جبلالطارق
جبلالطارق | |
|---|---|
| شعار(ها): | |
| سرود ملی: "خدا نگهدار پادشاه باد" | |
| ترانه: "سرود جبلالطارق" | |
  | |
| دولت مستقل |  بریتانیا |
| تصرف از اسپانیا | ۴ اوت ۱۷۰۴ |
| واگذاری به بریتانیا | ۱۱ آوریل ۱۷۱۳ |
| روز ملی جبلالطارق | ۱۰ سپتامبر ۱۹۶۷ |
| پیوستن به اتحادیهٔ اقتصادی اروپا | ۱ ژانویه ۱۹۷۳ |
| خروج از اتحادیهٔ اروپا | ۳۱ ژانویه ۲۰۲۰ |
| زبان(های) رایج | انگلیسی |
| زبانهای گفتاری | |
| نام(های) اهلیت |
|
| دولت | واگذار شده و نمایندهٔ قلمرو وابسته |
• پادشاه | چارلز سوم |
• فرماندار | بن باترست |
| فابیان پیکاردو | |
• شهردار | کارمن گومز[۲] |
| قانونگذاری | پارلمان جبلالطارق |
| مساحت | |
• کل | ۶٫۸[۳] کیلومتر مربع (۲٫۶ مایل مربع) |
• آبها (٪) | ۰ |
| بیشترین فرازا | ۴۲۶ متر (۱۳۹۸ فوت) |
| جمعیت | |
• ۲۰۲۰ برآورد | ۳۴٬۰۰۳[۳] (دویستوبیستم) |
• ۲۰۲۲ سرشماری | ۳۲٬۶۸۸ |
• تراکم | ۵٬۰۰۰ بر کیلومتر مربع (۱۲٬۹۴۹٫۹ بر مایل مربع) |
| تولید ناخالص داخلی (برابری قدرت خرید) | برآورد ۲۰۱۳ |
• کل | ۱٫۶۴ میلیارد پوند (بدون رتبه) |
• سرانه | ۵۰٬۹۴۱ پوند (بدون رتبه) |
| تولید ناخالص داخلی (اسمی) | برآورد ۲۰۲۴ |
• کل | ۲٫۹۱۱ میلیارد پوند[۳] |
• سرانه | ۸۵٬۶۱۴ پوند[۳] |
| شاخص توسعه انسانی(۲۰۱۸) | ۰٫۹۶۱[۴] بسیار بالا · سوم |
| واحد پول | پوند استرلینگ پوند جبلالطارق (£) (ایزو ۴۲۱۷) |
| منطقه زمانی | یوتیسی ۱:۰۰+ (CET) |
• تابستان (ساعت تابستانی) | یوتیسی ۲:۰۰+ (CEST) |
| جهت رانندگی | راست |
| پیششماره تلفنی | +۳۵۰ |
| کد پستی در جبلالطارق | GX11 1AA |
| ایزو ۳۱۶۶ | GI |
| دامنه سطحبالا | .gi |
| وبگاه | www |
جَبلالطّارِق[۵] (به معنی کوه طارق) یک قلمرو فرادریایی بریتانیا[الف] و یک شهر است که در جنوبیترین نقطهٔ شبهجزیره ایبری، در خلیج جبلالطارق و در نزدیکی خروجی دریای مدیترانه به اقیانوس اطلس (یعنی تنگهٔ جبلالطارق) قرار دارد.[۷][۸] مساحت آن ۶٫۸ کیلومتر مربع (۲٫۶ مایل مربع) است[۳] و از شمال با اسپانیا هممرز است. سیمای طبیعی این منطقه تحتتأثیر صخرهٔ جبلالطارق است و در دامنهٔ آن ناحیهای شهری و پرجمعیت قرار دارد. جبلالطارق خانهٔ حدود ۳۴٬۰۰۰ نفر است که بیشتر آنها جبلالطارقی هستند.[۹]
جبلالطارق در سال ۱۱۶۰ میلادی بهعنوان برج دیدهبانی دائمی از سوی خلافت موحدون بنیانگذاری شد. در قرون وسطای متأخر میان دودمان نصریان، کاستیلیها و مرینیان دستبهدست شد و پس از ویرانی آلخسیراس در حدود ح. ۱۳۷۵ اهمیت راهبردی بیشتری پیدا کرد. در سال ۱۴۶۲ بار دیگر بخشی از تاج کاستیا شد. در سال ۱۷۰۴ نیروهای بریتانیایی-هلندی جبلالطارق را تصرف کردند و طی پیمان اوترخت در سال ۱۷۱۳ بهطور دائم به پادشاهی بریتانیای کبیر واگذار شد. جبلالطارق به پایگاهی مهم برای نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا بدل شد، بهویژه در دوران جنگهای ناپلئونی و جنگ جهانی دوم، زیرا بر دروازهٔ باریک ورود و خروج دریای مدیترانه، یعنی تنگهٔ جبلالطارق، تسلط داشت؛ جایی که نیمی از تجارت دریایی جهان از آن عبور میکند.[۱۰][۱۱][۱۲]
