پرش به محتوا

خرمالو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

خُرمالو
میوه‌ها بر درخت خرمالو
رده‌بندی علمی
فرمانرو:
گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده):
گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده):
دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده):
آستریدها
راسته:
خلنگ‌سانان
تیره:
خرمالوئیان
سرده:
خرمالو (سرده)
گونه‌ها

متن را ببینید

خُرمالو میوهٔ چندین گونه از گیاهان گل‌دار دولپه‌ای از سردهٔ خرمالو است که در راستهٔ خلنگ‌سانان و خانوادهٔ خرمالوئیان قرار دارند. برخی از این گیاهان، برگ‌ریز و برخی همیشه‌سبز هستند. بیشتر این‌گونه‌ها بومی مناطق گرمسیر هستند و تنها تعداد کمی از آن‌ها در اقلیم معتدل گسترش دارند. میوهٔ چندین گونه از خرمالوها خوراکی است. خرمالوی ژاپنی (Diospyros kaki) گونه‌ای است که در میان خرمالوها بیشترین تولید جهانی را به خود اختصاص داده و در سطح وسیعی کشت می‌شود.[۱] در سال ۲۰۱۹، چین ۷۵ درصد از کل خرمالوی جهان را تولید کرد.

کشت خرمالو و خرمالو در ایران

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خرمالو در استان گلستان کشت می شود و از محصولات باغی استان گلستان است . ارقام خرمالو کشت شده در استان گلستان به گفته مدیر باغبانی جهاد کشاورزی گلستان نوید رضا فرهانی ، سیبی، گوجه‌ای و گریت وال است. همچنین بیشتر باغ‌های خرمالو در استان گلستان در شهرستان بندرگز ، شهرستان کردکوی و شهرستان گرگان است .[۲] خرمالو در شهرستان رامیان در استان گلستان نیز کشت می شود و از محصولات باغی شهرستان رامیان است .[۳] در محله کن (تهران) در شمال غرب تهران نیز در باغات آن خرمالو کشت می شود و از محصولات باغی کن است.[۴] قطب تولید خرمالو در ایران استان فارس است . ارقام خرمالو هایی که در استان فارس تولید می شوند ، سیبی، قصردشتی و ژاپنی است . بیشترین مقدار باغ خرمالو در شهرستان های ایران را شهرستان شیراز ، شهرستان جهرم و شهرستان خفر دارند .[۵] خرمالو از محصولات باغی استان قزوین است . خرمالو در منطقه الموت شهرستان قزوین در استان قزوین و به طور پراکنده در سطح استان قزوین کشت می شود . [۶]

بزرگ ترین تولید کنندگان خرمالو در جهان

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
پنج کشور برتر تولیدکننده خرمالو - سال ۲۰۲۰[۷]
کشور میزان تولید (تن)
 چین۳٬۲۱۰٬۰۰۰
 کره جنوبی۳۲۰٬۰۰۰
 ژاپن۲۱۰٬۰۰۰
 جمهوری آذربایجان۱۷۰٬۲۱۰
 برزیل۱۶۰٬۰۰۰
 در کل دنیا ۴٬۲۷۰٬۰۰۰
No symbol = official figure, P = official figure, F = FAOSTAT ۲۰۰۷، * = Unofficial/Semi-official/mirror data, C = Calculated figure A = Aggregate (may include official, semi-official or estimates);

Source: Food And Agricultural Organization of United Nations: Economic And Social Department: The Statistical Division

کشور چین بیش از ۷۴ درصد خرمالوی جهان را تولید می‌کند و پس از آن کشور های کره جنوبی ۷٫۵ درصد، ژاپن ۴٫۹۲ درصد، جمهوری آذربایجان ۴ درصد و برزیل ۳٫۷۵ درصد در رده‌های دوم تا پنجم جهان قرار دارند.

