درگاه:شیمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
صفحه اصلی   رده‌ها و موضوعات   درگاه‌ها و پروژه‌ها

درگاه شیمی

Chemistry.PNG

Gnome-applications-science.svg

شیمی مطالعهٔ ساختار، خواص، ترکیبات، و تغییر شکل مواددرمقیاس میکروسکوپی است.عنصرهای شیمیایی و ترکیب‌های شیمیایی که شامل اتم‌ها، مولکول‌ها و برهم‌کنش میان آنهاست وابسته به این دانش هستند.نظریه اتمی پایه و اساس علم شیمی است. این تئوری بیان می‌دارد که تمام مواد از واحدهای بسیار کوچکی به نام اتم تشکیل شده‌اند. یکی از اصول و قوانینی که در مطرح شدن شیمی به عنوان یک علم تأثیر به‌سزایی داشته، اصل بقای جرم است. این قانون بیان می‌کند که در طول انجام یک واکنش شیمیایی معمولی، مقدار ماده تغییر نمی‌کند.

تاریخ شیمی به سلسله اتفاقاتی اطلاق می‌شود که از زمان باستان تاکنون برای دانش شیمی اتفاق افتاده‌است. تا ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد، تمدن‌های باستان از ابزارهایی استفاده می‌کردند که سرانجام اساس تنوع شاخه‌های شیمی شدند. برای نمونه استخراج فلزها از سنگ معدن، سفالگری با استفاده از لعاب تخمیر آبجو و شراب، تهیهٔ رنگدانه برای لوازم آرایشی و نقاشی،استخراج مواد شیمیایی از گیاهان برای دارو و عطر،تهیهٔ پنیر، ریسندگی، دباغی کردن چرم، تهیهٔ صابون از چربی، ساخت شیشه و ساخت آلیاژهایی مانند برنج.تاریخ شیمی از آغاز تاکنون با صنعت رابطه‌ای مستقیم داشته‌است. در ابتدای دوران مدرن در اروپا، شیمی از ترکیب دانسته‌های باستان با فعالیت‌های دانشمندان مسلمان در قرون وسطی توسعه یافت.سپس شیمی در کنار فیزیک توانست ماهیت درونی مواد را شرح دهد.امروزه شیمی دانشی بسیار پیچیده‌است که بخش‌های زیادی با اهداف متنوع در زمینه‌های مختلف فناوری دارد.

نوشتار برگزیده

Chemicals in flasks.jpg

تاریخ شیمی به سلسله اتفاقاتی اطلاق می‌شود که از زمان باستان تاکنون برای دانش شیمی اتفاق افتاده‌است. تا ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد، تمدن‌های باستان از ابزارهایی استفاده می‌کردند که سرانجام اساس تنوع شاخه‌های شیمی شدند. برای نمونه استخراج فلزها از سنگ معدن، سفالگری با استفاده از لعاب، تخمیر آبجو و شراب، تهیهٔ رنگدانه برای لوازم آرایشی و نقاشی، استخراج مواد شیمیایی از گیاهان برای دارو و عطر، تهیهٔ پنیر، ریسندگی، دباغی کردن چرم، تهیهٔ صابون از چربی، ساخت شیشه و ساخت آلیاژهایی مانند برنج.

در گذشته تلاش برای بیان طبیعت مواد و چگونگی دگرگونی آن‌ها ناموفق بود. دانش پیشرفته‌تر کیمیاگری نیز در این مورد ناتوان بود. به هرحال دانش کیمیا به کمک انجام تحقیقات اولیه و ثبت نتیجه‌ها، پایه‌گذار شیمی مدرن بود. تغییر نگرش در شناخت مواد، زمانی شروع شد که رابرت بویل در سال ۱۶۶۱ در کتاب شیمی‌دان شکاک میان شیمی و کیمیا تفاوت قائل شد. پس از آن شیمی با تلاش‌های آنتوان لاووازیه و ارائه قانون پایستگی جرم، به یک دانش تکامل‌یافته تبدیل شد. دغدغهٔ هر دو دانش کیمیا و شیمی شناخت طبیعت مواد و چگونگی دگرگونی آن‌ها بود، اما تنها شیمی از شیوه‌های علمی قوی بهره‌مند شد. با کوشش‌های ویژهٔ جوسایا ویلارد گیبز تاریخ شیمی با ترمودینامیک رابطهٔ عمیقی پیدا کرد.

تاریخ شیمی از آغاز تاکنون با صنعت رابطه‌ای مستقیم داشته‌است. در ابتدای دوران مدرن در اروپا، شیمی از ترکیب دانسته‌های باستان با فعالیت‌های دانشمندان مسلمان در قرون وسطی توسعه یافت. سپس شیمی در کنار فیزیک توانست ماهیت درونی مواد را شرح دهد.امروزه شیمی دانشی بسیار پیچیده‌است که بخش‌های زیادی با اهداف متنوع در زمینه‌های مختلف فناوری دارد.
ادامه...

