پلاستیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تعدادی از وسایل خانه که از پلاستیک تهیه شده‌اند.

پلاستیک به دسته‌ای از مواد مصنوعی یا نیمه مصنوعی گویند که از فرایند بسپارش یا پلیمریزاسیون بدست می‌آیند. پلاستیک‌ها دسته‌ای از بسپارهای افزایشی یا تراکمی هستند. پلاستیک جزء مواد مصنوعی است و بصورت طبیعی یافت نمی‌شود. پلاستیک‌ها را می‌توان به شکل‌های مختلف درآورد. اصولاً یکی از ویژگیهای پلاستیک‌ها شکل پذیری خوب آنهاست. پلاستیک‌ها را می‌توان تحت فرایندهای حرارتی و مکانیکی به شکل‌های مختلف و گوناگون درآورد.

عمدتاً پلاستیک‌ها برای عرضه به بازار به مواد کمکی متعددی از قبیل مواد ضد بلوک، آنتی‌اکسیدان‌ها، عوامل ضدشکاف مانند پلی‌بوتادین‌ها، پایدارکننده‌های گرمایشی، لغزنده‌کننده‌ها، رنگ‌ها و تأخیراندازهای شعله‌وری از قبیل آنتمران آغشته می‌کنند. پس از دفع پلاستیک به صورت زباله، هر یک از این مواد می‌تواند در اثر حرارت غذا با مواد غذایی وارد واکنش شیمیایی پلیمر شود.[۱]

کاربرد پلاستیک در صنعت ساختمان‌سازی[ویرایش]

پلاستیک در مقایسه با مصالح سنتی نظیر چوب، شیشه و بتن، پلاستیک‌ها تقریباً به تازگی وارد کارهای ساختمانی شده‌اند. پلاستیک به دلیل خواص مطلوب بسیاری از قبیل دوام و مقاومت در برابر تخریب، بخشی جدایی ناپذیر از زندگی معاصر شده‌است. این پلاستیک‌های غیرقابل تجزیه در محیط زیست با میزان میلیون‌ها تن در سال تجمع می یابند و باعث مشکلات متعددی می‌شوند. به تازگی، مسائل مربوط به محیط زیست جهانی و مدیریت زباله‌های جامد، علاقه زیادی به توسعه پلاستیک‌های زیست تخریب پذیر ایجاد کرده‌اند [2،3].

تاریخچه[ویرایش]

نخستین [پلاستیک تجارتی]] در ایالت متحده، نیترات سلولز بود که تولید آن به یک قرن پیش بر می‌گردد. این پلاستیک توسط gohn wesly hyatt تولید گردید تا جایگزین عاج فیل شود. از عاج فیل تزئینات و وسایل بازی می‌ساختند. در ابتدا پیشرفت و توسعه در تکنولوژی پلاستیک‌ها به آهستگی پیش می‌رفت، صنایع پلاستیک‌های تجاری امروزی بعد از دهه ۱۹۳۰ شروع به کار نمودند. پس از پایان یافتن جنگ جهانی دوم، پلاستیک‌ها به‌طور گسترده در ساختمان بناها مورد استفاده قرار گرفتند. انجمن ملی صنایع پلاستیک ایران به عنوان فراگیرترین تشکل پلیمری کشور از سال ۱۳۹۲ فعالیت خود را آغاز کرد.

خصوصیات[ویرایش]

پلاستیک‌ها خواص متعددی دارند که دیگر مواد ساختمانی از آن برخوردار نیستند. آن‌ها ضد رطوبت و در برابر فرسودگی مقاومند؛ علاوه بر آن وزنی سبک دارند. استحکام آن‌ها خوب است و به راحتی می‌توان آن‌ها را به اشکال پیچیده و گوناگون قالب ریزی نمود.[۲]

ساختار مولکولی مصالح پلاستیکی[ویرایش]

برخی از پلاستیک‌ها نرم و انعطاف‌پذیرند و بعضی سفت و محکمند. برخی از آن‌ها نرم می‌شوند و حتی زمانی که در معرض گرما قرار می‌گیرند. ممکن است ذوب شوند و بعضی نیز هیچ گونه حرارتی بر آن‌ها تأثیر ندارد. بررسی و مطالعه ساختار مولکولی پلیمر‌های عالی می‌تواند بسیاری از این تفاوت‌ها در خواص و رفتار پلاستیک‌ها را توضیح دهد.