ویژگی‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

میوهٔ خرمالو از نوع سته است. درخت خرمالوی ژاپنی پُرکِشت‌ترین گونهٔ خرمالو است. به‌طور معمول، از ۴٫۵ تا ۱۸ متر (۱۵ تا ۵۹ فوت) ارتفاع دارد.[۸] برگ‌ها ۷–۱۵ سانتیمتر (۲٫۸–۵٫۹ اینچ) طول دارند و سطح بالایی آن‌ها، چرمی و براق است.[۹] درختان خرمالو معمولاً دوپایه هستند و در بیشتر گونه‌ها، گل‌های نر و ماده روی درختان جداگانه تولید می‌شوند.[۱۰][۱۱] برخی از درختان نیز دارای گل‌های نر و ماده هستند و در موارد نادر ممکن است گل کاملی داشته باشند که شامل اندام‌های تولید مثل نر و ماده در یک گل است.[۱۲] گل‌های نر، صورتی و در گروه‌های ۳تایی ظاهر می‌شوند. آن‌ها دارای یک گل‌پوش ۴ قسمتی و ۲۴ پرچم در ۲ ردیف هستند. گل‌های ماده به‌رنگ کرمی مایل به سفید هستند و به‌صورت مجزا ظاهر می‌شوند. آن‌ها یک کاسه گل بزرگ، ۸ پرچم رشدنکرده و یک تخمدان گِرد دارند.[۱۳][۱۴]

میوه خرمالو در اواخر پاییز بالغ می‌شود و می‌تواند تا زمستان روی درخت بماند.[۱۵] رنگ، میوه‌های رسیده بسته به گونه، زیرگونه و واریته، از زرد روشن براق تا نارنجی تیره و قرمز متغیر است. قطر میوه‌های رسیده، از ۱٫۵ تا ۹ سانتی‌متر، متغیر است. شکل میوه‌ها براساس گونه، ممکن است کروی، شبیه بلوط یا کدو تنبل باشد.[۱۶][۱۷] گوشت میوه تا زمان رسیدن کامل، گَس است و به‌رنگ زرد، نارنجی یا قهوه‌ای تیره است. کاسهٔ گل معمولاً پس از برداشت، به میوه چسبیده می‌ماند اما پس از رسیدن میوه، به‌راحتی جدا می‌شود. میوهٔ رسیده، سرشار از ساکارز، عمدتاً به‌شکل فروکتوز و گلوکز است و طعمی شیرین دارد.[۱۸]

مزه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خرمالوی نارس و سفت دارای مقدار زیادی تانن است که آن را گس و تلخ می‌کند. این تانن‌های محلول در آب توانایی زیادی برای پیوند با پروتئین دارند. با رسیدن میوه، میزان تانن به‌شدت کاهش می‌یابد و طعمی شیرین و کمی گس‌مزه به میوه می‌بخشد، همراه با بافتی ضخیم، گوشتی و ژله‌مانند که در پوسته‌ای نازک و مومی‌شکل جای گرفته است. این میوه در اواخر پاییز، زمانی که بیشتر برگ‌های درخت ریخته‌اند، می‌رسد. اغلب، خرمالوهای نارس اما کاملاً رنگ‌گرفته را برداشت می‌کنند و اجازه می‌دهند مدتی بمانند تا نرم شوند. مقدار زیاد کاروتنوئیدها در گوشت و پوست میوه، به‌ویژه بتاکریپتوگزانتین و زآگزانتین، همراه با مقداری لوتئین، ارزش تغذیه‌ای خرمالو (kaki) را بالا می‌برد. عصارهٔ فنولی به‌دست‌آمده از میوهٔ خرمالوی نیز نشان داده که می‌تواند منبعی بالقوه از آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی باشد. در چین، نوشیدنی‌هایی که از برگ خرمالو تهیه می‌شوند رایج هستند.[۱۹]

گونه‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
درخت خرمالوی ژاپنی در وانجو کانتی، کره جنوبی

همگی گیاهان سردهٔ خرمالو، دارای میوه‌های خوراکی نیستند. چند گونهٔ مهم خوراکی خرمالو شامل موارد زیر هستند:

