سندرم ساوان
| سندرم ساوان | |
|---|---|
| دیگر نامها | ساوانت اوتیستیک، ناقصالعقل ساوانت (اصطلاح قدیمی و غیررایج)[۱] |
 | |
| کیم پیک که دچار سندرم ساوانت بودالهامبخش شخصیت اصلی فیلم مرد بارانی است. | |
| تخصص | روانپزشکی، عصبشناسی |
| نشانهها | ناتوانی شناختی عمومی همراه با برخی تواناییها که بسیار فراتر از حد متوسط هستند.[۱][۲] |
| گونهها | [[ناهنجاری مادرزادی|مادرزادی]، اکتسابی[۳] |
| علت | ناتوانیهای رشدی همانند اختلال طیف اوتیسم، آسیب مغزی[۱] |
| فراوانی | تقریبا ۱ در میلیون[۴] |
سندرم ساوانت (به فرانسوی: Syndrome du savant),[۵] یا ساوانتیسم پدیدهای است که در آن افراد با ناتوانی رشدی در یک حوزهٔ خاص، مانند هنر یا ریاضیات، توانایی فوقالعادهای از خود نشان میدهد؛ تواناییای که اغلب همزمان با نوعی ناتوانی اجتماعی یا شناختی همراه است.[۱] مهارتهایی که مبتلایان به این سندرم معمولاً بروز میدهند، بیشتر در ارتباط با حافظه است و میتواند شامل محاسبات سریع، علم پزشکی، توانایی هنری، نقشهنگاری یا توانایی در موسیقی باشد. معمولاً فقط یک مهارت وجود دارد.
افراد مبتلا به این وضعیت معمولاً دچار یک اختلال عصبرشدی مانند اوتیسم هستند یا سابقهٔ آسیب مغزی دارند.[۱] حدود نیمی از موارد با اوتیسم مرتبطاند و این افراد ممکن است «ساوانتهای اوتیستیک» نامیده شوند. نیم دیگر معمولاً نوعی آسیب یا بیماری در دستگاه عصبی مرکزی دارند.[۱] گرچه این وضعیت معمولاً در کودکی آشکار میشود، برخی موارد در مراحل بعدی زندگی بروز میکنند.[۱] سندرم ساوانت در «راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم دیاسام-۵» بهعنوان یک اختلال روانی به رسمیت شناخته نشده است، زیرا به فرایندهای ترمیم یا سازماندهی مجدد بخشهایی از مغز مربوط میشود.[۶]
این نوع بیماری یک نوع اختلال عصبی است. این شرایط بسیار نادر است. یک برآورد نشان میدهد که تقریباً در هر یک میلیون نفر، یک نفر به آن دچار میشود. (یعنی بهطور تقریبی۸۰ نفر در ایران به این سندرم مبتلا هستند). موارد مبتلایان مؤنث نیز بسیار نادرتر از مبتلایان مذکر است. اولین مورد از این شرایط در سال ۱۷۸۳ گزارش شدهاست. از هر ۱۰ تا ۲۰۰ نفر اوتیسمی، یک نفر دچار سطوح مختلف از اوتیسم ساوانت است. سریال ترکی دکتر معجزه گر به این اختلال عصبی به صورت جدی پرداختهاست. برآورد میشود که در حال حاضر کمتر از صد فرد مبتلا به ساوانت با مهارتهای فوقطبیعی وجود داشته باشد.
علائم و عوارض
[ویرایش]مهارتهای ساوان معمولاً در یک یا چندین حوزه از پنج حوزهٔ اصلی بروز میکند: هنر، حافظه، ریاضی، توانایی موسیقی و دستکاری تصویری. با وجود اینکه این بیماری تشخیص پزشکی ندارد، ولی محقق دارولد ترفرت این سندرم را ارثی یا ژنتیکی میداند.