زندگی‌نامهٔ برگزیده

Gaylussac.jpg

ژوزف لویی گیلوساک شیمی‌دان مشهور فرانسوی است که برخی از قوانین مربوط به گازها از جمله قانون گیلوساک را کشف نمود. وی، در سال ۱۸۰۲ میلادی به طور مستقل کشف شیمیدان دیگری به نام ژاکوس شارل را تکرار کرد. شارل قبلاً نشان داده بود که به ازای هر درجه افزایش دمای یک گاز، حجم آن بالا می‌رود (انبساط مداوم گاز ). گیلوساک بعدها نشان داد که وقتی عناصر گازی با هم ترکیب می‌شوند، نسبت‌های حجمی آن‌ها به صورت اعداد صحیح ساده است. برای مثال، دو قسمت حجمی از هیدروژن با یک قسمت حجمی اکسیژن ترکیب می‌شوندتا آب به وجود آید.

تاریخ شیمی

Democritus2.jpg
Jabir ibn Hayyan.jpg
GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg
Robert Boyle.jpg
Antoine lavoisier.jpg
Jöns Jacob Berzelius from Familj-Journalen1873.png
Pauling.jpg


تاریخ باستان
ارسطو • دموکریت • امپدوکلس • لئوکیپوس (فیلسوف) • لوکرتیوس • افلاطون
قرون وسطی
راجر بیکن • جابر بن حیان • محمد زکریای رازی
رنسانس
آیزاک نیوتن • آندریاس لیباویوس • پاراسلسوس
سده هفدهم
فرانسیس بیکن • هرمان بورهاور • رابرت بویل
سده هجدهم
جوزف بلک • هنری کاوندیش • جان دالتون • آنتوان لاووازیه • جوزف پریستلی • جوزف پروست • کارل ویلهلم شیله
سده نوزدهم
سوانت آرنیوس • آمادئو آووگادرو • یاکوب برسلیوس • ادوارد بوخنر • مایکل فارادی • هرمان امیل فیشر • یاکوبوس هنریکوس وانت‌هوف • دمیتری مندلیف • لویی پاستور • آلفرد ورنر • فریدریش وهلر
سده بیستم
کورت آلدر • لئو بیکلند • نیلز بور • ایو چاوین • ماری کوری • ریچارد ارنست • ویکتور گرینیارد • فردریک ژولیو کوری • ایروینگ لانگمویر • جان ماری لن • لینوس پاولینگ • ارنست رادرفورد • احمد حسن زویل • کورت واتریچ

تکنیک‌های شیمی

نوشتارهای برگزیده

نگارهٔ برگزیده

Zinc fragment sublimed and 1cm3 cube.jpg

روی عنصری است شیمیایی با علامت اختصاری Zn که دارای عدد اتمی ۳۰ است. روی فلزی است به رنگ سفید متمایل به آبی که بر اثر رطوبت هوا تیره رنگ می‌شود و در حین احتراق رنگ سبز براقی تولید می‌کند. روی بعد از آهن، آلومینیوم و مس چهارمین فلز مورد استفاده در دنیا می‌باشد. از موارد استفاده روی می‌توان آلیاژهای مختلف و فولاد گالوانیزه را نام برد. روی یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی است که نماد آن Zn و عدد اتمی آن ۳۰ می‌باشد.

عنصرهای شیمیایی

Potassium-2.jpg

پتاسیم با نماد شیمیایی K یک فلز قلیایی است و عدد اتمی آن ۱۹ می‌باشد. عنصر پتاسیم نرم و به رنگ نقره‌ای - سفید است در هوا به آسانی اکسید می‌شود و با آب به شدت واکنش می‌دهد و تولید گرما می‌کند و درنتیجه باعث شعله ور شدن هیدروژن و واکنش آن می‌گردد.

شیمی در جامعه

A model of a helium atom
باران اسیدی • آلودگی هوا • استروئیدهای آنابولیک • آزبست • آسپارتام • استیل سالیسیلیک اسید • کلروفلوئوروکربن • کلسترول • کربوهیدرات • دی‌اکسید کربن • جنگ‌افزارهای شیمیایی • آنزیم‌ها • چربی • اسید چرب • رادیکال‌های آزاد • پیل سوختی • بنزین • شیمی سبز • پیشگیری از بارداری هورمونی • انسولین • سوخت هسته‌ای • همجوشی هسته‌ای • نایلون • ازن • استامینوفن • پنی‌سیلین • پلاستیک • روانگردان مواد مخدر • ضایعات هسته‌ای • مه‌دود • آلودگی خاک • شکر • تامیفلو • ویاگرا • ویتامین

شیمی و صنعت

ابزارهای آزمایشگاه

Beaker

آسپیراتور • بشر • لوله جوش • قیف بوخنر • چراغ بونزن • بورت • کالریمتر • رنگ سنج • گیلاس مدرج • تشدید مغناطیسی هسته • طیف‌سنجی جرمی • کروماتوگرافی • کروماتوگرافی گازی • بوته چینی • لگن • فلاسک آزمایشگاه (بوشنر، ارلن، فلورانس، قرع، بالن ته گرد، بالن حجمیانبیق‌‍ • هود (تهویه) • سرنگ گاز • استوانه مدرج- پیپت • واکنشگر ناب • قیف جدا کننده • طیف‌سنجی نوری • بالن اشلنک • دستگاه استخراج سوکسله • نوار همزن • همزن استاتیک • لوله آزمایش • لوله تیل • ویسکومتر

آیا می‌دانید

Diamond-and-graphite-with-scale.jpg

آیا می‌دانید...

