جبل‌الطارق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از جبل طارق)

مختصات: ۳۶°۰۸′۳۵″شمالی ۵°۲۱′۱۱″غربی / ۳۶٫۱۴۳°شمالی ۵٫۳۵۳°غربی / 36.143; -5.353

جبل‌الطارق
Flag of جبل‌الطارق
Flag
Official seal of جبل‌الطارق
نشان ملی
شعار(ها):
"Montis Insignia Calpe" (لاتین)
(انگلیسی: "Badge of the Rock of Gibraltar"‎)[۱]
سرود ملی: "خدا نگهدار ملکه باد"
ترانه ملی: "Gibraltar Anthem"
موقعیت جبل‌الطارق در اروپا
موقعیت  جبل‌الطارق  (سبز تیره)
بریتانیا به رنگ سبز روش دیده می‌شود.
نقشه جبل‌الطارق
نقشه جبل‌الطارق
کشور مستقلبریتانیا
British capture۴ اوت ۱۷۰۴
قرارداد اوترخت۱۱ آوریل ۱۷۱۳
National Day۱۰ سپتامبر ۱۹۶۷
عضویت در اتحادیه اقتصادی اروپا۱ ژانویه ۱۹۷۳
برگزیت۳۱ ژانویه ۲۰۲۰
مرکزجبل‌الطارق
۳۶°۸′ شمالی ۵°۲۱′ غربی / ۳۶٫۱۳۳°شمالی ۵٫۳۵۰°غربی / 36.133; -5.350
بزرگترین ناحیه
بر پایه جمعیت
وست‌ساید
زبان(های) رایجزبان انگلیسی
زبان‌های رایج
قومیت
نام(های) اهلیت
دولتقدرت‌سپاری دموکراسی نیابتی نظام پارلمانی قلمروی وابسته تحت پادشاهی مشروطه
الیزابت دوم
Sir David Steel
Fabian Picardo
• Mayor
John Gonçalves[۲]
قانونگذاریParliament
مساحت
• کل
۶٫۷ کیلومترمربع (۲٫۶ مایل‌مربع)
• آب‌ها (٪)
۰
بیشترین فرازا
۱۳۹۸ پا (۴۲۶ متر)
جمعیت
• ۲۰۲۰ برآورد
34,003[۳] (فهرست کشورها بر پایه جمعیت)
• ۲۰۱۲ سرشماری
۳۲٬۱۹۴
• تراکم
۵٬۰۰۰ /به ازای هر کیلومترمربع (۱۲۹۴۹٫۹ /مایل‌مربع)
تولید ناخالص داخلی (برابری قدرت خرید)برآورد ۲۰۱۳
• کل
£1.64 billion
• سرانه
£۵۰٬۹۴۱ (فهرست کشورها بر پایه تولید ناخالص داخلی سرانه (برابری قدرت خرید))
شاخص توسعه انسانی(۲۰۱۵)۰٫۹۶۱[۴]
Error: Invalid HDI value· فهرست کشورها بر پایه شاخص توسعه انسانی
واحد پولپوند جبل‌طارق (£) (ایزو ۴۲۱۷)
منطقه زمانیUTC+۰۱:۰۰ (زمان اروپای مرکزی)
• تابستان (ساعت تابستانی)
UTC+۰۲:۰۰ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
گاه‌شماریdd/mm/yyyy
جهت رانندگیright
پیش‌شماره تلفنی+350
UK postcode
GX11 1AA
ایزو ۳۱۶۶ISO 3166-2:GI
دامنه سطح‌بالا.gi