  • خرمالوی ژاپنی (Diospyros kaki) گونه‌ای است که در میان خرمالوها بیشترین تولید جهانی را به خود اختصاص داده و در سطح وسیعی کشت می‌شود.[۲۰] این گونه که بومی چین است خوش‌طعم بوده و برگ‌هایی پهن و سفت دارد. ابتدا به جهت استفاده از میوه آن، در سایر نواحی آسیای شرقی پرورش یافت و بعدها در دههٔ اول سدهٔ نوزدهم به کالیفرنیا و جنوب اروپا معرفی شد. رقم ژاپنی «هاچیا» به‌طور گسترده کشت می‌شود. این میوه دارای تانن بالایی است که میوهٔ نارس را گس و تلخ می‌کند. با بالغ شدن میوه، سطح تانن کاهش می‌یابد. خرمالوهایی مانند «هاچیا» باید پیش از مصرف، کاملاً رسیده باشند. زمانی که این میوه رسید، بافتی ژله‌ای و ضخیم تشکیل می‌شود که در پوسته‌ای نازک و مومی قرار گرفته‌است. از نظر تجاری و به‌طور کلی، میوهٔ خرمالو دارای دو نوع گس و غیر گس است. هاچیای قلبی‌شکل رایج‌ترین نوع خرمالوی گس است که حاوی سطوح بسیار بالایی از تانن‌های محلول است. تانن‌ها به روش‌های مختلفی از بین می‌روند؛ مثلاً می‌توان خرمالوی گس را به‌مدت چند روز در کاغذی پیچیده و در معرض نور قرار داد. وجود اتیلن در محیط، این فرایند را تا حد زیادی تسریع می‌کند. برای مصارف خانگی، راحت‌ترین و مؤثرترین فرایند، این است که خرمالوهای در حال رسیدن را در یک ظرف تمیز و خشک به همراه سایر انواع میوه که در حین رسیدن، مقادیر زیادی اتیلن تولید می‌کنند، نگهداری کرد.
  • خرمالوی آمریکایی (Diospyros virginiana) بومی شرق ایالات متحده است. در پاییز یا پس از نخستین یخبندان، برداشت می‌شود و میوهٔ آن، به‌صورت تازه یا پخته‌شده، در پودینگ‌ها و برای تهیهٔ آبجوی خرمالو مصرف می‌شود.[۲۱][۲۲]
  • خرمالوی سیاه (Diospyros digyna) بومی مکزیک است و میوه آن در حالت نارس دارای پوستی سبز و گوشتی سفید است که در زمان رسیدن به رنگ سیاه در می‌آید. گونه‌ای به نام مابولو یا سیب مخملی (Diospyros discolor) نیز وجود دارد که بومی فیلیپین است. میوهٔ رسیدهٔ این گونه، به‌رنگ قرمز روشن است.
  • خرمندی (Diospyros lotus) (بومی جنوب غربی آسیا و جنوب شرقی اروپا) برای یونانیان باستان با عنوان میوه خدا شناخته شده بود.
میوهٔ خرمالوی ژاپنی
میوه خرمالو
شکوفه خرمالو

ارزش غذایی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خرمالوی ژاپنی در مقایسه با سیب، دارای سطوح بالاتر فیبر خوراکی و برخی مواد مغذی معدنی است[۲۳] اما به‌طور کلی منبع مهمی از ریزمغذی‌ها نیست. این میوه حاوی منگنز (۱۷٪ از نیاز روزانه در ۱۰۰ گرم) و بتا-کاروتن (۱۰٪ از نیاز روزانه در هر ۱۰۰ گرم) است. خرمالوی آمریکایی منبعی غنی از ویتامین ث (۸۰٪ از نیاز روزانه در هر ۱۰۰ گرم) و آهن (۱۹٪ از نیاز روزانه در هر ۱۰۰ گرم) است. میوه‌های خرمالو همچنین حاوی مواد شیمیایی گیاهی مانند کاتچین، گالوکاتچین و بتولینیک اسید هستند.[۲۴][۲۵]

خرمالوی ژاپنی خام
ارزش غذایی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی۲۹۳ کیلوژول (۷۰ کیلوکالری)
۱۸٫۵۹ گرم
قند۱۲٫۵۳ گرم
فیبر خوراکی۳٫۶ گرم
۰٫۱۹ گرم
۰٫۵۸ گرم
ویتامین‌ها
درصد ارزش روزانه
برابر ویتامین آ
۱۰٪
81 میکروگرم
۲٪
253 میکروگرم
834 میکروگرم
ویتامین (B۱)
۳٪
0.03 میلی‌گرم
(B۲)
۲٪
0.02 میلی‌گرم
نیاسین (B۳)
۱٪
0.1 میلی‌گرم
ویتامین ب۶
۸٪
0.1 میلی‌گرم
فولیک (B۹)
۲٪
8 میکروگرم
کولین
۲٪
7.6 میلی‌گرم
ویتامین ث
۹٪
7.5 میلی‌گرم
ویتامین ئی
۵٪
0.73 میلی‌گرم
ویتامین کا
۲٪
2.6 میکروگرم
مواد معدنیمقدار
درصد ارزش روزانه
کلسیم
۱٪
8 میلی‌گرم
آهن
۱٪
0.15 میلی‌گرم
منیزیم
۳٪
9 میلی‌گرم
منگنز
۱۷٪
0.355 میلی‌گرم
فسفر
۲٪
17 میلی‌گرم
پتاسیم
۳٪
161 میلی‌گرم
سدیم
۰٪
1 میلی‌گرم
روی
۱٪
0.11 میلی‌گرم
Link to USDA Database entry
†درصدهای تقریبیٔ پیش‌نهاده برای افراد بزرگسال، از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند.
منبع: کانون دادهٔ غذای وزارت کشاورزی آمریکا
خرمالوی آمریکایی خام
ارزش غذایی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی۵۳۱ کیلوژول (۱۲۷ کیلوکالری)
۳۳٫۵ گرم
قندn/a
فیبر خوراکیn/a
۰٫۴ گرم
۰٫۸ گرم
ویتامین‌ها
درصد ارزش روزانه
ویتامین ث
۸۰٪
66 میلی‌گرم
مواد معدنیمقدار
درصد ارزش روزانه
کلسیم
۳٪
27 میلی‌گرم
آهن
۱۹٪
2.5 میلی‌گرم
فسفر
۴٪
26 میلی‌گرم
پتاسیم
۷٪
310 میلی‌گرم
سدیم
۰٪
1 میلی‌گرم
Link to USDA Database entry
†درصدهای تقریبیٔ پیش‌نهاده برای افراد بزرگسال، از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند.
منبع: کانون دادهٔ غذای وزارت کشاورزی آمریکا