  • ... در برخورددهنده هادرونی بزرگ پروتون‌ها تا ۷ میلیارد الکترون‌ولت انرژی گرفته و به ۹۹٫۹۹۹۹۹۹٪ سرعت نور می‌رسند و در این حالت ۷٬۵۰۰ برابر سنگین‌تر از زمان سکون می‌شوند؟
  • ... با ۳۰ گرم طلا نخی به طول ۸۱km می‌توان درست کرد؟
  • ... ابررساناها موادی هستند که می‌توانند در حرارت بسیار پایین الکتریسیته را بدون اینکه مقاومتی از خود نشان دهند هدایت کنند؟
  • ... کربن (در نگاره) اصلی‌ترین عنصر در ساختار موجودات زنده‌است؟
  • ... ابرمایعات در درجه حرارت بسیار پایین، یعنی تنها کمی بالاتر از صفر مطلق، فعالیت می‌کنند؟
  • ... که زکریای رازی به غیر از الکل کاشف گوگرد هم هست؟
  • ... نوارهای لاستیکی خیلی طول می‌کشد تا سرد شوند؟
  • ... برای تولید ۱ لیتر بنزین ۲۳٫۵تن گیاه در گذشته مدفون شده‌است؟
  • ... طلا بهترین رسانای الکتریکی است؟
  • ... بدن انسان از ۱۱۲ عنصر که طبیعت را تشکیل داده‌اند تشکیل شده‌است؟


جدول تناوبی

گروه ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
دوره
۱ ۱
H

۲
He
۲ ۳
Li
۴
Be


۵
B
۶
C
۷
N
۸
O
۹
F
۱۰
Ne
۳ ۱۱
Na
۱۲
Mg


۱۳
Al
۱۴
Si
۱۵
P
۱۶
S
۱۷
Cl
۱۸
Ar
۴ ۱۹
K
۲۰
Ca

۲۱
Sc
۲۲
Ti
۲۳
V
۲۴
Cr
۲۵
Mn
۲۶
Fe
۲۷
Co
۲۸
Ni
۲۹
Cu
۳۰
Zn
۳۱
Ga
۳۲
Ge
۳۳
As
۳۴
Se
۳۵
Br
۳۶
Kr
۵ ۳۷
Rb
۳۸
Sr

۳۹
Y
۴۰
Zr
۴۱
Nb
۴۲
Mo
۴۳
Tc
۴۴
Ru
۴۵
Rh
۴۶
Pd
۴۷
Ag
۴۸
Cd
۴۹
In
۵۰
Sn
۵۱
Sb
۵۲
Te
۵۳
I
۵۴
Xe
۶ ۵۵
Cs
۵۶
Ba
*
۷۱
Lu
۷۲
Hf
۷۳
Ta
۷۴
W
۷۵
Re
۷۶
Os
۷۷
Ir
۷۸
Pt
۷۹
Au
۸۰
Hg
۸۱
Tl
۸۲
Pb
۸۳
Bi
۸۴
Po
۸۵
At
۸۶
Rn
۷ ۸۷
 Fr 
۸۸
Ra
**
۱۰۳
Lr
۱۰۴
Rf
۱۰۵
Db
۱۰۶
Sg
۱۰۷
Bh
۱۰۸
Hs
۱۰۹
Mt
۱۱۰
Ds
۱۱۱
Rg
۱۱۲
Cn
۱۱۳
Uut
۱۱۴
Uuq
۱۱۵
Uup
۱۱۶
Uuh
۱۱۷
Uus
۱۱۸
Uuo

* لانتانیدها ۵۷
La
۵۸
Ce
۵۹
Pr
۶۰
Nd
۶۱
Pm
۶۲
Sm
۶۳
Eu
۶۴
Gd
۶۵
Tb
۶۶
Dy
۶۷
Ho
۶۸
Er
۶۹
Tm
۷۰
Yb
** آکتینیدها ۸۹
Ac
۹۰
Th
۹۱
Pa
۹۲
U
۹۳
Np
۹۴
Pu
۹۵
Am
۹۶
Cm
۹۷
Bk
۹۸
Cf
۹۹
Es
۱۰۰
Fm
۱۰۱
Md
۱۰۲
No


Gnome-applications-science.svg جدول تناوبی با جزئیات بیشتر • جدول تناوبی گسترده • جدول تناوبی عمودی

درگاه‌های وابسته

در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا