جبل طارق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۰۸′۳۵″شمالی ۵°۲۱′۱۱″غربی / ۳۶.۱۴۳°شمالی ۵.۳۵۳°غربی / 36.143; -5.353

جبل طارق
Gibraltar
جبل طارق
پرچم
شعار ملیهیچ دشمنی بر آن دست نیافت
سرود ملیسرود جبل طارق
پایتخت
(و بزرگترین شهر)
جبل طارق
۳۶°۸′ شمالی ۵°۲۱′ غربی / ۳۶.۱۳۳°شمالی ۵.۳۵۰°غربی / 36.133; -5.350
زبان رسمی انگلیسی
اسپانیایی
نوع حکومت فرادریایی بریتانیا
نام حاکمان 
ملکه
فرماندار
وزیر

ملکه الیزابت دوم
سر آدرین جونز
فابین پیکاردو 
مساحت
 -  مساحت ۶٫۸کیلومتر مربع (۲۴۱ام)
 -  آب‌ها (٪) ۰
جمعیت
 -  سرشماری ۳۲٫۱۹۴ 
(۲۰۷ام)
 -  تراکم جمعیت ۴٫۳۲۸‎/km۲‏ (۵ام)
تولید ناخالص داخلی (تخمین ۲۰۱۳)
 -  مجموع ۱٫۶۴ میلیارد پوند جبل طارق (ام)
 -  سرانه ۵۰٫۹۴۱ پوند جبل طارق (ام)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۵) ۰٫۸۶۱ (بالا) (۴۰ام)
واحد پول پوند جبل الطارق
(پوند استرلینگ نیز مورد قبول است) (GIP)
منطقه زمانی CET (ساعت جهانی+۱)
 -  تابستانی (DST) CEST (ساعت جهانی)
دامنه اینترنتی .gi
(از دامنه .eu مشترک با اتحادیه اروپا هم استفاده می‌شود)
پیش‌شماره تلفنی +۳۵۰ (تا پیش از ۱۰ فوریه ۲۰۰۷، ۹۵۶۷ بوده است)

جَبَل‌طارِق (به اسپانیایی: Gibraltar)(به معنی کوه طارق) نام دهکده‌ای کوهستانی است در ساحل جنوبی اسپانیا در جنوب غربی اروپا که در انتهای جنوبی شبه‌جزیره ایبری قرار دارد[۱][۲] و از شمال مرز مشترک با اسپانیا دارد و یکی از سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا به شمار می‌رود. کوه طارق در بخش ساحلی خود به تنگه جبل‌الطارق پیوسته‌است این تنگه دریای مدیترانه را به اقیانوس اطلس می‌پیوندد و در دو سوی آن مراکش و اسپانیا قرار دارند. مساحت این منطقه ۶٫۷ کیلومترمربع (۲٫۶ مایل مربع) است. صخره جبل‌طارق نقطه اصلی منطقه است که سکونتگاه بیش از ۳۰٬۰۰۰ نفر جبل‌طارقی و ملیت‌های دیگر است.[۳]

جبل‌الطارق سال ۱۷۰۴ در جنگ جانشینی اسپانیا به تصرف نیروهای مشترک بریتانیایی-هلندی درآمد که به حمایت از دودمان هابسبورگ می‌جنگیدند که در آن هنگام مدعی حاکمیت بر اسپانیا بود. در سال ۱۷۱۳ مالکیت منطقه جبل‌الطارق برای همیشه به بریتانیا واگذار شد. دولت اسپانیا هیچگاه حکومت بریتانیا بر این منطقه را به رسمیت نمی‌شناسد. جبل‌الطارق اهمیت استراتژیکی فراوانی دارد. تنگه جبل الطارق تنها ۱۳ کیلومتر عرض دارد و نیمی از تجارت دریایی جهان از این تنگه می‌گذرد.[نیازمند منبع]

برخلاف دیگر کشورهای قلمروی هم‌سود صندلی راننده در این منطقه در سمت چپ قرار دارد.

تاریخچه[ویرایش]

مسلمانان[ویرایش]

در ۳۰ آوریل ۷۱۱ یک دسته از مسلمانان به رهبری طارق بن زیاد با عبور از این گذرگاه توانستند بخش اعظم اسپانیا را فتح کنند. نام وی در واژه جبل‌الطارق ابدی شده‌است.