چوب

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

چوب گونه‌ای از درخت خرمالو به‌عنوان چوب آبنوس مورد استفاده است که سنگین و محکم است و مغز چوب آن به رنگ سیاه براق است (عمدتاً گونه Diospyros ebenum). گونه‌هایی که مغز چوب سیاه‌رنگ دارند بیشتر از نظر چوبشان اهمیت دارند تا میوه آن‌ها.

تولید

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در سال ۲۰۱۹، تولید جهانی خرمالو ۴٫۲۷ میلیون تن بود که چین با ۷۵ درصد از کل تولید جهانی، در رتبهٔ نخست قرار داشت.

تولیدکنندگان برتر خرمالو در سال ۲۰۱۸[۲۶]
کشور میزان تولید به تن
۱  چین ۳٬۰۸۴٬۰۰۰
۲  اسپانیا ۴۹۲٬۰۰۰
۳  کره جنوبی ۳۴۶٬۰۰۰
۴  ژاپن ۲۰۸٬۰۰۰
۵  جمهوری آذربایجان ۱۶۰٬۰۰۰
۶  برزیل ۱۵۷٬۰۰۰
۷  تایوان ۸۴٬۳۰۰
۸  ازبکستان ۷۱٬۲۰۰
۹  ایتالیا ۴۷٬۶۰۰
۱۰  اسرائیل ۲۸٬۰۰۰
۱۱  ایران ۲۲٬۴۰۰
تولید جهانی ۴٬۷۱۱٬۰۰۰