پلیمرهای آلی در ساختمان‌سازی[ویرایش]

بسیاری از پلاستیک‌ها مبتنی بر شیمی کربن می‌باشند، یعنی این که آن‌ها به خصوصیات و خواص اتم کربن وابسته‌اند. اتم کربن چهار ظرفیتی است یعنی در چهار نقطه، اتم‌های دیگر به آن متصل می‌شوند و با آن پیوند شیمیایی برقرار می‌کنند. اتم‌های عناصر دیگر ظرفیت‌های متنوعی دارند.[۲] بطور کلی می‌توان گفت هر عنصر دارای یک ظرفیت شیمیایی خاصی است.

تقسیم‌بندی پلاستیک‌ها[ویرایش]

پلاستیک‌ها از نظر ساختار مولکولی تقسیم‌بندی می‌شوند:

  • ترموپلاستیک‌ها:که به دفعات می‌توان با استفاده از گرم یا سرد نمودن، پلاستیک را نرم یا سخت نمود.
  • ترموست‌ها:که در طول شکل‌گیری، یک شکل دائمی به خود می‌گیرند و با گرم کردن مجدد نمی‌توان آن را نرم نمود.
  • الاستومرها:که حالت کشسانی دارند و پس از برداشتن نیرویی که باعث تغییر شکل آن‌ها می‌شود به حالت اولیه بازمی‌گردند.

گونه‌ها[ویرایش]

آیفون 5c، یک گوشی هوشمند با پوستهٔ ساخته‌شده از پلی‌کربنات

این دسته شامل پلاستیک‌های کالایی، پلاستیک‌های استاندارد و پلاستیک‌های مهندسی می‌باشد.

مشخصات عمومی پلاستیک‌ها[ویرایش]

  • وزن مخصوص
  • استحکام
  • استحکام در برابر ضربه
  • سختی
  • خزش
  • خواص گرمایی
  • ویژگی‌های الکتریکی
  • جذب رطوبت
  • مقاومت در برابر تحلیل
  • مقاومت در برابر آتش[۲]

فرایند شکل‌دهی به پلاستیک‌ها[ویرایش]

بر اساس طبیعت محصول، پلاستیک‌ها ممکن است با فرایند متوالی یا غیر متوالی تولید شوند. برای ترموپلاستیک‌ها، اغلب فرایند دوبخشی مناسب‌ترین راه است که در آن مواد خام، که توسط تولیدکننده اولیه به صورت پودر یا گرانول تهیه شده‌است به روش اکستروژن یا تولید صفحه شکل می‌گیرند و سپس به محصول نهایی تغییر شکل می‌دهند.

اتصال قطعات پلاستیکی[ویرایش]

اجزای پلاستیکی عموماً به وسیله پیچ، پیچ ومهره و چسب می‌توانند به یکدیگر متصل شوند. ترموپلاستیک‌ها می‌توانند به دو روش دیگر متصل شوند.

  1. جوش حرارتی:مصالحی را که قرار است به هم متصل شوند یه یکدیگر فشرده نموده به سرعت حرارت داده می‌شوند.
  2. چسباندن:به کمک حلال یک روش بسیار ساده و رایج اتصال مصالحی مانند p.v.c و پلی استایرین است.

اصلاح‌کننده‌ها[ویرایش]

  • روان‌کننده‌ها
  • پرکننده‌ها
  • مواد مسلح‌کننده
  • مواد تثبیت‌کننده
  • مواد رنگی

منابع[ویرایش]

  1. خبرگزاری ایسنا، سرویس: شهرستان‌ها ۱۳۸۷/۰۶/۰۶ برابر با ۰۸-۲۷-۲۰۰۸ کد خبر ۸۷۰۵–۱۲۴۹۱: بازدید: اوت ۲۰۰۸.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ فروتنی، مصالح و ساختمان، 269.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Plastic». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۰ خرداد ۱۳۸۷. مقالات کاربردی پلاستیک در صنعت

پیوند به بیرون[ویرایش]

[2] A.J. Anderson, E.A. Dawes, Occurrence, metabolic role, and industrial uses of bacterial polyhydroxyalkanoates, Microbiol. Rev. 54 (1990) 450–472.

[3] A. Arun, R.M.Murrugappan, A.D. David Ravindran, V. Veeramanikandan, S. Balaji, Utilization of various industrial wastes for the production of poly-b-hydroxy

butyrate (PHB) by Alcaligenes eutrophus, Afr. J. Biotechnol. 5 (2006) 1524–1527.