حاکمیت جبلالطارق یکی از موضوعات مناقشهبرانگیز در روابط اسپانیا و بریتانیا است، چرا که اسپانیا ادعای مالکیت آن را دارد.[۱۳][۱۴] مردم جبلالطارق در همهپرسی ۱۹۶۷ با اکثریت قاطع حاکمیت اسپانیا را رد کردند و همچنین در همهپرسی ۲۰۰۲ حاکمیت مشترک را نیز نپذیرفتند.[۱۵] با این حال جبلالطارق روابط اقتصادی و فرهنگی نزدیکی با اسپانیا دارد و بسیاری از ساکنان آن علاوه بر اسپانیایی، گویش محلی یانیتو را نیز صحبت میکنند.[۱۶][۱۷][۱۸]
اقتصاد جبلالطارق بر خدمات مالی، بازیهای دیجیتال، گردشگری و بندر استوار است. با یکی از پایینترین نرخهای بیکاری در جهان، بخش بزرگی از نیروی کار ساکن اسپانیا یا غیربومی هستند، بهویژه در بخش خصوصی. از زمان برگزیت، جبلالطارق عضو اتحادیهٔ اروپا نیست، اما مذاکراتی برای پیوستن آن به توافقنامهٔ شنگن در جریان است تا رفتوآمد مرزی با اسپانیا تسهیل شود.[۱۹] در ژوئن ۲۰۲۵، بریتانیا، اسپانیا و اتحادیهٔ اروپا به توافق اولیهای برای حذف کنترلهای فیزیکی مرزی میان جبلالطارق و اسپانیا دست یافتند. طبق این توافق، کنترل گذرنامه در بندر و فرودگاه جبلالطارق توسط مقامات محلی و پلیس اسپانیا انجام میشود، در حالیکه حاکمیت بریتانیا حفظ میگردد. این توافق شامل همکاری در زمینهٔ گمرک، مالیات و رقابت منصفانه است، اما هنوز پیمان نهایی نیازمند مذاکرات بیشتر است.[۲۰][۲۱][۲۲]
تاریخچه
[ویرایش]مسلمانان
[ویرایش]در ۳۰ آوریل ۷۱۱ یک دسته از مسلمانان به رهبری طارق بن زیاد با عبور از این گذرگاه توانستند بخش اعظم اسپانیا را فتح کنند. نام وی در واژه جبلطارق ابدی شده است.
در همان سال طارق بن زیاد از همین کوهپایه اقدام به فتح اندلس کرد؛ ولی در سال ۱۴۹۱ در دوره فرناندو و دوره ایزابل مسلمانان مجبور به خروج از اندلس شدند و بسیاری از آنها از همین منطقه به شهر سئوتا و تطوان کوچ اجباری داده شدند و بسیاری نیز به قتل رسیدند.
جنگهای جانشینی اسپانیا
[ویرایش]در زمان جنگهای جانشینی اسپانیا، نیروهای بریتانیا و هلند که از متحدان کارلوس دوم اسپانیا بودند در قالب نیروی دریایی متحدی شهرهای ساحلی جنوب اسپانیا را مورد حمله قرار دادند. بریتانیاییها در روز ۴ اوت ۱۷۰۴ پس از شش ساعت آتشباری دریایی، این منطقه را به تصرف خود درآوردند.
حاکمیت بریتانیا
[ویرایش]در سال ۱۹۶۹ در پی یک همهپرسی بیشتر ساکنان این منطقه به حاکمیت بریتانیا رأی دادند و فرانسیسکو فرانکو این شهرک کوچک را در محاصره قرار داد؛ ولی از سال ۱۹۷۰ مجدداً تسهیلاتی برای عبور و مرور ساکنان به خاک اسپانیا قائل شد.