جَبَل‌طارِق در تداول فارسی جَبل‌الطّارِق[۵] (به اسپانیایی: Gibraltar) (به معنی کوه طارق) دهکده‌ای کوهستانی در ساحل جنوبی اسپانیا در جنوب غربی اروپا است که در انتهای جنوبی شبه‌جزیره ایبری قرار دارد[۶][۷] و از شمال مرز مشترک با اسپانیا دارد و یکی از سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا به‌شمار می‌رفته. کوه طارق در بخش ساحلی خود به تنگه جبل‌طارق متصل است، این تنگه دریای مدیترانه را به اقیانوس اطلس وصل می‌کند و در دو سوی آن مراکش و اسپانیا قرار دارند. مساحت این منطقه ۶٫۷ کیلومترمربع (۲٫۶ مایل مربع) است. صخره جبل‌طارق نقطه اصلی منطقه است که سکونتگاه بیش از ۳۰٬۰۰۰ نفر از اهالی جبل طارق و ملیت‌های دیگر است.[۸]

جبل طارق سال ۱۷۰۴ در جنگ جانشینی اسپانیا به تصرف نیروهای مشترک بریتانیایی-هلندی درآمد که به طرفداری از دودمان هابسبورگ می‌جنگیدند که در آن هنگام مدعی حاکمیت بر اسپانیا بود. در سال ۱۷۱۳ مالکیت منطقه جبل طارق برای همیشه به بریتانیا واگذار شد. دولت اسپانیا هیچگاه حکومت بریتانیا بر این منطقه را به رسمیت نمی‌شناسد. جبل طارق اهمیت استراتژیکی فراوانی دارد. تنگه جبل طارق تنها ۱۳ کیلومتر عرض دارد و بخش اعظمی از تجارت دریایی جهان از این تنگه می‌گذرد.

برخلاف دیگر کشورهای قلمروی هم‌سود صندلی راننده در این منطقه در سمت چپ قرار دارد.

تاریخچه[ویرایش]

مسلمانان[ویرایش]

در ۳۰ آوریل ۷۱۱ یک دسته از مسلمانان به رهبری طارق بن زیاد با عبور از این گذرگاه توانستند بخش اعظم اسپانیا را فتح کنند. نام وی در واژه جبل طارق ابدی شده‌است.

در همان سال طارق بن زیاد از همین کوهپایه اقدام به فتح اندلس کرد؛ ولی در سال ۱۴۹۱ در دوره فردیناند و دوره ایزابل مسلمانان مجبور به خروج از اندلس شدند و بسیاری از آن‌ها از همین منطقه به شهر سئوتا و تطوان کوچ اجباری داده شدند و بسیاری نیز به قتل رسیدند.

جنگ‌های جانشینی اسپانیا[ویرایش]

در زمان جنگ‌های جانشینی اسپانیا، نیروهای بریتانیا و هلند که از متحدان کارلوس دوم اسپانیا بودند در قالب نیروی دریایی متحدی شهرهای ساحلی جنوب اسپانیا را مورد حمله قرار دادند. بریتانیایی‌ها در روز ۴ اوت ۱۷۰۴ پس از شش ساعت آتشباری دریایی، این منطقه را به تصرف خود درآوردند.

حاکمیت بریتانیا[ویرایش]

در سال ۱۹۶۹ در پی یک همه‌پرسی بیشتر ساکنان این منطقه به حاکمیت بریتانیا رأی دادند و فرانسیسکو فرانکو این شهرک کوچک را در محاصره قرار داد؛ ولی از سال ۱۹۷۰ مجدداً تسهیلاتی برای عبور و مرور ساکنان به خاک اسپانیا قائل شد.

در دهه ۱۹۸۰ میلادی، چارلز، شاهزاده ولز و دایانا، شاهدخت ولز ماه عسل خود را در این دهکده گذراندند و این موضوع باعث تنش جدیدی در روابط اسپانیا و بریتانیا شد.[۹]

در همه‌پرسی دوباره سال ۲۰۰۲ حدود ۹۹ درصد ساکنان جبل طارق به طرح حاکمیت مشترک بریتانیا و اسپانیا بر این منطقه رأی منفی دادند.[۱۰]

اختلافات در مالکیت[ویرایش]

