داز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
داز
Nannorrhops ritchiana 1.jpg
آرایه‌شناسی (زیست‌شناسی)
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌های برگ‌بیدی
راسته: خرماسانان
تیره: نخلیان[۱]
زیرخانواده: Coryphoideae
تبار: Chuniophoeniceae
سرده: Nannorrhops
H.Wendl.
Species: N. ritchiana
نام علمی
Nannorrhops ritchiana

داز یا نخل ایرانی (نام علمی: Nannorrhops ritchiana) از درختان بومی ایران و جنوب غربی آسیا است. در گویش محلی به گیاه نر آن پورک و به پایه ماده آن داز می‌گویند. به داز در افغانستان مرز گفته می‌شود.

داز در ایرندگان، ایرافشان، سراوان، ایرانشهر ،نیکشهر و بیشه‌های انبوه به‌ویژه در بستر رودخانه‌ها می‌روید. داز یکی از چهار هزار نوع نخل جهان است که برای تزئین به‌کار می‌رود. در مکران ایران داز چندین نوع است که مردم بومی آن را از برگ آن، استحکام و نوع آن را تشخیص می‌دهند. میوه درخت داز در شهریور ماه می‌رسد که به آن کونَل می‌گویند و دارای مزه‌ای شیرین و مانند خرمالو قدری گس می‌باشد.

از برگ این درخت وسایل و ابزار حصیری مختلفی در ۹۸ قلم تهیه می‌کنند، از جمله پَربُند که ریسمانی کلفت و محکم برای بالا رفتن از درختان خرما است. چیلِک یا هُژبُر که به عنوان ریسمان از آن استفاده می‌کنند و کَتِل که ظرفی است برای جاسازی خرما با فشار و برای جلوگیری از کرم‌زدگی و نمازی که جانمازی حصیری است از دیگر فراورده‌های دازی هستند.

از دانه‌های گرد آن نیز در تهیه تسبیح استفاده می‌کنند.

منابع[ویرایش]

  1. Arecaceae

Nannorrhops
Nannorrhops ritchiana 1.jpg
Scientific classification
Kingdom: Plantae
(unranked): Angiosperms
(unranked): Monocots
(unranked): Commelinids
Order: Arecales
Family: Arecaceae
Subfamily: Coryphoideae
Tribe: Chuniophoeniceae
Genus: Nannorrhops
Species: N. ritchiana
Binomial name
Nannorrhops ritchiana
Synonyms[1]
  • Chamaerops ritchieana Griff.
  • Nannorrhops naudiniana Becc.
  • Nannorrhops stocksiana Becc.
  • Nannorrhops arabica Burret

Nannorrhops ritchiana (Mazari palm) is the sole species in the genus Nannorrhops in the palm family Arecaceae. It is native to southwestern Asia, in the historical region of Balochistan, from the southeast of the Arabian Peninsula east through Iran and Afghanistan to Pakistan, growing at altitudes of up to 1600 m.[1][2][3]

It is a shrub-like clumping palm, with several stems growing from a single base. The stems grow slowly and often tightly together, reaching 1–2 m (3–7 ft) or more tall. It is a fan palm (Arecaceae tribe Corypheae), with the leaves with a long, smooth (unspined) petiole terminating in a rounded fan of 20–30 leaflets, 30–12 cm (12–5 in) long, with a distinct glaucous blue-green to grey-green colour.

The flowers are borne in tall, open clusters up to 3 m (10 ft) long at the top of the stems; it is usually dioecious with male and female flowers on separate plants. The fruit is a brown drupe. The individual stems are monocarpic, dying back to the ground after flowering, with the plant continuing growth from basal sprouts.

It is one of the hardier palms, tolerating winter frosts down to about −12 °C (10 °F) (possibly even −20 °C or −4 °F), though it requires very hot summers for good growth. It is occasionally grown as an ornamental plant in southern Europe and southern North America, but is not widely cultivated.

References

  1. ^ a b Kew World Checklist of Selected Plant Families
  2. ^ Govaerts, R. & Dransfield, J. (2005). World Checklist of Palms: 1-223. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew.
  3. ^ Mosti, S., Raffaelli, M. & Tardelli, M. (2006). A contribution to the flora of Wadi Abdur (Dhofar, Southern Oman). Webbia: Journal of Plant Taxonomy and Geography 61: 253-260.

External links