در همان سال طارق بن زیاد از همین کوهپایه اقدام به فتح اندلس کرد. ولی در سال۴۹۱ در دوره فردیناند و دوره ایزابل مسلمانان مجبور به خروج از اندلس شدند و بسیاری از آنها از همین منطقه به شهر سئوتا و تطوان کوچ اجباری داده شدند و بسیاری نیز به قتل رسیدند.

جنگ‌های جانشینی اسپانیا[ویرایش]

در زمان جنگ‌های جانشینی اسپانیا، نیروهای بریتانیا و هلند که از متحدان کارلوس دوم اسپانیا بودند در قالب نیروی دریایی متحدی شهرهای ساحلی جنوب اسپانیا را مورد حمله قرار دادند. بریتانیایی‌ها در روز ۴ اوت ۱۷۰۴ پس از شش ساعت آتشباری دریایی، این منطقه را به تصرف خود درآوردند.

حاکمیت بریتانیا[ویرایش]

در سال ۱۹۶۹ در پی یک همه‌پرسی بیشتر ساکنان این منطقه به حاکمیت بریتانیا رای دادند و فرانسیسکو فرانکو این شهرک کوچک را در محاصره قرار داد؛ ولی از سال ۱۹۷۰ مجددا تسهیلاتی برای عبور و مرور ساکنان به خاک اسپانیا قائل شد.

در دهه ۸۰ قرن بیستم میلادی، چارلز، شاهزاده ولز و دایانا، شاهدخت ولز ماه عسل خود را در این دهکده گذراندند و این موضوع باعث تنش جدیدی در روابط اسپانیا و بریتانیا شد.[۴]

در همه‌پرسی دوباره سال ۲۰۰۲ حدود ۹۹ درصد ساکنان جبل‌الطارق به طرح حاکمیت مشترک بریتانیا و اسپانیا بر این منطقه رای منفی دادند.[۵]

اختلافات در مالکیت[ویرایش]

مالکیت این منطقه بین اسپانیا و بریتانیا مورد اختلاف ۳۰۰ ساله بوده‌است. با وجود آنکه حاکمیت بر جبل‌الطارق در سال ۱۷۱۳ و بر اساس معاهده اوترخت به بریتانیا واگذار شد، اسپانیا همچنان بر مالکیت جبل طارق اصرار دارد.[۴]

در ۲۶ شهریور ۱۳۸۵ به منظور حل مشکلات تاریخی در زمینه‌های حمل و نقل هوایی و ترانزیت توافقنامه‌ای بین میگل انخل موراتینوس وزیر امور خارجه اسپانیا، جفری هون رئیس اداره اروپای وزارت خارجه بریتانیا و پیتر کاروانا رئیس دولت جبل الطارق بین دولت‌های اسپانیا و بریتانیا را در شهر کوردوبا در مراکش به امضاء رسید که به بسیاری از صفحات تاریخ نزاع بریتانیا و اسپانیا خاتمه می‌دهد. این نخستین باری است که دولت اسپانیا، رئیس کابینه کوهپایه طارق را به عنوان یکی از طرف‌های مذاکره می‌پذیرد. در این مذاکرات هیچگونه مطلبی راجع به حاکمیت مطرح نبود ولی مفاد گفتگوها به گونه‌ای بود که نظارت مشترک و یا اداره مشترک از آن استنباط می‌شود.[۴]

قانون‌گذاران بریتانیا، محدوده حق رأی کشورهای هم سود را گسترش دادند تا از این طریق شهروندان جبل طارق نیز بتوانند در انتخابات اتحادیه اروپا از سوی این کشور شرکت کنند. اسپانیا به این قانون اعتراض کرد. اما دیوان دادگستری اتحادیه اروپا با رد ادعای اسپانیا، نظام رأی‌گیری بریتانیا را برای برگزاری انتخابات اروپایی در جبل الطارق مناسب دانست و آنرا تایید کرد.[۴]

اسپانیا در حالی بر سر مالکیت جبل الطارق اصرار دارد که خود اداره دو شهر بندری مراکش به نام‌های ملیلیه و سئوتا و صخره جعفریه را در دست دارد و هیچ افقی وجود ندارد که نشان دهنده واگذاری آنها به دولت مراکش در آینده نزدیک باشد.[۴]