در دهه ۱۹۸۰ میلادی، چارلز، شاهزاده ولز و دایانا، شاهدخت ولز، ماه عسل خود را در این دهکده گذراندند و این موضوع باعث تنش جدیدی در روابط اسپانیا و بریتانیا شد.[۲۳]
در همهپرسی دوباره سال ۲۰۰۲ حدود ۹۹ درصد ساکنان جبلطارق به طرح حاکمیت مشترک بریتانیا و اسپانیا بر این منطقه رأی منفی دادند.[۲۴]
اختلافات در مالکیت
[ویرایش]مالکیت این منطقه بین اسپانیا و بریتانیا مورد اختلاف ۳۰۰ ساله بوده است. باوجود آنکه حاکمیت بر جبلطارق در سال ۱۷۱۳ و بر پایه معاهده اوترخت به بریتانیا واگذار شد، اسپانیا همچنان بر مالکیت جبلطارق اصرار دارد.[۲۳]
در ۲۶ شهریور ۱۳۸۵ بهمنظور حل مشکلات تاریخی در زمینههای ترابری هوایی و ترانزیت توافقنامهای بین میگل انخل موراتینوس، وزیر امور خارجه اسپانیا، جفری هون، رئیس اداره اروپای وزارت امور خارجه بریتانیا و پیتر کاروانا، رئیس دولت جبلطارق بین دولتهای اسپانیا و بریتانیا را در شهر کوردوبا در اسپانیا به امضاء رسید که به بسیاری از صفحات تاریخ نزاع بریتانیا و اسپانیا خاتمه میدهد. این نخستین باری است که دولت اسپانیا، رئیس کابینه کوهپایه طارق را بهعنوان یکی از طرفهای گفتگو میپذیرد. در این مذاکرات هیچگونه مطلبی راجع به حاکمیت مطرح نبود ولی مفاد گفتگوها به گونهای بود که نظارت مشترک یا اداره مشترک از آن استنباط میشود.[۲۳]
قانونگذاران بریتانیا، محدوده حق رأی کشورهای همسود را گسترش دادند تا از این طریق شهروندان جبلطارق نیز بتوانند در انتخابات اتحادیه اروپا ازسوی این کشور شرکت کنند. اسپانیا به این قانون اعتراض کرد. اما دیوان دادگستری اتحادیه اروپا با رد ادعای اسپانیا، نظام رأیگیری بریتانیا را برای برگزاری انتخابات اروپایی در جبلطارق مناسب دانست و آن را تأیید کرد.[۲۳]
تلاش دوباره اسپانیا
[ویرایش]در همهپرسی عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا (۲۰۱۶) ۹۶ درصد ساکنان تقریباً ۳۰ هزار نفری جبلطارق به ماندن در اتحادیه اروپا رأی دادند.[۲۴]
در مارس ۲۰۱۷ در پی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا مطابق پیشنویس دستورالعمل مذاکرات اتحادیه اروپا با بریتانیا برای خروج، توافقهای پیشین بین این دو کشور شامل منطقه جبلطارق نخواهد شد، مگر آن که بریتانیا بهطور جداگانه در این زمینه با اسپانیا به توافق برسد. با این استراتژی مطرح شده از سوی اتحادیه اروپا در مذاکرات خروج بریتانیا، اسپانیا این توانایی را دارد که هر توافق احتمالی منجر به از دست دادن جبلطارق را وتو کند. در این صورت بریتانیا ناچار میشود در کنار مذاکرات خروج از اتحادیه اروپا، با اسپانیا نیز دربارهٔ جبل طارق گفتگوی جداگانهای کند. اما نمایندگان محافظهکار پارلمان بریتانیا گفتهاند که حق حاکمیت بریتانیا بر جبلطارق، قابل گفتگو نیست و اسپانیا را متهم کردند که در مذاکرات اتحادیه اروپا با بریتانیا برای خروج «تلاشی شرمآور» برای منحرفکردن آن میکند. وزیر امور خارجه اسپانیا گفته است که قصد اسپانیا قرار دادن مسئله جبل طارق در کانون مذاکرات خروج بریتانیا نیست و اگر مردم جبل طارق خواهان ترک اتحادیه اروپا هستند، میتوانند اتحادیه را ترک کنند.[۲۴]
توسعه
[ویرایش]بر پایه توافقنامه ۲۶ شهریور ۱۳۸۵ استفاده از فرودگاه، ترانزیت کالا، نحوه پرداخت دستمزد و به روز کردن سیستم مخابراتی در جبل الطارق از جمله مواد مهم مورد توافق میان طرفین بود. در مدت سه ماه فرودگاه به بهرهبرداری مشترک میرسد و مسافران خطوط هوایی بدون تشریفات پلیسی و گمرکی خواهند توانست از اسپانیا و برعکس به جزیره رفتوآمد نمایند. اتحادیه اروپا در مدت ۶ ماه با این فرودگاه به مثابه یکی از فرودگاههای اتحادیه رفتار خواهد کرد این به معنی آن است که افراد نیازی به روادید نخواهند داشت.[۲۳]
قرار است که این دهکده به خط تلفن و موبایل اسپانیا نیز وصل شود و مؤسسه سوانتس نیز شعبه زبان اسپانیولی را در این دهکده افتتاح خواهد کرد. این اقدامات اگرچه امتیاز بزرگی برای اسپانیا است اما میتواند درآمد توریستی دهکده را بهطور چشمگیری افزایش دهد در همین حال حزب راستگرای مردم، قرارداد اخیر را نکوهش نموده و آن را به معنی به رسمیت شناختن نظام (حاکمیت بریتانیای) دهکده دانسته است.
