عوارض خارج هرمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

عوارض خارج هرمی (به انگلیسی: extrapyramidal side-effects EPSE) یا علایم خارج هرمی (Extrapyramidal symptoms EPS) اصولاً اختلالات حرکات عضلانی هستند كه در دو شكل حاد و تاخیری (tardive) بروز كرده و در اثر مصرف زیاد برخی داروها مانند متوکلوپرامید و داروهای آنتی سایکوتیک دیده می‌شوند. مواردی همانند واکنش‌های دیستونیک ( dystonia) مثل انقباض عضلات گردن، آکاتزی (Akathisia) (ناتوانی در بیحرکت ماندن)، آکینزی (ناتوانی در شروع حرکت)، برادی كینزیا (bradykinesia) (كندی حركات)، لرزش( tremor)، تاردیو دیسكینزی ( tardive dyskinesia) (حركات نامنظم و جهشی) و پاركینسونیسم مثل سفتی (rigidity) عضلات از ان جمله‌اند.[۱]

عوارض خارج هرمی اغلب نتیجه مصرف داروهای آنتاگونیست دوپامین هستند مانند داروهای آنتی سایکوتیک (فنوتیازین‌ها، بوتیروفنون‌ها ، الانزاپین ، تیوگزانتین ها و... )که موجب نوعی پارکینسونیسم کاذب میشوند، داروهای ضدافسردگی ، متوکلوپرامید ، آنتی هیستامینها و دونپزیل . همچنین میتوانند علامت بیماریهای متابولیک باشند.

چون علت اصلی بروز این عوارض مهار دوپامین در عقده های قاعده ای مغز و بروز اثرات کولینرژیک است گاه برای اجتناب از عوارض اکستراپیرامیدال داروهای آنتی سایکوتیک همراه با آنها داروهای آنتی کولینرژیک مانند تری هگزیفنیدیل و بی‌پریدن تجویز میشود. آگونیستهای دوپامین مانند پرامی پکسول نیز موثرند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

دستگاه خارج هرمی

راه هرمی

منابع[ویرایش]

  1. Pierre, JM (2005). "Extrapyramidal symptoms with atypical antipsychotics: incidence, prevention and management". Drug Safety. 28 (3): 191–208. doi:10.2165/00002018-200528030-00002. PMID 15733025.