توسعه[ویرایش]

بر اساس توافق‌نامه ۲۶ شهریور ۱۳۸۵، استفاده از فرودگاه، ترانزیت کالا، نحوه پرداخت دستمزد و به روز کردن سیستم مخابراتی در کوه طارق از جمله مواد مهم مورد توافق میان طرفین بود. در مدت سه ماه فرودگاه به بهره‌برداری مشترک می‌رسد و مسافرین خطوط هوایی بدون تشریفات پلیسی و گمرکی خواهند توانست از اسپانیا و برعکس به جزیره رفت‌وآمد نمایند. اتحادیه اروپا در مدت ۶ ماه با این فرودگاه به مثابه یکی از فرودگاه‌های اتحادیه رفتار خواهد کرد این به معنی آن است که افراد نیازی به روادید نخواهند داشت.[۴]

قرار است که این دهکده به خط تلفن و موبایل اسپانیا نیز وصل شود و مؤسسه سوانتس نیز شعبه زبان اسپانیولی را در این دهکده افتتاح خواهد کرد. این اقدامات اگرچه امتیاز بزرگی برای اسپانیا است اما می‌تواند درآمد توریستی دهکده را بطور چشمگیری افزایش دهد در همین حال حزب راستگرای مردم، قرارداد اخیر را نکوهش نموده و آنرا به معنی به رسمیت شناختن نظام (حاکمیت بریتانیای) دهکده دانسته‌است.

تلاش دوباره اسپانیا[ویرایش]

در همه‌پرسی عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا (۲۰۱۶) ۹۶ درصد ساکنان تقریبا ۳۰ هزار نفری جبل‌الطارق به ماندن در اتحادیه اروپا رای دادند.[۵]

در مارس ۲۰۱۷ در پی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا مطابق پیش‌نویس دستورالعمل مذاکرات اتحادیه اروپا با بریتانیا برای خروج، توافق‌های پیشین بین این دو کشور شامل منطقه جبل‌الطارق نخواهد شد، مگر آن که بریتانیا به طور جداگانه در این زمینه با اسپانیا به توافق برسد. با این استراتژی مطرح شده از سوی اتحادیه اروپا در مذاکرات خروج بریتانیا، اسپانیا این توانایی را دارد که هر توافق احتمالی منجر به از دست دادن جبل‌الطارق را وتو کند. در این صورت بریتانیا ناچار می‌شود در کنار مذاکرات خروج از اتحادیه اروپا، با اسپانیا نیز درباره جبل‌الطارق مذاکره جداگانه‌ای کند. اما نمایندگان محافظه‌کار پارلمان بریتانیا گفته‌اند که حق حاکمیت بریتانیا بر جبل‌الطارق، قابل مذاکره نیست و اسپانیا را متهم کردند که در مذاکرات اتحادیه اروپا با بریتانیا برای خروج "تلاشی شرم‌آور" برای منحرف‌کردن آن می‌کند. وزیر امور خارجه اسپانیا گفته است که قصد اسپانیا قرار دادن مساله جبل‌الطارق در کانون مذاکرات خروج بریتانیا نیست و اگر مردم جبل‌الطارق خواهان ترک اتحادیه اروپا هستند، می‌توانند اتحادیه را ترک کنند.[۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Dictionary Reference: Gibraltar
  2. The Free Dictionary: Gibraltar
  3. Statistics Office (2009). "Abstract of Statistics 2009". Statistics Office of the Government of Gibraltar. p. 2.  The civilian population includes Gibraltarian residents, other British residents (including the wives and families of UK-based servicemen, but not the servicemen themselves) and non-British residents. Visitors and transients are not included.
    In 2009, this broke down into 23,907 native-born citizens, 3,129 UK British citizens and 2,395 others, making a total population of 29,431. On census night, there were 31,623 people present in Gibraltar.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ «آشنایی با جبل الطارق». همشهری آنلاین. ۸ مهر ۱۳۸۵. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ «نارضایتی بریتانیا از شرط اتحادیه اروپا درباره جبل‌الطارق». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ فروردین ۱۳۹۶.