طیف‌سنجی جرمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

طیف‌سنجی جرمی (به انگلیسی: Mass Spectroscopy، MS) یکی از روش‌های طیف‌سنجی است که شامل جداسازی یون‌های یک یا چند اتمی بر پایهٔ نسبت جرم به بار (m/z) و اندازه‌گیری m/z و فراوانی یون‌ها در فاز گازی است.[۱] به عبارت دقیقتر طیف‌سنجی جرمی به بررسی نسبت جرم به بار مولکولها با استفاده از میدانهای الکتریکی و مغناطیسی می‌پردازد.

طرز کار[ویرایش]

ساختار شماتیک یک طیف‌سنج جرمی

اجزای اصلی طیف‌سنج جرمی شامل ورودی نمونه، منبع یون، سیستم اندازه‌گیری و آشکارساز یونی تحت خلا است.

نمونه‌های فرار را می‌توان مستقیماً وارد جانمونه کرد اما نمونه‌هایی که فراری کمتری دارند، بایستی وارد اتاقک یونش (ionization) [۲] شوند. یونش برخورد الکترونی توسط الکترون‌های با انرژی بالا در حدود 70eV انجام می‌شود. کاتیون‌های حاصل توسط پتانسیلی در حدود keV 4-8 شتاب می‌گیرند و از میدان مغناطیسی قدرتمندی با زاویهٔ ۹۰ درجه نسبت به پرتو می‌گذرند. یون‌ها بر اساس نسبت جرم/بارشان از مسیر خود منحرف شده و بر روی یک آشکارساز متمرکز می‌شوند.[۳]

چند روش یونش در طیف‌سنجی جرمی[ویرایش]

عمده روشهای مورد استفاده در طیف‌سنجی جرمی برپایهٔ یونش (ionization) عبارتند از:

  1. یونش الکترونی
  2. یونش شیمیایی
  3. الکترو-اسپری (electrospray)
  4. یونش سریع در بمباران‌های اتمی
  5. یونش لیزری به کمک ماتریس

همچنین طیف‌سنجی جرمی با روش تجزیه‌کنندهٔ جرمی نیز طبقه‌بندی می‌شود: بخش مغناطیسی، تجزیه‌کننده جرمی چهارقطبی، تله یون چهارقطبی، زمان پرواز، تبدیل فوریه، تشدید شتابدهنده حلقه‌ای یون و ...

داده‌ها[ویرایش]

طیف جرمی یک پپتید که توزیع ایزوتوپی آن را نشان می‌دهد.

داده‌های بسیاری را می‌توان از طیف‌سنجی جرمی بدست آورد که رایج‌ترین آنها طیف جرمی است. این طیف نمودار فراوانی نسبی یون‌ها بر حسب نسبت m/z است. ستیغ (peak) مبنا فراوان‌ترین یون مشاهده‌شده است که به عنوان فراوانی نسبی ۱۰۰٪ در نگر گرفته‌می‌شود.

نشریات مرتبط[ویرایش]

فهرست مجله‌های دانشیک مرتبط با طیف‌سنجی جرمی که در رده‌بندی مجله‌ها در زمینه طیف‌سنجی جزو ۱۰ مجله برتر جهان در سال ۲۰۰۵ بودند، در زیر آمده‌است.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. *Physical and Biophysical Chemistry Division Commission on Molecular Structure and Spectroscopy, Recommendations for nomenclature and symbolism for mass spectroscopy (including an appendix of terms used in vacuum technology). (Recommendations 1991), Pure and Applied Chemistry, 1991, Vol. 63, No. 10, pp. 1541-1566 doi:10.1351/pac199163101541
  2. «فرهنگستان زبان و ادب فارسی». www.persianacademy.ir. بازبینی‌شده در 2016-09-07. 
  3. *E. De Hoffmann and V. Stroobant, Mass Spectrometry: Principles and Applications, 2nd edn, John Wiley & Sons Ltd, Chichester (2001).
  4. *«Journals Ranked by Impact: Spectroscopy»(انگلیسی)‎. The Thomson Corporation، دسامبر ۲۰۰۶. بازبینی‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۰۸. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

  • Dominic M. Desiderio, Mass Spectrometry of Peptides, CRC Press, 1991, ISBN 0-8493-6293-8