاگوراس
حیطه فلسفه غرب
دوره فلسفه دوران باستان
مکتب سوفسطائی‌گری
زادروز ۳۸۶ پیش از میلاد
زادگاه آبدرا، یونان
تاریخ مرگ ۴۲۰ پیش از میلاد
محل مرگ سیسیل، ایتالیا

پروتاگوراس،پروتاگور یا بروتاغور(به یونانی: Πρωταγόρας) فرزند مایاندریوس[۱]؛ نخستین و مهم‌ترین فیلسوف سوفسطائی بود که در آبدرای یونان زاده شد و در حدود سال ۴۵۰ پیش از میلاد به شهرت رسید.[۲]

شغل وی در جوانی باربری بود ولی عشق و علاقه به دانش سبب گردید در نزد خود خواندن و نوشتن فراگیرد و از دانشمندان بزرگ عصر خود شود. وی در جوانی به مسافرت‌های متعدد پرداخت و در طی یکی از مسافرت‌ها قایقش در اثر طوفان غرق شد و جان سپرد.

آراء[ویرایش]

پروتاگوراس شکّاکیّت نمایانی به امکان معرفت حقیقی ابراز می‌داشت.[۲] می‌گفت:«در برابر هر استدلالی، یک استدلال متقابل هم هست.»[۱]

او عقیده داشت «آدمی نمی‌تواند بداند آیا خدایان وجود دارند یا نه[۲]؛ زیرا عمر بشر کوتاه و مسئلهٔ خدایان مبهم و تاریک است.»[۳]

حقیقت مطلقی که شناسایی‌پذیر باشد وجود ندارد؛ چرا که سرشت هرکس در داوری‌هایش تأثیر می‌گذارد.[۲] این سخن معنای گفتهٔ مشهور اوست که «انسان معیار همه چیز است. معیار هستی آن چه هست و این که چگونه است و معیار نیستی آن چه نیست و این که چگونه نیست.»[۳]

پروتاگوراس به جرم کفر به خدایان در آتن محاکمه شد و به مرگ محکوم گشت. گروهی از شاگردانش وسیلهٔ فرار او را فراهم کردند و او را از زندان رهایی دادند؛ او نیز با یک کشتی به جزیره سیسیل رفت و در آن‌جا درگذشت.[۳]

افلاطون، عقاید پروتاگوراس را مورد نقد قرار داد و دو رساله به نام‌های تئت و پروتاگوراس در ردّشان نوشت؛ با این حال بسیاری معتقدند که افلاطون در این رساله‌ها افکار پروتاگوراس را تعمّدأ ساده نشان داده تا آموزه‌های او را نفی کند.[۳]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ نگاهی به سوفسطائیان
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ رجینالد هالینگ دیل. «فصل هشتم:فلسفه یونانی». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۱۰۵. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ آنتونی گاتلیب. رویای خرد: تاریخ فلسفه غرب از یونان باستان تا رنسانس. ترجمهٔ لیلا سازگار. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۳. 

پیوند به بیرون[ویرایش]