این صفحه یک درگاره برگزیده است.

درگاه:زیست‌شناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

صفحه اصلی   رده‌ها و موضوعات   درگاه‌ها و پروژه‌ها

الگو:-header


Blue morpho butterfly.jpg

زیست‌شناسی دانش شناخت موجودات زنده‌است. این دانش به بررسی ویژگی‌ها و رفتار سازواره‌ها، چگونگی پیدایش گونه‌ها و افراد، و نیز به بررسی برهم‌کنش جانداران با یکدیگر و محیط پیرامونشان می‌پردازد. زیست‌شناسی شامل طیف گسترده‌ای از رشته‌های علمی مستقل است. از مهم‌ترین رشته‌های زیست‌شناسی، فیزیولوژی، کالبدشناسی، بوم‌شناسی، زیست‌شناسی مولکولی و سلولی، زیست‌شیمی، ژنتیک و زیست‌شناسی تکاملی هستند. در زیست‌شناسی رشد و نمو اندام جانداران نیز مورد مطالعه قرار می‌گیرد. زیست‌شناسی سیستم‌های زیست‌شناختی را بر اساس اصول و مفاهیمی چون جامعیت، تکامل، تنوع، تسلسل، هم‌ایستایی و کنش و واکنش‌ها توصیف می‌کند.

نوشتار برگزیده

Killerwhales jumping.jpg

نهنگ قاتل، که به نام اُرکا نیز شناخته می‌شود، جانوری آبزی‌است که به خانوادهٔ دلفین‌های اقیانوسی تعلق دارد و بزرگ‌ترین جاندار در میان دلفین‌سانان است. نهنگ‌های قاتل در اقیانوس‌های سراسر جهان، از دریاهای قطبی گرفته تا دریاهای گرمسیری، یافت می‌شوند. آن‌ها طعمه‌های گوناگونی را به‌عنوان غذا اختیار می‌کنند، با این حال بعضی گروه‌ها تنها به دنبال یک طعمه می‌روند. بعضی تنها از ماهیان تغذیه می‌کنند و برخی دیگر به گله‌های پستانداران دریایی، مانند فک، شیر دریایی، گراز دریایی و حتی نهنگ‌ها نیز حمله می‌کنند. نهنگ‌های قاتل در بالای هرم غذایی هستند، دشمنان طبیعی ندارند و گاه نهنگ‌های بزرگ را نیز طعمه خود می‌کنند.

نهنگ‌های قاتل بسیار اجتماعی‌اند؛ بعضی دسته‌های آن‌ها دارای خانواده‌های مادرنهاد هستند که پایدارترین خانواده‌های این‌چنینی در میان همهٔ جانوران را تشکیل می‌دهند. روش‌های شکار پیچیده و صداهای تولیدیشان، که اغلب منحصر به یک دسته‌اند و نسل‌به‌نسل منتقل می‌شوند، به عنوان گونه‌ای از فرهنگ شناخته می‌شوند. در حال حاضر اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست وضعیت بقای نهنگ قاتل را در حالت اطلاعات ناکافی طبقه‌بندی کرده‌است چرا که این احتمال وجود دارد که یک زیرگونه یا بیشتر از این جاندار، خود گونه‌هایی جدا باشند. بعضی جمعیت‌های محلی این گونه در برخی مناطق به دلایلی مانند نابودی طعمه‌ها، از میان رفتن قلمرو، آلودگی آب یا برخورد با ماهیگیران به‌عنوان گونهٔ تهدیدشده یا در معرض خطر در نظر گرفته می‌شوند.

نهنگ‌های قاتل به عنوان خطری برای انسان دیده نمی‌شوند، با این حال گزارش‌هایی از زخمی یا کشته‌شدن تربیت‌کنندگان نهنگ‌های قاتل در اسارت و در پارک‌های نمایشی پستانداران دریایی منتشر شده‌است. این جانوران نقش مهمی در فرهنگ و باورهای مردم بومی مناطقی از جهان دارند و به آن‌ها هم به عنوان روح انسان‌ها و هم کشتارگرانی بی‌رحم نگریسته می‌شود.
بیشتر...

زندگی‌نامهٔ برگزیده

Charles Darwin by G. Richmond.jpg

چارلز داروین زیست‌شناس بریتانیایی و نظریه پرداز نظریه تکامل زیست‌شناختی است. چارلز داروین در ۱۲ فوریه ۱۸۰۹ در خانواده پزشکی ثروتمند اهل شروزبری در ناحیه شراپشایر در انگلستان زاده شد.

وقتی داروین هشت سال داشت مادرش درگذشت. یک سال بعد او را برای تحصیل به مدرسه شبانه‌روزی در شهر همسایه فرستادند. در ۱۸۲۵ پس از صرف یک سال کارآموزی در کنار پدرش برای تحصیل پزشکی به دانشگاه ادینبرو رفت. اما خشونت عملیات جراحی باعث شد که از پزشکی بیزار شود و در عوض نزد یک برده سیاهپوست آزاد شده به نام جان ادمونستن به آموختن تاکسیدرمی مشغول شود. داروین شیفته داستان‌هایی بود که ادمونستن از جنگل‌های بارانی آمریکای جنوبی برایش تعریف می‌کرد.پس از دانش‌آموختگی، داروین و همکلاسی‌هایش تصمیم گرفتند که برای مطالعه تاریخ طبیعی مناطق گرمسیر به جزایر مادیرا سفر کنند.

نوشتارهای برگزیده

نگارهٔ برگزیده

Portrait of an Iguana.jpg

ایگوانا یک جنس از خانواده ایگوانیدایه از مارمولک است که زیستگاه آن نواحی استوایی مرکزی و جنوبی قاره آمریکا و حوزه دریای کارائیب است. جنس ایگوانا شامل دو گونه است، ایگوانای سبز که گاهی چون حیوان خانگی نیز نگهداری می‌شود و دیگری ایگوانای آنتیل کوچک (جزایر آنتیل) است که (به علت تخریب زیستگاه) در خطر انقراض قرار دارد.

گفتاورد

«بدون ماجراجویی و خطر کردن، تحقیقات جدید عملی نخواهد شد.»

چارلز داروین

آیا می‌دانید

آیا می‌دانید...

  • ... حلزون‌ها می‌توانند تا سه سال بخوابند؟
  • ... اعصابی که در بدن شما وجود دارد به اندازه فاصله زمین تا ماه است؟
  • ... که طول قد هر انسان سالم برابر هشت وجب دست خود اوست؟
  • ... صدای نهنگ (در نگاره) آبی بلند ترین صدایی است که یک موجود زنده می‌تواند تولید کند.
  • ... ساس‌ها می‌توانند ۱۳۰ بار بلندتر از طول خود بپرند. یعنی در مقایسه، یک فرد ۱۷۰ سانتی اگر توانایی مانند ساس‌ها داشت باید می‌توانست حدود ۶۸۰ متر بالا بپرد!
  • ... دایناسور استگوسور حدود ۹ متر طول داشت اما مغزش به بزرگی یک گردو بود.
  • ... خرس‌های قطبی می‌توانند تا ۲۵ مایل در ساعت(معادل تقریبا ۴۰ کیلومتر در ساعت) دویده و تا ۶ پا (۱٫۸۲ متر) در ارتفاع بپرند؟
  • ... عطسه یک شخص بیمار ۵ هزار قطره ریز که حاوی ویروس است در فضا پخش می‌کند؟
  • ... استرس تا ۵ برابر سیستم ایمینی بدن انسان را پایین می‌آورد؟