مالکیت این منطقه بین اسپانیا و بریتانیا مورد اختلاف ۳۰۰ ساله بوده‌است. با وجود آنکه حاکمیت بر جبل طارق در سال ۱۷۱۳ و بر پایه معاهده اوترخت به بریتانیا واگذار شد، اسپانیا همچنان بر مالکیت جبل طارق اصرار دارد.[۹]

در ۲۶ شهریور ۱۳۸۵ به منظور حل مشکلات تاریخی در زمینه‌های ترابری هوایی و ترانزیت توافقنامه‌ای بین میگل انخل موراتینوس وزیر امور خارجه اسپانیا، جفری هون رئیس اداره اروپای وزارت امور خارجه بریتانیا و پیتر کاروانا رئیس دولت جبل طارق بین دولت‌های اسپانیا و بریتانیا را در شهر کوردوبا در اسپانیا به امضاء رسید که به بسیاری از صفحات تاریخ نزاع بریتانیا و اسپانیا خاتمه می‌دهد. این نخستین باری است که دولت اسپانیا، رئیس کابینه کوهپایه طارق را به عنوان یکی از طرف‌های گفتگو می‌پذیرد. در این مذاکرات هیچگونه مطلبی راجع به حاکمیت مطرح نبود ولی مفاد گفتگوها به گونه‌ای بود که نظارت مشترک یا اداره مشترک از آن استنباط می‌شود.[۹]

قانون‌گذاران بریتانیا، محدوده حق رأی کشورهای هم سود را گسترش دادند تا از این طریق شهروندان جبل طارق نیز بتوانند در انتخابات اتحادیه اروپا از سوی این کشور شرکت کنند. اسپانیا به این قانون اعتراض کرد. اما دیوان دادگستری اتحادیه اروپا با رد ادعای اسپانیا، نظام رأی‌گیری بریتانیا را برای برگزاری انتخابات اروپایی در جبل طارق مناسب دانست و آن را تأیید کرد.[۹]

اسپانیا در حالی بر سر مالکیت جبل طارق اصرار دارد که خود اداره دو شهر بندری مراکش به نام‌های ملیلیه و سئوتا و صخره جعفریه را در دست دارد و هیچ افقی وجود ندارد که نشان دهنده واگذاری آن‌ها به دولت مراکش در آینده نزدیک باشد.[۹]

تلاش دوباره اسپانیا[ویرایش]

در همه‌پرسی عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا (۲۰۱۶) ۹۶ درصد ساکنان تقریباً ۳۰ هزار نفری جبل طارق به ماندن در اتحادیه اروپا رأی دادند.[۱۰]

در مارس ۲۰۱۷ در پی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا مطابق پیش‌نویس دستورالعمل مذاکرات اتحادیه اروپا با بریتانیا برای خروج، توافق‌های پیشین بین این دو کشور شامل منطقه جبل طارق نخواهد شد، مگر آن که بریتانیا به‌طور جداگانه در این زمینه با اسپانیا به توافق برسد. با این استراتژی مطرح شده از سوی اتحادیه اروپا در مذاکرات خروج بریتانیا، اسپانیا این توانایی را دارد که هر توافق احتمالی منجر به از دست دادن جبل طارق را وتو کند. در این صورت بریتانیا ناچار می‌شود در کنار مذاکرات خروج از اتحادیه اروپا، با اسپانیا نیز دربارهٔ جبل طارق گفتگوی جداگانه‌ای کند. اما نمایندگان محافظه‌کار پارلمان بریتانیا گفته‌اند که حق حاکمیت بریتانیا بر جبل طارق، قابل گفتگو نیست و اسپانیا را متهم کردند که در مذاکرات اتحادیه اروپا با بریتانیا برای خروج «تلاشی شرم‌آور» برای منحرف‌کردن آن می‌کند. وزیر امور خارجه اسپانیا گفته‌است که قصد اسپانیا قرار دادن مسئله جبل طارق در کانون مذاکرات خروج بریتانیا نیست و اگر مردم جبل طارق خواهان ترک اتحادیه اروپا هستند، می‌توانند اتحادیه را ترک کنند.[۱۰]

