جغتای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از جغتای‌خان)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جغتای
Chagatai Khan.JPG
مجسمهٔ جغتای در کشور مغولستان
یکی از خوانین خانات جغتای
سلطنت ۱۲۲۶ – ۱۲۴۲
پیشین چنگیزخان
جانشین قره هلاکو
دودمان بورجیگین
پدر چنگیزخان
مادر بورته
زادروز ۱۱۸۳میلادی
مرگ ۱۲۴۲میلادی (سن ۵۸)
دین و مذهب تنگری گرایی

جغتای یا چغتای یا چقتای[۱] پسر دوم چنگیزخان مغول بود.[۲]

مادر جغتای بورته دختر نویان از قوم مغولی قنقرات بود. جغتای بر اولوس‌های غربی امپراتوری چنگیزخان حکمرانی داشت. او یکی از جنگ آورترین فرزندان و سپاهیان چنگیزخان بود و در فتح سرزمین‌های چین و ماچین و شهرهای نواحی خراسان از قبیل اترار، بناکت، خوارزم، گرگانج به همراه پدر و برادرانش حضوری فعال داشت.[۳]

چنگیزخان پس از بازگشت از جنگ خوارزمشاه حکومت ماوراءالنهر و خوارزم و شهرهای ایغور و کاشغر و بلخ و بدخشان و غزنین تا حدود سند را به جغتای سپرد. پس از مرگ چنگیزخان با آنکه جغتای از برادرش اوگتای‌خان بزرگ‌تر بود او را حرمت بسیار می‌گذاشت و ذره‌ای از احترام به او فرونمی‌گذاشت. می‌گویند روزی با اوگتای در سبقت اسپ خود بر اسپ او شرط بست و اسپ او برد. شب با خود اندیشید که نمی‌بایست با قاآن و خان بزرگ شرط بندد. فردای آن روز با همرای تمام خدم و حشم خویش به دربار اوگتای قاآن حاضر شد و خود را مقصر دانست و هرچه اوگتای او را گفت که تقصیری روی نداده‌است نپذیرفت و گفت که باید مجازات گردد. عاقبت نه اسپ ممتاز پیشکش کرد و گفت این به شکرانهٔ آن است که قاآن از تقصیر من گذشته‌است. جغتای به همراه اوگتاي در نوشتن ياسا نامه بزرگ به چنگيز كمك كرد. وي در یاسا یا قوانین چنگیزی بسیار مطلع و سختگیر بود، به گونه اي كه چنگيز به وي لقب «محافظ ياسا» داده بود. مرگ جغتای به سال ۶۴۰ اتفاق افتاد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Chagatai Khan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.