نگارخانه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ Morton JF (1987). "Japanese persimmon". NewCROP, New Crops Resource Online Program, Purdue University Center for New Crops and Plant Products; from Morton, J. 1987. Japanese Persimmon. pp. 411–16. In: Fruits of warm climates.
  2. ↑ ‏ «برداشت ۷ هزار تن خرمالو از باغ‌های گلستان». خبرگزاری صدا و سیما گلستان. ۰۱ دی ۱۴۰۳ - ۰۹:۳۲. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ انتشار= را بررسی کنید (کمک); مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک)
  3. ↑ «سبد های پر میوه خرمالو ،زمینه ساز اشتغال پایدار در گلستان + فیلم». خبرگزاری صدا و سیما گلستان. ۰۹ آبان ۱۳۹۷ - ۱۵:۱۳. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ انتشار= را بررسی کنید (کمک)
  4. ↑ «آخرین برداشت محصول خرمالو از باغات کن». خبر گزاری صدا و سیما. ۱۷ آذر ۱۳۹۷ - ۱۱:۲۰. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ انتشار= را بررسی کنید (کمک)
  5. ↑ «فارس قطب تولید خرمالوی ایران». خبر گزاری صدا و سیما فارس. ۲۳ آبان ۱۴۰۰ - ۱۴:۱۵. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ انتشار= را بررسی کنید (کمک)
  6. ↑ «برداشت خرمالو از باغ‌های قزوین آغاز شد». خبر گزاری صدا و سیما قزوین. ۰۵ آبان ۱۳۹۹ - ۱۳:۵۰. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  7. ↑ «FAOSTAT». www.fao.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۰۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ Morton JF (1987). "Japanese persimmon". NewCROP, New Crops Resource Online Program, Purdue University Center for New Crops and Plant Products; from Morton, J. 1987. Japanese Persimmon. pp. 411–16. In: Fruits of warm climates.
  9. ↑ Morton JF (1987). "Japanese persimmon". NewCROP, New Crops Resource Online Program, Purdue University Center for New Crops and Plant Products; from Morton, J. 1987. Japanese Persimmon. pp. 411–16. In: Fruits of warm climates.
  10. ↑ Morton JF (1987). "Japanese persimmon". NewCROP, New Crops Resource Online Program, Purdue University Center for New Crops and Plant Products; from Morton, J. 1987. Japanese Persimmon. pp. 411–16. In: Fruits of warm climates.
  11. ↑ "Diospyros kaki 'Fuyu' – Plant Finder". www.missouribotanicalgarden.org.
  12. ↑ "Diospyros kaki 'Fuyu' – Plant Finder". www.missouribotanicalgarden.org.
  13. ↑ Morton JF (1987). "Japanese persimmon". NewCROP, New Crops Resource Online Program, Purdue University Center for New Crops and Plant Products; from Morton, J. 1987. Japanese Persimmon. pp. 411–16. In: Fruits of warm climates.
  14. ↑ "Diospyros kaki 'Fuyu' – Plant Finder". www.missouribotanicalgarden.org.
  15. ↑ "Diospyros kaki 'Fuyu' – Plant Finder". www.missouribotanicalgarden.org.
  16. ↑ Morton JF (1987). "Japanese persimmon". NewCROP, New Crops Resource Online Program, Purdue University Center for New Crops and Plant Products; from Morton, J. 1987. Japanese Persimmon. pp. 411–16. In: Fruits of warm climates.
  17. ↑ Carley Petersen and Annabelle Martin. "General Crop Information: Persimmon". University of Hawaii, Extension Entomology & UH-CTAHR Integrated Pest Management Program. Retrieved 2007-01-15.
  18. ↑ Butt, Masood Sadiq; Sultan, M. Tauseef; Aziz, Mahwish; Naz, Ambreen; Ahmed, Waqas; Kumar, Naresh; Imran, Muhammad (4 May 2015). "Persimmon (Diospyros kaki) fruit: hidden phytochemicals and health claims". EXCLI Journal. 14: 542–61. doi:10.17179/excli2015-159. PMC 4817420. PMID 27047315.
  19. ↑ https://www.iranicaonline.org/articles/%e1%b8%b5ormalu/
  20. ↑ Morton JF (1987). "Japanese persimmon". NewCROP, New Crops Resource Online Program, Purdue University Center for New Crops and Plant Products; from Morton, J. 1987. Japanese Persimmon. pp. 411–16. In: Fruits of warm climates.
  21. ↑ "Diospyros virginiana (Common persimmon)". Lady Bird Johnson Wildflower Center Plant Database.
  22. ↑ "For Enslaved Cooks, Persimmon Beer Combined Ingenuity and Joy". Atlas Obscura. 12 November 2021.
  23. ↑ Gorinstein, S.; Zachwieja, Z.; Folta, M.; Barton, H.; Piotrowicz, J.; Zemser, M.; Weisz, M.; Trakhtenberg, S.; Màrtín-Belloso, O. (2001). "Comparative Contents of Dietary Fiber, Total Phenolics, and Minerals in Persimmons and Apples". Journal of Agricultural and Food Chemistry. 49 (2): 952957. doi:10.1021/jf000947k. PMID 11262055.
  24. ↑ Quintal-Novelo, C.; Moo-Puc, R. E.; Chale-Dzul, J.; Cáceres-Farfán, M.; Mendez-Gonzalez, M.; Borges-Argáez, R. (2012). "Cytotoxic constituents from the stem bark of Diospyros cuneata". Natural Product Research. 27 (17): 1594–97. doi:10.1080/14786419.2012.738201. PMID 23098219.
  25. ↑ Nakatsubo F; et al. (October 2005). "Chemical structures of the condensed tannins in the fruits of Diospyros species". Journal of Wood Science. 48 (5). Japan: Springer Japan: 414–18. doi:10.1007/BF00770702.
  26. ↑ «FAOSTAT». www.fao.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

دانشنامه رشد بایگانی‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۰۶ توسط Wayback Machine. ]

برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=خرمالو&oldid=44005757»