توسعه[ویرایش]

بر پایه توافق‌نامه ۲۶ شهریور ۱۳۸۵ استفاده از فرودگاه، ترانزیت کالا، نحوه پرداخت دستمزد و به روز کردن سیستم مخابراتی در کوه طارق از جمله مواد مهم مورد توافق میان طرفین بود. در مدت سه ماه فرودگاه به بهره‌برداری مشترک می‌رسد و مسافرین خطوط هوایی بدون تشریفات پلیسی و گمرکی خواهند توانست از اسپانیا و برعکس به جزیره رفت‌وآمد نمایند. اتحادیه اروپا در مدت ۶ ماه با این فرودگاه به مثابه یکی از فرودگاه‌های اتحادیه رفتار خواهد کرد این به معنی آن است که افراد نیازی به روادید نخواهند داشت.[۹]

قرار است که این دهکده به خط تلفن و موبایل اسپانیا نیز وصل شود و مؤسسه سوانتس نیز شعبه زبان اسپانیولی را در این دهکده افتتاح خواهد کرد. این اقدامات اگرچه امتیاز بزرگی برای اسپانیا است اما می‌تواند درآمد توریستی دهکده را به‌طور چشمگیری افزایش دهد در همین حال حزب راستگرای مردم، قرارداد اخیر را نکوهش نموده و آن را به معنی به رسمیت شناختن نظام (حاکمیت بریتانیای) دهکده دانسته‌است.

برگزیت[ویرایش]

در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰ و با اجرایی شدن برگزیت از ژانویه ۲۰۲۱ مقام‌های بریتانیا و اسپانیا توافق کردند که جبل الطارق می‌تواند به پیمان‌های اتحادیه اروپا از جمله توافق‌نامه شنگن بپیوندد.[۱۱] با این کار، امکان رفت‌وآمد آزاد روزانه، بین جبل‌الطارق و اسپانیا فراهم می‌شود.[۱۱][۱۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "National Symbols". Gibraltar.gov.gi. Archived from the original on 13 November 2014. Retrieved 21 June 2013.
  2. "New Mayor John Gonçalves says he wants to give young people a voice". Retrieved 5 April 2019.
  3. "Gibraltar - Key Indicators". Gibraltar.gov.gi. 2020. Retrieved 5 June 2020.
  4. Quality of Life, Balance of Powers, and Nuclear Weapons (2015) Avakov, Aleksandr Vladimirovich. Algora Publishing, 1 April 2015.
  5. «جبل طارق». دانشنامه جهان اسلام. دریافت‌شده در ۹ مارس ۲۰۱۸.
  6. Dictionary Reference: Gibraltar
  7. The Free Dictionary: Gibraltar
  8. Statistics Office (2009). "Abstract of Statistics 2009" (PDF). Statistics Office of the Government of Gibraltar. p. 2. The civilian population includes Gibraltarian residents, other British residents (including the wives and families of UK-based servicemen, but not the servicemen themselves) and non-British residents. Visitors and transients are not included.
    In 2009, this broke down into 23,907 native-born citizens, 3,129 UK British citizens and 2,395 others, making a total population of 29,431. On census night, there were 31,623 people present in Gibraltar.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ ۹٫۴ ۹٫۵ «آشنایی با جبل الطارق». همشهری آنلاین. ۸ مهر ۱۳۸۵.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ «نارضایتی بریتانیا از شرط اتحادیه اروپا دربارهٔ جبل طارق». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ فروردین ۱۳۹۶.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ "Chief Minister's Statement – The New Year's Eve 'In-Principle' Agreement: A Post Brexit Deal for Gibraltar - 946/2020". Government of Gibraltar. Retrieved 31 December 2020.
  12. "Brexit: Gibraltar gets UK-Spain deal to keep open border". BBC News. 31 December 2020. Retrieved 31 December 2020.

منابع[ویرایش]