برگزیت
[ویرایش]در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰ و با اجرایی شدن برگزیت از ژانویه ۲۰۲۱ مقامهای بریتانیا و اسپانیا توافق کردند که جبل الطارق میتواند به پیمانهای اتحادیه اروپا از جمله توافقنامه شنگن بپیوندد.[۱۹] با این کار، امکان رفتوآمد آزاد روزانه، بین جبلالطارق و اسپانیا فراهم میشود.[۱۹][۲۵]
جستارهای وابسته
[ویرایش]یادداشتها
[ویرایش]- ↑ وضعیت جبلالطارق بهعنوان قلمروی بریتانیایی از سوی اسپانیا مورد مناقشه است، در حالیکه سازمان ملل متحد آن را سرزمین غیرخودگردان میداند.[۶]
منابع
[ویرایش]- ↑ "National Symbols". Gibraltar.gov.gi. Archived from the original on 13 November 2014. Retrieved 21 June 2013.
- ↑ "Investiture of Ms Carmen Gomez GMD as Gibraltar's Mayor – 342/2023" (به انگلیسی). 2023-05-30. Retrieved 2023-06-12.
- 1 2 3 4 5 "Gibraltar – Key Indicators". Gibraltar.gov.gi. 2024. Retrieved 10 July 2024.
- ↑ بایگانیشده در ۹ اوت ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine Rankings – Human Development Index (HDI)
- ↑ «جبل طارق». دانشنامه جهان اسلام. دریافتشده در ۹ مارس ۲۰۱۸.
- ↑ "Fourth Committee Hears Petitioners from Non-Self-Governing Territories, Including French Polynesia, New Caledonia, Gibraltar". United Nations. 2016. Archived from the original on 20 November 2021. Retrieved 20 November 2021.
- ↑ Dictionary.com: Gibraltar بایگانیشده در ۴ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
- ↑ The Free Dictionary: Gibraltar بایگانیشده در ۲۶ آوریل ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine
- ↑ Statistics Office (2009). "Abstract of Statistics 2009" (PDF). Statistics Office of the Government of Gibraltar. p. 2. Archived from the original (PDF) on 22 December 2014. Retrieved 12 November 2010.
- ↑ "Brexit makes Gibraltar even more important to the UK". British Foreign Policy Group. 24 November 2016. Archived from the original on 3 April 2017. Retrieved 2 April 2017.
- ↑ "Gibraltar: what is at stake?". Telegraph. 21 July 2009. Archived from the original on 10 January 2022. Retrieved 2 April 2017.
- ↑ "Inside the rock: Gibraltar's strategic and military importance is complemented by financial and gaming leadership". City AM. 12 November 2015. Archived from the original on 3 April 2017. Retrieved 2 April 2017.
- ↑ (به اسپانیایی) Informe sobre la cuestión de Gibraltar, Spanish Foreign Ministry. بایگانیشده در ۲۵ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
- ↑ "History and Legal Aspects of the Dispute". The Ministry of Foreign Affairs, European Union and Cooperation. Archived from the original on 13 December 2018. Retrieved 23 July 2018.