با توجه به نظریهٔ ترفرت، تقریباً نیمی از مبتلایان به سندرم ساوان، از اوتیسم رنج میبرند، در حالی که نیمهٔ دیگر به بیماریهای عقب ماندگی ذهنی، بیماریهای توسعه، ناهنجاریهای مغزی یا بیماریهایی نظیر شیزوفرنی دچار هستند. او میگوید، همهٔ این کسانی که اوتیسم دارند، ساوان نیستند و برعکس این قضیه هم صادق است. دیگر دانشمندان ردپاهای این دو سندرم (اوتیسم و ساوانتیسم) را به هم ربط میدهند،[۷] یا نظریههای قبلی در مورد جزیرهای بودن (خاص) بودن ساوان را رد کردهاند.[۸]
با وجود اینکه این حالت بسیار نادرتر از خود سندرم ساوان است، ولی عدهای هستند که بدون داشتن ناهنجاری خاصی دارای تواناییهای خاص هستند؛ یعنی این تواناییها بر اثر یک آسیب مغزی ایجاد نمیشود. این نطریه ضربهای بود به نظریهٔ معلول بودن افراد دارای سندرم ساوان.[۹]
آثار هنری
[ویرایش]فیلمها و مجموعههای تلویزیونی زیر به سندرم ساوان پرداختهاند:
- فیلم مرد بارانی (۱۹۸۸ - آمریکا)
- سریال دکتر خوب (۲۰۱۳ - کره)
- فیلم ذهن زیبا (۲۰۰۱- آمریکا)
- سریال پزشک خوب (۲۰۱۷ - آمریکا)
- سریال دکتر معجزهگر (۲۰۱۹ - ترکیه)
- سریال بیخانمان (۲۰۱۹ - کره)
- سریال موش (۲۰۲۱ - کره)
پانویس
[ویرایش]- 1 2 3 4 5 6 7 Treffert DA (May 2009). "The savant syndrome: an extraordinary condition. A synopsis: past, present, future". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences. 364 (1522): 1351–7. doi:10.1098/rstb.2008.0326. PMC 2677584. PMID 19528017.
- ↑ Miller LK (January 1999). "The savant syndrome: intellectual impairment and exceptional skill". Psychological Bulletin. 125 (1): 31–46. doi:10.1037/0033-2909.125.1.31. PMID 9990844.
- ↑ Hughes JR (2012). "The savant syndrome and its possible relationship to epilepsy". Advances in Experimental Medicine and Biology. 724: 332–43. doi:10.1007/978-1-4614-0653-2_25. ISBN 978-1-4614-0652-5. PMID 22411254.
- ↑ Hyltenstam, Kenneth (2016). Advanced Proficiency and Exceptional Ability in Second Languages. Walter de Gruyter GmbH & Co KG. p. 258. ISBN 9781614515173. Archived from the original on 2020-09-25. Retrieved 2020-08-29.
- ↑ Savant | Define Savant at Dictionary.com
- ↑ Sperry, Len (2015). Mental Health and Mental Disorders: An Encyclopedia of Conditions, Treatments, and Well-Being [3 volumes]: An Encyclopedia of Conditions, Treatments, and Well-Being. ABC-CLIO. p. 969. ISBN 9781440803833. Archived from the original on 2020-09-25. Retrieved 2020-08-29.
- ↑ Heaton P, Wallace GL (2004). "Annotation: the savant syndrome". J Child Psychol Psychiatry. 45 (5): 899–911. doi:10.1111/j.1469-7610.2004.t01-1-00284.x. PMID 15225334.
CONCLUSIONS: We thus conclude that autism (or autistic traits) and savant skills are inextricably linked and we should therefore look to autism in our quest to solve the puzzle of the savant syndrome.
- ↑ McMullen T (1991). "The savant syndrome and extrasensory perception". Psychol Rep. 69 (3 Pt 1): 1004–6. doi:10.2466/PR0.69.7.1004-1006. PMID 1784646.
D.A. Treffert, following B. Rimland, cited examples which he states show ESP to be occurring in certain autistic savant children. The evidence is questioned on the ground that it is hearsay, uncorroborated by independent scrutiny.
- ↑ "The Boy With The Incredible Brain". Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 2009-03-31.
منابع
[ویرایش]مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Savant syndrome». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۱.