- ↑ Daly, Emma (8 November 2002). "Gibraltar Votes to Remain British". واشینگتن پست. Retrieved 28 January 2019.
- ↑ David Levey (January 2008). Language Change and Variation in Gibraltar. John Benjamins Publishing. pp. 1–4. ISBN 978-90-272-1862-9.
- ↑ "Employment Survey 2022" (PDF). Government of Gibraltar. Retrieved 21 July 2023.
- ↑ "Govt's stark analysis highlights Brexit border challenge". Gibraltar Chronicle. Retrieved 11 March 2023.
- 1 2 3 "Chief Minister's Statement – The New Year's Eve 'In-Principle' Agreement: A Post Brexit Deal for Gibraltar - 946/2020". Government of Gibraltar. Retrieved 31 December 2020.
- ↑ Morton, Becky (11 June 2025). "UK agrees post-Brexit deal over Gibraltar". BBC.
- ↑ "Agreement protects sovereignty and economic security of Gibraltar" (Press release). Government of the United Kingdom. 11 June 2025.
- ↑ Reyes, Brian (11 June 2025). "Historic agreement on Rock's post-Brexit future is 'a moment of progress, clarity and optimism'". Gibraltar Chronicle.
- 1 2 3 4 5 «آشنایی با جبل الطارق». همشهری آنلاین. ۸ مهر ۱۳۸۵.
- 1 2 3 «نارضایتی بریتانیا از شرط اتحادیه اروپا دربارهٔ جبل طارق». بیبیسی فارسی. ۱۲ فروردین ۱۳۹۶.
- ↑ "Brexit: Gibraltar gets UK-Spain deal to keep open border". BBC News. 31 December 2020. Retrieved 31 December 2020.
| کشورهای مستقل |
| .svg) |
|---|---|---|
| واحدهای سیاسی کمرسمیت | ||
| متعلقات و دیگر قلمروها | ||
| نهاد مرتبط | ||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
کشورهای مستقل و سرزمینهای وابسته اروپا | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| فهرست کشورهای مستقل | آلبانی · آلمان · آندورا · اتریش · ارمنستان · اسپانیا · استونی · اسلواکی · اسلوونی · اوکراین · ایتالیا · ایرلند · ایسلند · بریتانیای کبیر · بلاروس · بلژیک · بلغارستان · بوسنی و هرزگوین · پرتغال · ترکیه · جمهوری آذربایجان · جمهوری چک · جمهوری مقدونیه · دانمارک · روسیه · رومانی · سان مارینو · سوئد · سوئیس · صربستان · فرانسه · فنلاند · قبرس · قزاقستان · کرواسی · گرجستان · لتونی · لوکزامبورگ · لهستان · لیتوانی · لیختناشتاین · مالت · مجارستان · مولداوی · موناکو · مونتهنگرو · نروژ · واتیکان · هلند · یونان | | |||||||
| کشورها با به رسمیت شناختن محدود | |||||||||
| قلمروهای وابسته و سرزمینهای دیگر |
| ||||||||
| کشورها، مستعمرهها و جزیرههای وابسته به بریتانیا | |
|---|---|
| کشورها | |
| سرزمینهای فرادریایی | |
| جزیرههای وابسته به تاجوتخت | |
| قلمروهای پیشین | |
۱ آکراتاری و داکیلیا. ۲ تعلیق جزئی حاکمیت بهسبب سیستم پیمان جنوبگان. | |
| عمومی | |
|---|---|
| کتابخانههای ملی | |
| نهادهای پژوهش هنری | |
| سایر | |
- جبلالطارق
- اروپای غربی
- اسپانیا در دهه ۱۷۰۰ (میلادی)
- ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۷۰۴ (میلادی)
- بنیانگذاریهای ۱۷۰۴ (میلادی) در اروپا
- بنیانگذاریهای ۱۷۰۴ (میلادی) در امپراتوری بریتانیا
- بنیامیه
- پایتختهای اروپا
- تاریخ یهودیان اسپانیا
- جغرافیای جنوب غرب اروپا
- خلافت اموی
- درونبومها و برونبومها
- دماغههای اروپا
- شبهجزیرههای اروپا
- کشورها و سرزمینهای انگلیسیزبان
- مستعمرهها و تحتالحمایههای پیشین بریتانیا در اروپا
- مستعمرههای پیشین بریتانیا
- مستعمرههای فینیقیه در اسپانیا
- مناطق مورد مناقشه اسپانیا