پرش به محتوا

لیتوانی

ویرایش پیوندها
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جمهوری لیتوانی

Lietuvos Respublika  (لیتوانیایی)
لیتوانی
سرود: 
Tautiška giesmė
«سرود ملی»
موقعیت  لیتوانی  (سبز تیره)– در اروپا  (سبز و نقره‌ای تیره)– در اتحادیه اروپا  (سبز)  —  [Legend]
موقعیت  لیتوانی  (سبز تیره)

– در اروپا  (سبز و نقره‌ای تیره)
– در اتحادیه اروپا  (سبز)  —  [Legend]

پایتخت
و بزرگترین شهر
ویلنیوس
۵۴°۴۱′ شمالی ۲۵°۱۹′ شرقی / ۵۴٫۶۸۳°شمالی ۲۵٫۳۱۷°شرقی / 54.683; 25.317
زبان(های) رسمیلیتوانیایی[۱]
گروه‌های قومی
(۲۰۲۵[۲])
دین(ها)
(۲۰۲۱[۳])
نام(های) اهلیتلیتوانیایی
حکومتجمهوری نیمه‌ریاستی یکپارچه[۴][۵][۶][۷]
هیتاناس ناوسدا
مینداوگاس سینکویچیوس
سالیوس ورنلیس
قوه مقننهسیماس
بنیان‌گذاری
۹ مارس ۱۰۰۹
۱۲۳۶
• تاج‌گذاری میندوگاس
۶ ژوئیه ۱۲۵۳
۲ فوریه ۱۳۸۶
۱ ژوئیه ۱۵۶۹
۲۴ اکتبر ۱۷۹۵
۱۶ فوریه ۱۹۱۸
۱۶ ژوئن ۱۹۴۰
۱۱ مارس ۱۹۹۰
مساحت
• کل
۶۵٬۳۰۰[۸] کیلومتر مربع (۲۵٬۲۰۰ مایل مربع) (۱۲۱)
• آبها (٪)
۱٬۹۸ (۲۰۱۵)[۹]
جمعیت
• برآورد سال ۲۰۲۵
Neutral increase ۲٬۸۹۷٬۴۳۰[۱۰] (۱۳۷)
• تراکم
۴۴ بر کیلومتر مربع (۱۱۴٫۰ بر مایل مربع) (۱۳۸)
تولید ناخالص داخلی (GDP)  برابری قدرت خرید (PPP)برآورد ۲۰۲۵ 
• کل
افزایش $۱۶۱٬۴۵۴ میلیارد[۱۱] (۸۸)
• سرانه
افزایش $۵۵٬۹۹۵[۱۱] (۳۹)
تولید ناخالص داخلی (GPD) (اسمی)برآورد ۲۰۲۵ 
• کل
افزایش $۸۷٬۹۸۱ میلیارد[۱۱] (۷۸)
• سرانه
افزایش $۳۰٬۵۱۴[۱۱] (۴۰)
شاخص جینی (۲۰۲۳)افت مثبت ۳۵٬۷[۱۲]
شاخص توسعه انسانی (۲۰۲۳)افزایش ۰٬۸۹۵[۱۳]
۳۹
واحد پولیورو (€) (EUR)
منطقه زمانییوتی‌سی+۲ (EET)
• تابستان (ساعت تابستانی)
یوتی‌سی+۳ (EEST)
گاه‌شماریyyyy-mm-dd[الف][۱۴][۱۵]
جهت رانندگیراست
پیش‌شماره تلفنی+۳۷۰
کد ایزو ۳۱۶۶LT
دامنه سطح‌بالا.lt

لیتوانی (به لیتوانیایی: Lietuva) با نام رسمی جمهوری لیتوانی (به لیتوانیایی: Lietuvos Respublika) کشوری در منطقه بالتیک در اروپا است. لیتوانی یکی از سه کشور بالتیک، در کرانهٔ خاوری دریای بالتیک است و از شمال با لتونی، از جنوب و شرق با بلاروس، از جنوب با لهستان و از جنوب‌غربی با منطقهٔ برون‌بوم‌مانندِ روسیه، استان کالینینگراد هم‌مرز است. لیتوانی همچنین از غرب با سوئد مرز آبی دارد. لیتوانی حدود ۶۵٬۳۰۰ کیلومتر مربع (۲۵٬۲۰۰ مایل مربع) مساحت و ۲٬۹ میلیون نفر جمعیت دارد. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر آن ویلنیوس است. شهرهای اصلی دیگر، شامل کاوناس، کلایپدا، شولی و پانه‌وژیس می‌شوند. لیتوانیایی‌ها که مردم اصلیِ کشور و اکثریت آن هستند، متعلق به گروه قومی-زبانی بالت‌ها هستند و به زبان لیتوانیایی سخن می‌گویند.

برای هزاران سال، کرانه‌های جنوب‌شرقی دریای بالتیک سکونتگاه قبیله‌های گوناگون بالتیک بود. در دههٔ ۱۲۳۰ میلادی، سرزمین‌های لیتوانی برای نخستین بار توسط میندوگاس متحد شد که در تاریخ ۶ ژوئیه ۱۲۵۳ پادشاهی لیتوانی را تشکیل داد. گسترش و تثبیت پسین، منجر به ایجاد دوک‌نشین بزرگ لیتوانی شد که در سدهٔ چهاردهم، بزرگ‌ترین کشور اروپا شد. در سال ۱۳۸۶ میلادی، دوک‌نشین بزرگ وارد یک اتحاد شخصی دفاکتو با تاج پادشاهی لهستان شد. دو کشور در سال ۱۵۶۹ با یکدیگر متحد شدند و کنفدراسیونِ مشترک‌المنافع لهستان–لیتوانی را تشکیل دادند که یکی از بزرگ‌ترین و مرفه‌ترین کشورهای اروپا شد. مشترک‌المنافع، نزدیک دو سده دوام آورد تا زمانی که کشورهای همسایه به مرور آن را میان سال‌های ۱۷۷۲ و ۱۷۹۵ تجزیه کردند و امپراتوری روسیه بیشتر قلمروی لیتوانی را ضمیمه کرد.

به دنبال جنگ جهانی اول، لیتوانی در سال ۱۹۱۸ اعلام استقلال کرد و جمهوری مدرن لیتوانی بنیان‌گذاری شد. در جنگ جهانی دوم، لیتوانی توسط شوروی در سال ۱۹۴۰، سپس آلمان نازی و دوباره در سال ۱۹۴۴ توسط شوروی اشغال شد. مقاومت مسلحانه ضد اشغال شوروی تا دههٔ ۱۹۵۰ ادامه داشت. در ۱۱ مارس ۱۹۹۰، یک سال پیش از فروپاشی رسمی اتحاد جماهیر شوروی، لیتوانی نخستین جمهوری شوروی بود که با اعلام بازگرداندن استقلال خود از آن جدا شد.

لیتوانی یک کشور توسعه‌یافته با درآمد بالا و اقتصاد پیشرفته است و رتبهٔ بالایی در شاخص توسعه انسانی دارد. لیتوانی در زیرساخت دیجیتال، آزادی رسانه و رضایت رتبه‌های بالایی دارد. لیتوانی عضو سازمان ملل، اتحادیه اروپا، شورای اروپا، شورای کشورهای دریای بالتیک، منطقه یورو، بانک سرمایه‌گذاری نوردیک، صندوق بین‌المللی پول، توافق‌نامه شنگن، ناتو، سازمان توسعه و همکاری اقتصادی و سازمان تجارت جهانی است. لیتوانی همچنین در قالب همکاری منطقه‌ای نوردیک-بالتیک هشت شرکت می‌کند.

تاریخ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

تاریخ نخستین و قبیله‌های بالتیک

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

تاریخ لیتوانی به سکونت‌گاه‌هایی بازمی‌گردد که حدود ۱۰٬۰۰۰ سال پیش پایه‌گذاری شده‌اند.[۱۶][۱۷] نخستین انسان‌ها پس از آخرین عصر یخبندان در سرزمین لیتوانی ساکن شدند، از جمله فرهنگ‌های کوندا، نمان و ناروا.[۱۸] آن‌ها شکارچیانی کوچ‌رو بودند. در هزاره هشتم پیش از میلاد، آب‌وهوا گرم‌تر شد و جنگل‌ها پدید آمدند. ساکنان سرزمین امروزی لیتوانی کمتر سفر می‌کردند و به شکار محلی و گردآوری خوراک و همچنین ماهی‌گیری در آب‌های شیرین روی آوردند. هندواروپاییان، که در هزاره سوم تا دوم پیش از میلاد به این منطقه رسیدند، با جمعیت بومی درآمیختند و قبایل گوناگون بالتیک را شکل دادند.[۱۹] بالت‌ها با امپراتوری روم روابط فرهنگی و سیاسی نزدیکی نداشتند[۲۰] اما از طریق جاده کهربا روابط تجاری خود را حفظ کرده بودند.

از سدهٔ نهم تا یازدهم میلادی، بالت‌های ساکن در کرانه‌ها، تحت تهاجم‌های وایکینگ‌ها قرار داشتند.[۲۱] لیتوانی بیشتر از دو بخش فرهنگی گوناگون ساخته شده بود: ژمایتیا، که به‌خاطر خاک‌سپاری‌های اسکلت‌دارِ آغاز دوره میانه شناخته می‌شود، و در خاور، اوکشتایتیا یا لیتوانی اصلی، که به خاک‌سپاری با سوزاندن پیکر در همان زمان نام‌آور است. این سرزمین دورافتاده بود و برای بیگانگان، از جمله بازرگانان، دل‌چسب نبود؛ همین جدایی باعث شد تا زبان، فرهنگ و باورهای بومی‌اش شکل ویژه‌ای پیدا کند و پیوستن آن به روندهای همگانی اروپا دیرتر رخ دهد.[۲۲] سنت‌ها و اسطوره‌های پاگان لیتوانیایی در کنار عناصر باستانی تا زمانی طولانی حفظ شدند. پیکر پادشاهان تا پیش از گرویدن به مسیحیت، سوزانده می‌شد.[۲۳]

پادشاهی لیتوانی، دوک‌نشین بزرگ لیتوانی و مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
تغییرات در قلمروی لیتوانی از سده سیزدهم تا پانزدهم. لیتوانی در اوج خود، بزرگ‌ترین کشور اروپا بود.[۲۴][۲۵]
قلعه جزیره تراکای، اقامتگاه پیشین دوک‌های بزرگ. تراکای پایتخت دولت قرون وسطایی بود.
پانوراما از ویلنیوس در سال ۱۶۰۰.

نخستین سابقه نوشتاری که به نام کشور لیتوانی اشاره می‌کند، به سال ۱۰۰۹ میلادی بر می‌گردد.[۲۶] میندائوگاس در برابر تهدید آلمانی‌ها در جریان جنگ صلیبی لیوونی، در میانهٔ سدهٔ سیزدهم بخش زیادی از قبایل بالیتک را یکپارچه نمود و دولت لیتوانی را بنیان نهاد. او در سال ۱۲۵۳ به عنوان پادشاه کاتولیک لیتوانی تاج‌گذاری کرد.[۲۷][۲۸] افزون بر این، میندوگاس با به‌کارگیری قلمروی ناتوان‌شدهٔ روس کی‌یف به دلیل حملهٔ مغولان، روتنیای سیاه را به قلمروی لیتوانی افزود.[۲۷] پس از ترور میندوگاس در ۱۲۶۳، لیتوانی که دین و آیین پاگان داشت، هدف جنگ صلیبی توسط شوالیه‌های تتونیک و شوالیه‌های لیوونی قرار گرفت.[۲۹] ترایدنیس در طول فرمانروایی خود از ۱۲۶۹ تا ۱۲۸۲ تمام سرزمین‌های لیتوانی را دوباره یکپارچه کرد و در کنار دیگر قبیله‌های بالتیک علیه صلیبیان به موفقیت نظامی دست یافت اما موفق نشد به پروسی‌ها در خیزش بزرگ یاری‌رسانی کند.[۳۰] اقامتگاه اصلی ترایدنیس در کرناوه بود.[۳۰]

از اواخر سدهٔ سیزدهم، اعضای دودمان گدیمینید بر لیتوانی فرمان راندند. دوک بزرگ گدیمیناس یک پادشاهی موروثی را تثبیت کرد و در نامه‌هایش شهر ویلنیوس را به عنوان پایتخت برگزید. لیتوانی مسیحی شد و سرزمین‌های اسلاوهای شرقی — مانند شاهزاده‌نشین‌های مینسک، کی‌یف، پولوتسک، ویتبسک، اسمولنسک و دیگر مناطق — را به قلمروی خود افزود و به این ترتیب دوک‌نشین بزرگ لیتوانی را به‌طور چشمگیری گسترش داد، به‌طوری که در نیمهٔ نخست سدهٔ چهاردهم مساحت آن به حدود ۶۵۰ هزار کیلومتر مربع رسید.[۳۱] تا پایان سدهٔ چهاردهم میلادی، لیتوانی بزرگ‌ترین کشور در اروپا بود.[۲۴][۲۵] در سال ۱۳۸۵ میلادی، لیتوانی با لهستان از طریق اتحاد کروو یک اتحادیه دودمانی تشکیل داد.[۳۱] تا سدهٔ پانزدهم، اعضای پدرتباری از دودمان حاکم گدیمینیدهای لیتوانی، بر لیتوانی و لهستان و همچنین بر مجارستان، کرواسی، بوهم و مولداویا حکومت می‌کردند.[۳۲][۳۳] جنگ‌ها با دولت شوالیه‌های تتونیک در ۱۴۰۹–۱۴۱۱ و ۱۴۲۲ با پیمان ملنو به پایان رسیدند.[۳۱]

در سدهٔ پانزدهم میلادی، شاهزاده‌نشین بزرگ مسکو که نیرومند شده بود، جنگ‌های مسکو-لیتوانی را برای سرزمین‌های ارتدکس شرقی تحت چیرگی لیتوانی از سر گرفت.[۳۱] به دلیل آغاز نافرجام جنگ لیوونی، از دست دادن زمین به روسیه تزاری و همچنین فشار سیگیسموند دوم آگوستوس (که طرفدار اتحاد نزدیک لهستان و لیتوانی بود)، اشراف لیتوانی پذیرفتند در سال ۱۵۶۹ «اتحاد لوبلین» را با تاج پادشاهی لهستان منعقد کنند. این اتحاد «مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی» را با پادشاهی واحد پدیدآورد، هرچند لیتوانی استقلال سیاسی خود را همچنان حفظ کرد.[۳۴][۳۱] پس از انعقاد اتحاد حقیقی، لیتوانی و لهستان به‌شماری از موفقیت‌های نظامی دست یافتند، از جمله در جنگ لیوونی، اشغال مسکو (۱۶۱۰)، جنگ با سوئد (۱۶۱۱–۱۶۰۰) و جنگ اسمولنسک با روسیه (۱۶۳۲–۱۶۳۴).[۳۱][۳۴] در سال ۱۵۸۸، زیگیسموند سوم واسا شخصاً اساسنامه سوم لیتوانی را تأیید کرد که در آن بیان شده بود لهستان و لیتوانی در مشترک‌المنافع از حقوق مشترک برخوردارند و تفکیک قوا را تضمین کرد.[۳۵] اتحاد حقیقی، لهستانی‌سازی لیتوانی و اشراف لیتوانیایی را به شدت تشدید کرد.[۳۶]

میانهٔ سدهٔ هفدهم با شکست‌های نظامی فاجعه‌بار برای لیتوانی همراه بود؛ زیرا در جریان «سیل» بیشتر سرزمین‌های لیتوانی به روسیهٔ تزاری ضمیمه شد و ویلنیوس در سال ۱۶۵۵ برای نخستین بار به دست ارتشی خارجی افتاد و ویران گردید.[۳۷] در سال ۱۶۵۵، لیتوانی به‌طور یک‌جانبه از لهستان جدا شد، کارل دهم گوستاو، پادشاه سوئد را به‌عنوان دوک بزرگ لیتوانی اعلام کرد و تحت حمایت امپراتوری سوئد قرار گرفت.[۳۸] با این حال، در سال ۱۶۵۷ پس از شورش لیتوانیایی‌ها علیه سوئدی‌ها، لیتوانی بار دیگر بخشی از مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی شد.[۳۹] در سال ۱۶۶۱ نیز ویلنیوس از روس‌ها بازپس‌گرفته شد.[۴۰] در نیمهٔ دوم سدهٔ هجدهم، مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی سه بار توسط سه کشور همسایه تجزیه شد و سرانجام پس از خیزش نافرجام کوشچیوشکو و بازپس‌گیری کوتاه‌مدت ویلنیوس در سال ۱۷۹۴، هر دو کشور لیتوانی و لهستان در سال ۱۷۹۵ به‌طور کامل از نقشهٔ سیاسی محو شدند.[۳۱] بیشتر سرزمین‌های لیتوانی ضمیمه امپراتوری روسیه شد در حالی که سوالکیا ضمیمه پادشاهی پروس شد.[۳۱]

تلاش برای احیای استقلال کشور

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
امیلیا پلاتر، رهبری دهقانان داس‌به‌دست را در جریان شورش ۱۸۳۱ علیه امپراتوری روسیه بر عهده داشت؛ او را اغلب «ژان دارک لیتوانی» می‌نامند.[۴۱]

به دنبال ضمیمه شدن به روسیه، مقامات تزاری روسیه در لیتوانی سیاست‌های روسی‌سازی اجرا کردند که در آن زمان بخشی از منطقهٔ اداری جدید به نام کرای شمال‌غربی شد.[۴۲] در سال ۱۸۱۲، ناپلئون بناپارت در جریان تهاجم فرانسه به روسیه، کمیسیون موقت حکومتی لیتوانی را به‌عنوان یک دولت دست‌نشانده برای پشتیبانی از تلاش‌های جنگی خود تشکیل داد. پس از شکست ناپلئون، حاکمیت روسیه دوباره در لیتوانی برقرار شد.[۴۲]

در جریان شورش نوامبر (۱۸۳۰–۱۸۳۱) لیتوانیایی‌ها و لهستانی‌ها به‌طور مشترک تلاش کردند تا حکومت‌های خود را بازگردانند، اما پیروزی روسیه به اجرای سیاست‌های سختگیرانه‌تر روسی‌سازی انجامید: زبان روسی در تمام نهادهای حکومتی رواج یافت، دانشگاه ویلنیوس در سال ۱۸۳۲ بسته شد، و این نظریه تبلیغ شد که لیتوانی از آغاز بنیان‌گذاری، «یک دولت روسیِ غربی» بوده است.[۴۲] در پی آن، لیتوانیایی‌ها بار دیگر با شرکت در قیام ژانویه (۱۸۶۳–۱۸۶۴) کوشیدند حاکمیت خود را بازگردانند، اما پیروی دوبارهٔ روسیه باعث اجرای سیاست‌های شدیدتر روسی‌سازی شد؛ از جمله ممنوعیت مطبوعات لیتوانیایی، فشار بر کلیسای کاتولیک در لیتوانی و سرکوب‌های میخائیل مورایوف-ویلنسکی.[۴۲][۴۳] لیتوانیایی‌ها از راه شبکه گستردهٔ قاچاقچیان کتاب لیتوانیایی، انتشارات مخفی و آموزش‌های خانگی، در برابر روسی‌سازی مقاومت کردند.[۴۴] افزون بر این، بیداری ملی لیتوانی که از تاریخ، زبان و فرهنگ لیتوانی الهام گرفته بود، پایه‌های بنیان‌گذاری دوبارهٔ یک لیتوانی مستقل را بنا نهاد.[۴۵] در سال ۱۹۰۵، سیماس بزرگ ویلنیوس برگزار شد و شرکت‌کنندگان آن قطعنامه‌هایی تصویب کردند که خواستار خودمختاری گسترده برای لیتوانی بود.[۴۲]

دولت مستقل و اشغال کشور

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
اعضای شورای لیتوانی پس از امضای قانون استقلال لیتوانی در خانه امضاکنندگان در سال ۱۹۱۸.
نیروهای مسلح لیتوانی در حال برگشتن به ویلنیوس، سال ۱۹۳۹

در جریان جنگ جهانی اول، امپراتوری آلمان سرزمین‌های لیتوانی را از امپراتوری روسیه ضمیمه کرد و این مناطق بخشی از اوبر اوست شدند.[۴۶] در سال ۱۹۱۷، لیتوانیایی‌ها کنفرانس ویلنیوس را سازماندهی کردند که قطعنامه‌ای را تصویب کرد که شامل آرمان احیای حاکمیت لیتوانی و اتحاد نظامی با آلمان بود و شورای لیتوانی انتخاب شد.[۴۶] در سال ۱۹۱۸، پادشاهی کوتاه‌مدت لیتوانی اعلام موجودیت کرد؛ با این حال، در ۱۶ فوریه ۱۹۱۸، شورای لیتوانی قانون استقلال لیتوانی را تصویب کرد که لیتوانی را به عنوان یک جمهوری دموکراتیک با ویلنیوس به عنوان پایتخت و بدون هیچ گونه پیوند سیاسی که در گذشته با سایر ملت‌ها وجود داشت، احیا کرد.[۴۶]

در سال‌های ۱۹۱۸–۱۹۲۰ در جریان جنگ استقلال لیتوانی، لیتوانیایی‌ها از استقلال خود در برابر بلشویک‌ها، برمونتیان‌ها و لهستانی‌ها دفاع کرد.[۴۶] اهداف دولت نوپای لیتوانی با نقشهٔ یوزف پیلسودسکی برای ایجاد یک فدراسیون (اینترماریوم یا میان دریاها) در سرزمین‌های تحت فرمانروایی پیشین دودمان یاگیلون در تضاد بود.[۴۷] مقامات لیتوانیایی در سال ۱۹۱۹ از کودتای لهستانی جلوگیری کردند و در سال ۱۹۲۰ در جریان شورش ژیلگفسکی، نیروهای لهستانی سرزمین ویلنیوس را اشغال کردند و دولت دست‌نشاندهٔ جمهوری لیتوانی مرکزی بنیان نهاده شد که در سال ۱۹۲۲ به لهستان پیوست.[۴۶] در نتیجه، کاوناس به پایتخت موقت لیتوانی تبدیل شد و در آنجا مجلس مؤسسان لیتوانی برگزار شد و تا سال ۱۹۴۰ نهادهای دیگر لیتوانیایی در آنجا فعالیت خود را ادامه دادند.[۴۸] در سال ۱۹۲۳، شورش کلایپدا ساماندهی شد که منطقه کلایپدا را با لیتوانی متحد کرد.[۴۹] کودتای ۱۹۲۶ لیتوانی، دولت و رئیس‌جمهور منتخب دموکراتیک (کازیس گرینیوس) را با حکومتی اقتدارگرا به رهبری آنتاناس اسمتونا جایگزین کرد.[۴۹]

در اواخر دههٔ ۱۹۳۰، لیتوانی اولتیماتوم لهستان در ۱۹۳۸ و اولتیماتوم آلمان در ۱۹۳۹ را پذیرفت و منطقه کلایپدا را به آلمان نازی منتقل کرد. پیمان کمک متقابل شوروی و لیتوانی در سال ۱۹۳۹، اجازهٔ حضور سربازان شوروی در لیتوانی را فراهم کرد.[۵۰] در سال ۱۹۴۰، لیتوانی اولتیماتوم شوروی را پذیرفت و کنترل پایتخت تاریخی خود یعنی ویلنیوس را بازیافت، اما پذیرش این اولتیماتوم منجر به اشغال شوروی و تبدیل لیتوانی به جمهوری شوروی سوسیالیستی لیتوانی شد.[۵۰] در سال ۱۹۴۱ هنگام قیام ژوئن در لیتوانی تلاش شد تا استقلال لیتوانی دوباره برقرار شود و ارتش سرخ از خاک این کشور اخراج شد، اما در چند روز بعد، لیتوانی توسط آلمان نازی اشغال شد.[۵۰] در سال ۱۹۴۴، لیتوانی دوباره توسط شوروی اشغال شد و سرکوب‌های سیاسی و اخراج‌های شوروی از لیتوانی از سر گرفته شد.[۵۰] هزاران پارتیزان لیتوانیایی و هواداران آن‌ها تلاش کردند به‌صورت نظامی استقلال کشور را بازگردانند اما مقاومت آن‌ها نهایتاً در سال ۱۹۵۳ توسط مقامات شوروی و همکارانشان سرکوب شد.[۵۰] یوناس ژمایتیس رئیس اتحادیه مبارزان آزادی لیتوانی در سال ۱۹۵۴ دستگیر و اعدام شد و جانشین او، آدولفاس رامانائوسکاس در سال ۱۹۵۷ به‌شدت شکنجه شد و اعدام گردید.[۵۱][۵۲] از اواخر دههٔ ۱۹۸۰، جنبش سایودیس برای بازگرداندن استقلال لیتوانی تلاش می‌کرد و در سال ۱۹۸۹، راه بالتیک برگزار شد.[۵۰]

۱۹۹۰-اکنون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
پرونده:Seimas Palace during January 13 events in Vilnius Lithuania (2).jpg
در ۱۱ مارس ۱۹۹۰، شورای عالی استقلال دوبارهٔ کشور لیتوانی را اعلام کرد.[۵۳] پس از امتناع از لغو این قانون، ارتش شوروی به کاخ سیماس حمله کردند در حالی که لیتوانیایی‌ها از شورای منتخب دموکراتیک دفاع می‌کردند. این قانون، که اولین اعلامیه از این نوع در اتحاد جماهیر شوروی بود، بعدها به الگو و الهامی برای سایر جمهوری‌های شوروی تبدیل شد و تأثیر زیادی بر فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی گذاشت.

در ۱۱ مارس ۱۹۹۰، شورای عالی اعلام احیای استقلال لیتوانی را صادر کرد. لیتوانی نخستین کشور تحت اشغال شوروی بود که اعلام استقلال کرد.[۵۴] در ۲۰ آوریل ۱۹۹۰، شوروی با قطع ارسال مواد خام به لیتوانی، این کشور را محاصره اقتصادی کرد.[۵۵] صنایع داخلی و مردم، کمبود سوخت، کالاهای اساسی و حتی آب گرم را احساس کردند. اگرچه محاصره ۷۴ روز طول کشید، لیتوانی از اعلام استقلال خود صرف نظر نکرد.[۵۶]

روابط اقتصادی به مرور از سر گرفته شد. با وجود این، تنش‌ها در ژانویه ۱۹۹۱ دوباره اوج گرفتند. تلاش‌هایی برای انجام کودتا با استفاده از نیروهای مسلح شوروی، ارتش داخلی وزارت امور داخلی و کمیته امنیت دولتی اتحاد جماهیر شوروی (کاگ‌ب) صورت گرفت. به دلیل وضعیت اقتصادی ضعیف در لیتوانی، نیروهای مستقر در مسکو تصور می‌کردند که کودتا از حمایت عمومی بالایی برخوردار خواهد شد.[۵۷] مردم برای دفاع از شورای عالی جمهوری لیتوانی و استقلال به ویلنیوس سرازیر شدند. کودتا با تلفات جانی و ویرانی‌های مادی اندکی به پایان رسید. ارتش شوروی ۱۴ نفر را کشت و صدها نفر را زخمی کرد. بخش بزرگی از جمعیت لیتوانی در رویدادهای ژانویه شرکت کردند.[۵۸][۵۹][۵۶] در ۳۱ ژوئیه ۱۹۹۱، شبه‌نظامیان شوروی ۷ سرباز مرزبان لیتوانی را در مرز بلاروس کشتند که بعداً به عنوان کشتار مدینینکای شناخته شد.[۵۶] در ۱۷ سپتامبر همان سال، لیتوانی به سازمان ملل پیوست.[۵۶]

در ۲۵ اکتبر ۱۹۹۱، شهروندان در یک همه‌پرسی به قانون اساسی کنونی رأی دادند.[۵۶] در ۱۴ فوریه ۱۹۹۳ و در جریان انتخابات عمومی مستقیم، آلگیرداس برازاوسکاس نخستین رئیس‌جمهور پس از بازگردانی استقلال شد.[۵۶] در ۳۱ اوت ۱۹۹۳، آخرین سربازان ارتش پیشین شوروی لیتوانی را ترک کردند.[۶۰]

در ۳۱ مه ۲۰۰۱، لیتوانی به سازمان تجارت جهانی پیوست.[۶۱] از مارس ۲۰۰۴، لیتوانی عضو ناتو بوده است.[۶۲] در ۱ مه ۲۰۰۴، این کشور عضو کامل اتحادیه اروپا[۶۳] و در دسامبر ۲۰۰۷ عضو توافق‌نامه شنگن شد.[۶۴] در ۱ ژانویه ۲۰۱۵، لیتوانی به منطقه یورو پیوست و تنها واحد پول اتحادیه اروپا را پذیرفت.[۶۵] در ۴ ژوئیه ۲۰۱۸، لیتوانی رسماً عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی شد.[۶۶] در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲، لیتوانی در پاسخ به حمله روسیه به اوکراین وضعیت اضطراری اعلام کرد.[۶۷] به همراه هفت کشور دیگر عضو ناتو، لیتوانی از ماده ۴ ناتو برای انجام مشاوره در مورد امنیت استفاده کرد.[۶۸]

جغرافیا

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نقشه فیزیکی و تقسیم‌بندی ژئومورفولوژیکی لیتوانی

لیتوانی در منطقهٔ بالتیک قارهٔ اروپا واقع‌شده است و مساحت ۶۵٬۳۰۰ کیلومتر مربع (۲۵٬۲۰۰ مایل مربع) را پوشش می‌دهد.[۶۹] این کشور میان عرض‌های جغرافیایی ۵۳ تا ۵۷ درجه شمالی و عمدتاً میان طول‌های جغرافیایی ۲۱ درجه شرقی تا ۲۷ درجه شرقی قرار دارد (بخشی از نواره کورونی در غرب نصف‌النهار ۲۱ درجه واقع شده است). لیتوانی حدود ۹۹ کیلومتر (۶۱٫۵ مایل) خط ساحلی شنی دارد که نزدیک به ۳۸ کیلومتر (۲۴ مایل) آن رو به دریای بالتیک است. بخش باقی‌ماندهٔ ساحل توسط شبه‌جزیرهٔ شنی کورونی احاطه می‌شود. بندر آب‌گرم کلایپِدا در دهانهٔ باریک تالاب کورونی قرار گرفته است؛ تالابی کم‌ژرفا که تا جنوب و کالینینگراد ادامه پیدا می‌کند. رود نمان، رودخانهٔ اصلی و بزرگ‌ترین رود کشور است که در کنار برخی از شاخه‌هایش، کشتیرانی جهانی را هدایت می‌کند.

لیتوانی در لبهٔ دشت اروپای شمالی قرار دارد. چشم‌انداز آن که در اثر یخچال‌های آخرین عصر یخبندان صاف شده است، ترکیبی از دشت‌های کم‌ارتفاع و بلندی‌های متوسط است. بلندترین نقطهٔ کشور، تپه آوکشتویاس است که با بلندی ۲۹۴ متر (۹۶۵ فوت) در بخش خاوری کشور قرار دارد. این سرزمین دارای دریاچه‌ها و تالاب‌های فراوان است و بیش از ۳۳٪ از آن را ناحیهٔ جنگل‌های مختلط پوشانده است. دروکشیای بزرگ‌ترین دریاچه، تائوراگناس ژرف‌ترین دریاچه و آسویا درازترین دریاچه در کشور هستند.

پس از تخمین دوبارهٔ مرزهای قارهٔ اروپا در سال ۱۹۸۹، ژان-ژرژ آفهولدر، دانشمندی از مؤسسه ملی جغرافیای فرانسه، مشخص کرد که مرکز جغرافیایی اروپا در ۵۴°۵۴′ شمالی ۲۵°۱۹′ شرقی / ۵۴٫۹۰۰°شمالی ۲۵٫۳۱۷°شرقی / 54.900; 25.317 (Purnuškės (centre of gravity)), ۲۶ کیلومتر (۱۶ مایل) شمال ویلنیوس قرار دارد.[۷۰] آفهلدر این کار را با محاسبه مرکز جرم شکل هندسی اروپا انجام داد.

اقلیم

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

لیتوانی آب‌وهوایی معتدل با با تأثیرات اقیانوسی و قاره‌ای دارد. طبق طبقه‌بندی اقلیمی کوپن، این کشور به عنوان قاره‌ای مرطوب تعریف می‌شود (اما در یک منطقه ساحلی باریک نزدیک به اقیانوسی است).

میانگین دما در مناطق ساحلی در ماه ژانویه ۲٫۵− درجه سانتی‌گراد (۲۷٫۵ درجه فارنهایت) و در ماه ژوئیه ۱۶ درجه سانتی‌گراد (۶۱ درجه فارنهایت) است. در شهر ویلنیوس، میانگین دما در ژانویه ۶− درجه سانتی‌گراد (۲۱ درجه فارنهایت) و در ژوئیه ۱۷ درجه سانتی‌گراد (۶۳ درجه فارنهایت) می‌باشد. در طول تابستان، دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد (۶۸ درجه فارنهایت) در طول روز و ۱۴ درجه سانتی‌گراد (۵۷ درجه فارنهایت) در شب معمول است؛ در گذشته، دما گاهی به ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد (۸۶ تا ۹۵ درجه فارنهایت) نیز رسیده است. برخی زمستان‌ها می‌توانند بسیار سرد باشند. دمای ۲۰− درجه سانتی‌گراد (۴− درجه فارنهایت) تقریباً هر زمستان رخ می‌دهد. حداقل دما در زمستان در مناطق ساحلی ۳۴− درجه سانتی‌گراد (۲۹− درجه فارنهایت) و در شرق کشور ۴۳− درجه سانتی‌گراد (۴۵− درجه فارنهایت) ثبت شده است.

میانگین بارش سالانه در مناطق ساحلی ۸۰۰ میلی‌متر (۳۱٫۵ اینچ)، در بلندی‌های ژمایتیا ۹۰۰ میلی‌متر (۳۵٫۴ اینچ)، و در شرق کشور ۶۰۰ میلی‌متر (۲۳٫۶ اینچ) است. هر سال برف می‌بارد و بارش برف می‌تواند از اکتبر تا آوریل ادامه داشته باشد. در برخی سال‌ها، بارش برف و باران ممکن است در ماه‌های سپتامبر یا مه نیز رخ دهد. فصل رشد گیاهان در بخش غربی کشور ۲۰۲ روز و در بخش شرقی ۱۶۹ روز به طول می‌انجامد. طوفان‌های شدید در شرق کشور نادر هستند اما در مناطق ساحلی رایج‌اند. لیتوانی در سال ۲۰۰۲ با یک خشکسالی روبه‌رو شد که باعث آتش‌سوزی در جنگل‌ها و تالاب‌های پوده‌ای گردید.[۷۱]

تنوع زیستی و حفاظت

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
دشت‌های لیتوانی با دریاچه‌ها، باتلاق‌ها و جنگل‌ها. لیتوانی هزاران دریاچه دارد.
تپه‌های شنی نواره کورونی نزدیک نیدا، که بلندترین تپه‌های شنی شناور در اروپا هستند. (میراث جهانی یونسکو)[۷۲]

قانون حفاظت از محیط زیست (Aplinkos apsaugos įstatymas) در سال ۱۹۹۲ تصویب شد. این قانون، مبانی تنظیم روابط اجتماعی در زمینه حفاظت از محیط زیست را فراهم می‌کند، حقوق و تعهدات اساسی اشخاص حقوقی و حقیقی را در حفظ تنوع زیستی، سیستم‌های اکولوژیکی و چشم‌انداز تعیین می‌کند.[۷۳] لیتوانی به همراه تمام اعضای اتحادیه اروپا پذیرفت که انتشار گاز گلخانه‌ای را تا سال ۲۰۲۰ دست‌کم ۲۰٪ نسبت به سطح سال ۱۹۹۰ و تا سال ۲۰۳۰ دست‌کم ۴۰٪ کاهش دهد. همچنین تا سال ۲۰۲۰، دست‌کم ۲۰٪ (۲۷٪ تا ۲۰۳۰) مصرف انرژی کل کشور باید از منابع انرژی تجدیدپذیر باشد.[۷۴] در سال ۲۰۱۶، لیتوانی قانون بسیار مؤثری برای جمع‌آوری کانتینرها وضع کرد که منجر به جمع‌آوری ۹۲ درصد از کل بسته‌بندی‌ها در سال ۲۰۱۷ شد.[۷۵]

لیتوانی کوه‌های بلندی ندارد و چشم‌انداز آن تحت چیرگی مراتع سرسبز، جنگل‌های انبوه و کشتزارهای حاصلخیز غلات است. با این حال، به دلیل فراوانی تپه‌قلعه‌ها که پیش‌تر دژهایی داشت که لیتوانیایی‌های باستان در آنها محراب‌هایی برای خدایانشان می‌سوزاندند، برجسته است.[۷۶] لیتوانی منطقه‌ای است با منابع آبی فراوان و بیش از ۳۰۰۰ دریاچه که بیشتر آن‌ها در شمال‌شرق کشور قرار دارند. این کشور همچنین توسط رودخانه‌های پرشماری زهکشی می‌شود که مهم‌ترین آنها، طولانی‌ترین رود، نموناس است.[۷۶] لیتوانی میزبان دو بوم‌ناحیهٔ خشکی است: جنگل‌های مختلط اروپای مرکزی و جنگل‌های مخلوط سرماتیک.[۷۷]

جنگل از دیرباز یکی از مهم‌ترین منابع طبیعی بوده است. جنگل‌ها یک سوم خاک این کشور را اشغال می‌کنند و تولیدات صنعتی مرتبط با چوب نزدیک به ۱۱٪ از تولیدات صنعتی را تشکیل می‌دهد.[۷۸] پنج پارک ملی،[۷۹] ۳۰ پارک منطقه‌ای،[۸۰] ۴۰۲ ذخیره‌گاه طبیعی،[۸۱] ۶ ذخیره‌گاه طبیعی محدودشده[۸۲] و ۶۶۸ مورد میراث طبیعی حفاظت شده توسط دولت وجود دارد.[۸۳]

لک‌لک سفید پرندهٔ ملی لیتوانی است که بیشترین تراکم جمعیت لک‌لک را در اروپا دارد.[۸۴][۸۵]

اکوسیستم‌ها شامل طبیعی و نیمه‌طبیعی (جنگل‌ها، خلاش‌ها، تالاب‌ها و چمنزارها) و اکوسیستم‌های انسان‌زاد (کشاورزی و شهری) هستند. در میان اکوسیستم‌های طبیعی، جنگل‌ها اهمیت ویژه‌ای دارند و ۳۳٪ از مساحت کشور را پوشش می‌دهند. تالاب‌ها (از جمله باتلاق‌های مرتفع، پوداب‌ها، باتلاق‌های گذار و موارد مشابه) ۷٫۹٪ از مساحت کشور را دربر می‌گیرند، اما ۷۰٪ از تالاب‌ها بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ در اثر زهکشی و استخراج تورب از بین رفته‌اند. تغییرات در جمعیت گیاهان تالاب‌ها، منجر به این شده که اجتماعات خزه‌ای و علفی جای خود را به درختان و درختچه‌ها بدهند و پوداب‌هایی که آشکارا درگیر عملیات احیای زمین نبوده‌اند، در نتیجهٔ افت سطح آب زیرزمینی خشک‌تر شوند. در کشور ۲۹٬۰۰۰ رودخانه با طول کلی ۶۴٬۰۰۰ کیلومتر وجود دارد؛ حوضهٔ رود نموناس، ۷۴٪ از قلمروی کل کشور را دربر می‌گیرد. به دلیل ساخت‌وساز سدها، حدود ۷۰٪ از زیستگاه‌های تخم‌ریزی گونه‌های بالقوهٔ ماهیان مهاجر از بین رفته است. در برخی موارد، اکوسیستم‌های رودخانه‌ای و دریاچه‌ای همچنان تحت تأثیر پرغذایی انسان‌زاد قرار دارند.[۸۶]

زمین‌های کشاورزی، ۵۴٪ از خاک لیتوانی را دربر می‌گیرند (نزدیک به ۷۰٪ از این زمین‌ها قابل کشت و ۳۰٪ چمنزار و چراگاه‌ها هستند)، نزدیک به ۴۰۰۰۰۰ هکتار از زمین‌های کشاورزی کشت نمی‌شوند و به عنوان یک زیستگاه اکولوژیکی برای علف‌های هرز و گونه‌های گیاهی مهاجم عمل می‌کنند. از آنجا که مناطق کشاورزی در حال گسترش هستند، ویرانی زیستگاه‌ها در مناطقی با زمین‌های بسیار حاصلخیز و گران‌قیمت رخ می‌دهد. هم‌اکنون، ۱۸٫۹٪ از همهٔ گونه‌های گیاهی—از جمله ۱٫۸۷٪ از کل گونه‌های شناخته‌شدهٔ قارچ‌ها و ۳۱٪ از گونه‌های شناخته‌شدهٔ گلسنگ‌ها در کتاب داده‌های سرخ لیتوانی قرار دارند. همچنین ۸٪ از تمام گونه‌های ماهی نیز فهرست شده‌اند.[۸۶]

جمعیت حیات وحش با محدودتر شدن شکار و شهرنشینی که امکان کاشت مجدد جنگل‌ها را فراهم کرد، دوباره افزایش یافته است (اندازهٔ جنگل‌ها از کمینهٔ تاریخی خود تاکنون سه برابر شده است). در حال حاضر، لیتوانی حدود ۲۵۰٬۰۰۰ جانور وحشی بزرگ دارد، یعنی به‌طور میانگین ۵ جانور در هر کیلومتر مربع. پرشمارترین جانور وحشی بزرگ، شوکا است با شمار ۱۲۰٬۰۰۰ فرد. در پی آن، گراز با ۵۵٬۰۰۰ فرد قرار دارد. دیگر سم‌داران شامل گوزن‌ها (حدود ۲۲٬۰۰۰)، گوزن زرد (حدود ۲۱٬۰۰۰) و بزرگ‌ترینِ آن‌ها یعنی موس (حدود ۷٬۰۰۰) هستند. در میان شکارچیان، روباه‌ها با حدود ۲۷٬۰۰۰ فرد رایج‌ترین‌اند. با این حال، گرگ‌ها با وجود شمار کمابیش اندک (حدود ۸۰۰ فرد) جایگاه پررنگ‌تری در اسطوره‌شناسی دارند. وشق‌ها نیز کمیاب‌ترند و شمار آن‌ها به ۲۰۰ فرد می‌رسد. نزدیک به ۲۰۰٬۰۰۰ خرگوش در جنگل‌ها زندگی می‌کنند.[۸۷]

دولت و سیاست

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

دولت

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
سیماس؛ پارلمان لیتوانی

از زمان بازیابی استقلال در ۱۱ مارس ۱۹۹۰، لیتوانی سنت‌های نیرومند دموکراتیک خود را حفظ کرده است. نخستین انتخابات عمومی مستقل در ۲۵ اکتبر ۱۹۹۲ برگزار شد که در آن ۵۶٬۷۵٪ از رای‌دهندگان به قانون اساسی نوین رأی دادند.[۸۸] گفتمان‌های شدیدی پیرامون قانون اساسی، به ویژه نقش رئیس‌جمهور قرار داشت. در ۲۳ مه ۱۹۹۲، همه‌پرسی جداگانه‌ای برای سنجش اندیشه‌های عمومی در این مورد برگزار شد که در آن ۴۱٪ از رأی‌دهندگان از بازگشت مقام رئیس‌جمهور لیتوانی پشتیبانی کردند.[۸۸] از طریق مصالحه، بر سر یک نظام نیمه‌ریاستی توافق شد.[۴]

رئیس کشور لیتوانی، رئیس‌جمهور است که برای دوره‌های پنج-ساله برگزیده می‌شود و می‌تواند بیشینه دو دوره خدمت می‌کند. رئیس‌جمهور بر امور خارجی و امنیت ملی نظارت دارد و فرمانده کل قوای ارتش است.[۸۹] رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و کابینه، و همچنین سایر کارمندان ارشد دولت و قضات همه دادگاه‌ها به جز دادگاه قانون اساسی را منصوب می‌کند.[۸۹] رئیس‌جمهور هیتاناس ناوسدا با پیروزی در تمام شهرداری‌های لیتوانی در دور دوم انتخابات در ۲۶ مه ۲۰۱۹ انتخاب شد.[۹۰] او در سال ۲۰۲۴ با کسب بیش از ۷۴ درصد آرا در دور دوم، دوباره انتخاب شد.[۹۱]

قضات دادگاه قانون اساسی، در دوره‌های نه‌ساله خدمت می‌کنند. یک سوم اعضای دادگاه هر سه سال یکبار تمدید می‌شوند. قضات به پیشنهاد رئیس‌جمهور، رئیس سیماس و رئیس دیوان عالی توسط سیماس منصوب می‌شوند. پارلمان تک‌مجلسی لیتوانی، سیماس، دارای ۱۴۱ نماینده است که برای دوره‌های چهارساله انتخاب می‌شوند: ۷۱ نفر از حوزه‌های تک‌نماینده‌ای و بقیه از طریق رأی‌گیری سراسری به شیوهٔ نمایندگی تناسبی. هر حزب برای آن‌که واجد شرایط کسب هر یک از ۷۰ کرسی سراسری در سیماس باشد، باید دست‌کم ۵٪ از آرای ملی را به دست آورد.[۹۲]

بر اساس شاخص‌های وضعیت جهانی دموکراسی (GSoD) و سامانهٔ پایش دموکراسیِ وابسته به مؤسسه بین‌المللی دموکراسی و کمک‌های انتخاباتی، لیتوانی در سنجه‌های کلی دموکراسی عملکردی در بازهٔ متوسط تا بالا دارد؛ با این حال، نقاط ضعف مشخصی در حوزه‌های مشارکت مدنی و مشارکت انتخاباتی از خود نشان می‌دهد.[۹۳]

احزاب سیاسی و انتخابات

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
بزرگداشت قانون بنیان‌گذاری دوباره کشور لیتوانی.

لیتوانی یک نظام چند حزبی پراکنده[۹۴] با احزاب کوچک فراوان دارد که در آنها دولت‌های ائتلافی رایج هستند. انتخابات ریاست‌جمهوری در واپسین یکشنبهٔ بازه‌ای که حداکثر دو ماه پیش از پایان دورهٔ ریاست‌جمهوری جاری است برگزار می‌شود.[۹۵] انتخابات عادی پارلمان لیتوانی، سیماس، هر چهار سال یک‌بار در دومین یکشنبهٔ ماه اکتبر انجام می‌گیرد.[۹۲] حزب سوسیال دموکرات لیتوانی، برندهٔ انتخابات ۲۰۲۴ پارلمان لیتوانی شد و از ۱۴۱ کرسی در پارلمان، ۵۲تای آن را به دست آورد.[۹۶] در نوامبر ۲۰۲۴، گینتائوتاس پالوکاس به عنوان نخست‌وزیر پذیرفته شد؛ پس از آنکه حزب سوسیال دموکرات با احزاب اتحادیه دموکرات‌ها «برای لیتوانی» و طلوع نموناس به توافق ائتلاف رسید.[۹۷] لیتوانی یکی از نخستین کشورهای جهان بود که در انتخابات به زنان حق رأی بدهد. در قانون اساسی ۱۹۱۸ به زنان حق رأی داده شد و نخستین بار زنان از حق نوی خود در سال ۱۹۱۹ بهره بردند.[۹۸]

هر شهرداری توسط یک شواری شهری و شهردار عضو شورا اداره می‌شود. شمار اعضا در هر شورای شهری که برای دورهٔ چهارساله برگزیده می‌شوند، به اندازهٔ آن شهرداری بستگی دارد و از ۱۵ نفر (شهرداری‌ها با جمعیت کمتر از ۵٬۰۰۰ نفر) تا ۵۱ نفر (شهرداری‌ها با جمعیت بیش از ۵۰۰٬۰۰۰ نفر) است. اعضای شورا، به استثنای شهردار، با استفاده از نظام نمایندگی تناسبی انتخاب می‌شوند. از سال ۲۰۱۵، شهردار به دست اکثریت جمعیت هر شهرداری برگزیده می‌شود.[۹۹] حزب سوسیال دموکرات لیتوانی در سال ۲۰۲۳ بیشترین جایگاه را کسب کرد (۳۵۸ شورای شهری و ۱۷ شهردار).[۱۰۰]

از سال ۲۰۲۴، شمار کرسی‌های واگذارشده به لیتوانی در پارلمان اروپا ۱۱ کرسی بود.[۱۰۱] انتخابات عادی در روز یکشنبه و در همان روزی که در سایر کشورهای اتحادیه اروپا برگزار می‌شود، برگزار می‌شود. هشت حزب سیاسی در انتخابات ۲۰۲۴ کرسی کسب کردند.[۱۰۲]

قانون و اجرای قانون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
اساسنامه‌های لیتوانی بخش اصلی فانون لیتوانی در سال‌های ۱۵۲۹–۱۷۹۵ بودند.

نخستین تلاش برای تدوین قوانین لیتوانی در سال ۱۴۶۸ بود، زمانی که قانون کازیمیر به دست دوک بزرگ کازیمیر چهارم یاگیلون تدوین و برنهاده شد.[۱۰۳] در سدهٔ شانزدهم سه ویرایش از اساسنامه‌های لیتوانی ساخته شدند و به ترتیب اساسنامهٔ یکم در سال ۱۵۲۹، اساسنامهٔ دوم در سال ۱۵۶۶ و اساسنامهٔ سوم در سال ۱۵۸۸ برنهاده شدند.[۱۰۳] در ۳ مه ۱۷۹۱، نخستین قانون اساسی اروپا و دومین در جهان به دست سیم بزرگ برنهاده شد.[۱۰۴] اساسنامهٔ سوم با وجود سومین تجزیه همسود لهستان-لیتوانی در سال ۱۷۹۵، تا سال ۱۸۴۰ همچنان در منطقهٔ لیتوانی تا اندازه‌ای اعتبار داشت و به کار گرفته می‌شد.[۱۰۳] تا سال ۱۷۹۵، همهٔ فرمان‌ها و اسناد داخلی حکومت، مکاتبات بین‌المللی و مصوبات مجلس مشترک‌المنافع لهستان–لیتوانی برای آنکه در لیتوانی اعتبار قانونی پیدا کنند، باید به مهر بزرگ لیتوانی یا مهر کوچک لیتوانی مُهر می‌شدند.[۱۰۵][۱۰۶]

در سال‌های ۱۹۳۴–۱۹۳۵، لیتوانی نخستین محاکمه دسته‌جمعی نازی‌ها در اروپا را برگزار کرد؛ محکومان به حبس در زندان‌های کار اجباری و مجازات اعدام محکوم شدند.[۱۰۷]

پس از بازیابی استقلال در ۱۹۹۰، قوانین اصلاح‌شده شوروی برای حدود یک دهه لازم‌الاجرا بودند. قانون اساسی کنونی لیتوانی در ۲۵ اکتبر ۱۹۹۲ برنهاده شد.[۱۰۸] در سال ۲۰۰۱، قانون مدنی لیتوانی در سیماس تصویب شد. در سال ۲۰۰۳ قانون جزا و آیین دادرسی کیفری جایگزین آن شد. رویکرد به حقوق جزا، برخلاف رویکرد خصمانه، تفتیشی است که عموماً با اصرار بر تشریفات و توجیه، در مقابل عملی بودن و غیررسمی بودن، مشخص می‌شود. قانون حقوقی هنجاری در روز بعد از انتشار آن در فهرست اعمال حقوقی لازم‌الاجرا می‌شود، مگر اینکه تاریخ لازم‌الاجرا شدن آن دیرتر باشد.[۱۰۹] از ۱ مه ۲۰۰۴ به بعد، قانون اتحادیه اروپا بخشی جدایی‌ناپذیر از نظام حقوقی لیتوانی است.[۱۱۰]

پس از جدایی از اتحاد شوروی، لیتوانی وضعیت جرم و جنایتی دشواری داشت، با این حال، سازمان‌های اجرای قانون در طول سال‌ها با جرم و جنایت مبارزه کردند و لیتوانی را به کشوری کمابیش امن تبدیل کردند.[۱۱۱] جرم و جنایت در لیتوانی به سرعت در حال کاهش است.[۱۱۲] اجرای قانون در درجهٔ نخست بر عهدهٔ کمیساری‌های محلی پلیس لیتوانی است. آن‌ها توسط تیم عملیات ضد تروریستی پلیس لیتوانی «آراس»، ادارهٔ پلیس جنایی لیتوانی، مرکز تحقیقات پلیس لیتوانی و سرویس پلیس راه لیتوانی تکمیل می‌شوند.[۱۱۳]

در سال ۲۰۱۷، ۶۳٬۸۴۶ مورد بزه در لیتوانی ثبت شدند. از میان این‌ها، دزدی با ۱۹٬۶۳۰ پرونده (۱۳٬۲٪ کمتر از ۲۰۱۶) بخش بزرگی را تشکیل می‌داد. این در حالی است که ۲٬۸۳۵ جرم، از جرم‌های جدی و بسیار جدی (جرم‌هایی که ممکن است منجر به بیش از شش سال در زندان شوند) بوده که ۱۴٬۵ درصد کمتر از سال ۲۰۱۶ است. در مجموع، ۱۲۹ مورد قتل یا اقدام به قتل رخ داده است (۱۹٫۹٪ کمتر از سال ۲۰۱۶)، در حالی که آسیب‌های جدی بدنی ۱۷۸ بار ثبت شده است (۱۷٫۶٪ کمتر از سال ۲۰۱۶). همچنین پرونده‌های قاچاق کالای غیرمجاز نیز ۲۷٬۲٪ نسبت به ۲۰۱۶ کاهش داشته است. این در حالی است که جرم‌های مربوط به دادهٔ الکترونیک و امنیت علوم داده ۲۶٬۶٪ افزایش داشته است.[۱۱۴] در آمارگیری ۲۰۲۴ یوروبارمتر، ۲۴٪ لیتوانیایی‌ها بر این باور بودند که فساد در زندگی روزمرهٔ آن‌ها تأثیرگذار است (در مقایسه با ۲۷٪ میانگین اتحادیه اروپا). افزون بر این، ۸۳٪ لیتوانیایی‌ها در کشور خود فساد را گسترده می‌شمردند (میانگین اتحادیه اروپا ۶۸٪) و ۷۸٪ آن‌ها باور داشتند رشوه و به‌کارگیری ارتباطات همواره آسان‌ترین راه برای دستیابی به برخی خدمات همگانی است (میانگین اتحادیه اروپا ۶۳٪).[۱۱۵]

مجازات اعدام در لیتوانی در سال ۱۹۹۶ به حالت تعلیق درآمد و در سال ۱۹۹۸ برچیده شد.[۱۱۶] نرخ حبس در لیتوانی در اتحادیه اروپا یکی از بالاترین‌ها است، اگرچه میان سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳ نزدیک به نیم کاهش یافته است.[۱۱۷] به گفتهٔ دانشمند گینتوتاس ساکالوکاس، نرخ بالای حبس به دلیل نرخ بالای جرم و جنایت در این کشور نیست، بلکه به دلیل سطح بالای سرکوب در لیتوانی و بی‌اعتمادی در جامعه است.[۱۱۸]

تقسیمات کشوری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نظام کنونی تقسیمات اداری در سال ۱۹۹۴ بنیان‌گذاری و در سال ۲۰۰۰ برای برآورده کردن الزامات اتحادیه اروپا اصلاح شد. کشور ده شهرستان (به لیتوانیایی: فرد apskritis، - جمع apskritys) دارد که به ۶۰ شهرداری (به لیتوانیایی: فرد savivaldybė، جمع savivaldybės) و بیشتر از آن به ۵۴۶ ارشدنشین (به لیتوانیایی: فرد seniūnija، جمع seniūnijos) تقسیم می‌شوند. همچنین پنج منطقهٔ فرهنگی وجود دارند: زوکیا، اوکشتایتیا، سوالکیا، ژمایتیا و لیتوانی صغیر. از زمان برچیدگی نظام فرمانداری شهرستان (apskrities viršininkas) در سال ۲۰۱۰، شهرداری‌ها مهم‌ترین واحد اداری بوده‌اند.[۱۱۹] برخی شهرداری‌ها از لحاظ تاریخی «شهرداری منطقه» (کوتاه‌شده به عنوان منطقه) خوانده می‌شدند در حالی که به بقیه «شهرداری شهر» گفته می‌شد. هرکدام دولت انتخاب‌شدهٔ خود را دارد. انتخابات شورای شهری در اصل هر سه سال یک بار اما هم‌اکنون هر چهار سال یک بار برگزار می‌شود. شورا نیز خود ارشد را برای ادارهٔ ارشدنشین‌ها برمی‌گزیند. از سال ۲۰۱۵، شهرداران مستقیم انتخاب می‌شوند و تا پیش از آن توسط شورا انتخاب می‌شدند.[۱۲۰]

مناطق فرهنگی لیتوانی:
  لیتوانی صغیر (Mažoji Lietuva)
  ژمایتیا (Žemaitija)
  اوکشتایتیا (Aukštaitija)
  زوکیا (Dzūkija)
  سوالکیا (Suvalkija)

ارشدنشین‌ها کوچک‌ترین واحد اداری هستند و نقشی در سیاست ملی ایفا نمی‌کنند. آن‌ها خدمات همگانی محلی مورد نیاز را ارائه می‌دهند؛ برای نمونه ثبت تولد و مرگ در مناطق روستایی. آن‌ها بیشتر در بخش اجتماعی فعال هستند، افراد یا خانواده‌های نیازمند را شناسایی می‌کنند و رفاه و سایر اشکال امداد را سازماندهی و پخش می‌کنند.[۱۲۱] برخی شهروندان بر این باورند که ارشدنشین‌ها هیچ قدرت واقعی ندارند و توجه کمی دریافت می‌کنند، در غیر این صورت می‌توانستند منبعی از ابتکار محلی برای رسیدگی به مشکلات روستایی باشند.[۱۲۲]

شهرداری مساحت (کیلومتر مربع) جمعیت (۲۰۲۳)[۱۲۳] تولید ناخالص داخلی (میلیارد یورو)[۱۲۴] سرانه تولید ناخالص داخلی (به یورو)[۱۲۴]
شهرستان آلیتوس ۵٬۴۲۵ ۱۳۵٬۳۶۷ ۱٫۸ ۱۳٬۶۰۰
شهرستان کاوناس ۸٬۰۸۹ ۵۸۰٬۳۳۳ ۱۳٫۷ ۲۳٬۹۰۰
شهرستان کلایپدا ۵٬۲۰۹ ۳۳۶٬۱۰۴ ۷٫۰ ۲۱٬۳۰۰
شهرستان ماریامپوله ۴٬۴۶۳ ۱۳۵٬۸۹۱ ۲٫۰ ۱۴٬۴۰۰
شهرستان پانه‌وژیس ۷٬۸۸۱ ۲۱۱٬۶۵۲ ۳٫۶ ۱۷٬۱۰۰
شهرستان شولی ۸٬۵۴۰ ۲۶۱٬۷۶۴ ۴٫۶ ۱۷٬۶۰۰
شهرستان تاوراگه ۴٬۴۱۱ ۹۰٬۶۵۲ ۱٫۲ ۱۳٬۲۰۰
شهرستان تلشیای ۴٬۳۵۰ ۱۳۱٬۴۳۱ ۲٫۲ ۱۶٬۹۰۰
شهرستان اوتنا ۷٬۲۰۱ ۱۲۵٬۴۶۲ ۱٫۷ ۱۳٬۸۰۰
شهرستان ویلنیوس ۹٬۷۳۱ ۸۵۱٬۳۴۶ ۲۹٫۴ ۳۵٬۳۰۰
لیتوانی ۶۵٬۳۰۰ ۲٬۸۶۰٬۰۰۲ ۶۷٫۴ ۲۳٬۸۰۰

روابط خارجی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

لیتوانی در ۱۸ سپتامبر ۱۹۹۱ به سازمان ملل پیوست و شماری از سازمان‌های آن و سایر توافق‌نامه‌های بین‌المللی را امضا کرده است. لیتوانی همچنین عضو اتحادیه اروپا، شورای اروپا، سازمان امنیت و همکاری اروپا و همچنین ناتو است. لیتوانی در ۳۱ مه ۲۰۰۱ به عضویت سازمان تجارت جهانی درآمد و در ۵ ژوئیه ۲۰۱۸ به سازمان توسعه و همکاری اقتصادی پیوست؛[۱۲۵] لیتوانی همچنین به دنبال عضویت در دیگر سازمان‌های غربی است. لیتوانی با ۱۴۹ کشور روابط دیپلماتیک دارد.[۱۲۶] در نیمهٔ دوم ۲۰۱۳، لیتوانی نقش ریاست اتحادیه اروپا را برعهده گرفت. لیتوانی در گسترش همکاری میان کشورهای شمال اروپا فعال است. این کشور عضو مجمع میان‌پارلمانی بالتیک، شورای بین دولتی وزیران بالتیک و شورای کشورهای دریای بالتیک است.

تمبر یادبود ریاست لیتوانی بر اتحادیه اروپا

لیتوانی از طریق فرمت نوردیک--بالتیک هشت با کشورهای شمال اروپا و دو کشور بالتیک دیگر همکاری می‌کند. یک فرمت مشابه دیگر، ان‌بی۶، کشورهای نوردیک و بالتیک عضو اتحادیه اروپا را متحد می‌کند. تمرکز ان‌بی۶ بر گفتگو و هم‌نظری بر مواضع است پیش از آنکه به شورای اتحادیه اروپا و در جلسات وزرای امور خارجه اتحادیه اروپا ارائه شود. شورای کشورهای دریای بالتیک (CBSS( در سال ۱۹۹۲ در کپنهاگ به عنوان یک مجمع سیاسی منطقه‌ای غیررسمی بنیان‌گذاری شد. هدف اصلی آن بالا بردن همگرایی و ایجاد ارتباط نزدیک میان کشورهای منطقه است. اعضای سی‌بی‌اس‌اس شامل این کشورها می‌شود: ایسلند، سوئد، دانمارک، نروژ، فنلاند، آلمان، لیتوانی، لتونی، استونی، لهستان، روسیه و کمیسیون اروپا. کشورهای ناظر نیز شامل این موارد هستند: بلاروس، فرانسه، ایتالیا، هلند، رومانی، اسلواکی، اسپانیا، ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و اوکراین.

شورای نوردیک وزرا و لیتوانی برای دستیابی به اهداف متقابل و تعیین روندها و امکانات نوین برای همکاری مشترک، در همکاری‌های سیاسی مشارکت می‌کنند. هدف دفتر اطلاع رسانی شورا، انتشار مفاهیم نوردیک و نشان دادن و ترویج همکاری نوردیک است. لیتوانی در کنار دو کشور بالتیک دیگر و پنج کشور نوردیک، عضو بانک سرمایه‌گذاری نوردیک (NIB) است و در برنامه نوردپلاس که متعهد به آموزش است مشارکت می‌کند.

لیتوانی عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد بود. نمایندگان آن سمت راست نشسته‌اند.

لهستان، با وجود رفتار تبعیض‌آمیز لیتوانی با اقلیت لهستانی خود، به شدت پشتیبان استقلال لیتوانی بود.[۱۲۷][۱۲۸] رهبر اتحادیه همبستگی پیشین و رئیس‌جمهور لهستان لخ والسا از دولت لیتوانی به دلیل تبعیض ضد اقلیت لهستانی انتقاد کرد و نشان ویتائوتاس بزرگ را رد کرد.[۱۲۹] لیتوانی روابط گرمی با گرجستان دارد به شدت از آرمان‌های این کشور برای عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو پشتیبانی می‌کند.[۱۳۰][۱۳۱][۱۳۲] در طول جنگ روسیه و گرجستان در سال ۲۰۰۸، زمانی که سربازان روسیه خاک گرجستان را اشغال کرده بودند و به سوی تفلیس پایتخت گرجستان حرکت می‌کردند، رئیس‌جمهور لیتوانی والداس آدامکوس در کنار رئیس‌جمهورهای لهستان و اوکراین، برای پاسخ به درخواست گرجی‌ها برای یاری‌رسانی بین‌المللی به تفلیس رفتند.[۱۳۳][۱۳۴] به زودی، لیتوانیایی‌ها و کلیسای کاتولیک لیتوانی نیز آغاز به جمع‌آوری کمک‌های مالی برای قربانیان جنگ کردند.[۱۳۵][۱۳۶]

در سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹، دالیا گریبائوسکایته به عنوان کمیسر اروپا برای برنامه‌ریزی مالی و بودجه در کمیسیون به رهبری ژوزه مانوئل باروزو خدمت کرد.[۱۳۷][۱۳۸]

مهمانان اجلاس ۲۰۲۳ ناتو در حیاط کاخ ریاست‌جمهوری ویلنیوس

در سال ۲۰۱۳، لیتوانی برای یک دورهٔ دوساله به عضویت شورای امنیت سازمان ملل متحد انتخاب شد[۱۳۹] و به نخستین کشور بالتیک تبدیل گردید که به این نهاد راه یافته است. لیتوانی در طول عضویت خود فعالانه از اوکراین پشتیبانی می‌کرد و بارها روسیه را به خاطر جنگ در اوکراین محکوم کرد؛ اقدامی که احترام و ستایش اوکراینی‌ها را برای این کشور به همراه داشت.[۱۴۰][۱۴۱] به دنبال پیشروی جنگ در دونباس، رئیس‌جمهور دالیا گریبائوسکایته رئیس‌جمهور روسیه ولادیمیر پوتین را به ژوزف استالین و آدولف هیتلر تشبیه کرد و روسیه را یک «دولت تروریستی» خواند.[۱۴۲]

در سال ۲۰۱۸، لیتوانی، لتونی و استونی برای مدل استثنایی توسعه دموکراتی و مشارکت برای صلح در قاره جایزه صلح وستفالیا را کسب کردند.[۱۴۳] در سال ۲۰۱۹، لیتوانی حمله ترکیه به شمال شرق سوریه را محکوم کرد.[۱۴۴] در دسامبر ۲۰۲۱، لیتوانی گزارش داد که در پی تشدید اختلافات دیپلماتیک با چین بر سر روابطش با تایوان،[۱۴۵] چین تمام واردات از لیتوانی را متوقف کرده است.[۱۴۶] طبق گزارش سازمان‌های اطلاعاتی لیتوانی، در سال ۲۰۲۳ فعالیت‌های اطلاعاتی چین علیه لیتوانی، از جمله جاسوسی سایبری و تمرکز بیشتر بر امور داخلی و سیاست خارجی لیتوانی، افزایش یافته است.[۱۴۷]

در سال ۲۰۲۳، اجلاس ناتو در ویلنیوس برگزار شد.[۱۴۸]

نیروی نظامی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
سربازان ارتش لیتوانی در کنار متحدان ناتو هنگام تمرین شمشیر آهنین، ۲۰۱۴
پانتزرهائوبیتزه ۲۰۰۰ لیتوانیایی در حال آتش در تمرین، ۲۰۲۲

نیروهای مسلح لیتوانی شامل نیروی زمینی لیتوانی، نیروی هوایی لیتوانی، نیروی دریایی لیتوانی، نیروی عملیات ویژه لیتوانی و دیگر یگان‌ها می‌شود: فرماندهی تدارکات، فرماندهی آموزش و دکترین، گردان ستاد و پلیس نظامی. نیروهای عملیات ویژه و پلیس نظامی مستقیماً تابع رئیس دفاع هستند. نیروهای ذخیره نیز تابع نیروهای داوطلب دفاع ملی لیتوانی هستند.

نیروهای مسلح لیتوانی شامل ۲۰٬۰۰۰ نیروی فعال هستند که می‌تواند با نیروهای ذخیره پشتیبانی شود.[۱۴۹] سربازی اجباری در سال ۲۰۰۸ منسوخ اما در سال ۲۰۱۵ دوباره پابرجا شد.[۱۵۰] از سال ۲۰۲۴، نیروهای مسلح لیتوانی ۳۰ سرباز و افسر دارند که در ۹ عملیات بین‌المللی و مأموریت‌های آموزشی اتحادیه اروپا شرکت می‌کنند؛ از جمله در کوزوو، عراق، جمهوری آفریقای مرکزی، جیبوتی، موزامبیک، اسپانیا، ایتالیا و در بریتانیا، که آنجا در حال آموزش به سربازان اوکراینی در عملیات اینترفلکس هستند.[۱۵۱][۱۵۲]

لیتوانی در مارس ۲۰۰۴ عضو کامل ناتو شد. جت‌های جنگندهٔ ناتو در فرودگاه بین‌المللی شولی جایگیر هستند و امنیت مرز هوایی بالتیک را تضمین می‌کنند. از سال ۲۰۱۴، لیتوانی در نیروی اعزامی مشترک به رهبری بریتانیا شرکت می‌کند.[۱۵۳]

از تابستان سال ۲۰۰۵، لیتوانی بخشی از نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت در افغانستان بود و رهبری تیم بازسازی استانی در چغچران، ولایت غور را به عهده داشت. از زمان پیوستن لیتوانی به عملیات‌های بین‌المللی در سال ۱۹۹۴، این کشور دو سرباز خود را از دست داده است: ستوان نورمونداس والتریس در بوسنی، هنگامی که خودروی گشت او از روی مین عبور کرد، کشته شد. گروهبان آروناس یارمالاویچیوس نیز در جریان حمله‌ای به اردوگاه تیم بازسازی استانی خود در افغانستان به شدت زخمی شد.[۱۵۴]

سیاست دفاع ملی لیتوانی به دنبال تضمین نگهداری از استقلال و خودمختاری کشور، تمامیت ارضی، آب‌های سرزمینی و مرز هوایی و نظم قانون اساسی است. اهداف استراتژیک اصلی آن دفاع از منافع کشور و حفظ و گسترش قابلیت‌های نیروهای مسلح آن است تا بتوانند در مأموریت‌های ناتو و کشورهای عضو اتحادیه اروپا مشارکت و همکاری داشته باشند.[۱۵۵]

وزارت دفاع مسئولیت نیروهای رزمی، جستجو و نجات، و عملیات اطلاعاتی است. ۵٬۰۰۰ نیروی مرزبان نیز بر عهدهٔ وزارت کشور هستند و مسئولیت آن‌ها، حفاظت از مرزها، گذرنامه و عوارض گمرکی، و مسئولیت مشترک با نیروی دریایی برای جلوگیری از قاچاق و قاچاق مواد مخدر است. یک دپارتمان امنیتی ویژه، حفاظت از افراد مهم و امنیت ارتباطات را بر عهده دارد. در سال ۲۰۱۵ مرکز ملی امنیت سایبری لیتوانی ایجاد شد. سازمان شبه‌نظامی اتحادیه تفنگداران لیتوانی به عنوان یک نهاد دفاع شخصی غیرنظامی عمل می‌کند.

به گفتهٔ ناتو، در سال ۲۰۲۰ لیتوانی ۲٬۱۳٪ از تولید ناخالص داخلی خود را به دفاع ملی اختصاص داد.[۱۵۶] برای مدت زیادی، به ویژه پس از بحران مالی ۲۰۰۸، لیتوانی از نظر هزینه‌های دفاعی از متحدان ناتو عقب ماند. با این حال، بودجهٔ خود را افزایش داد و در سال ۲۰۱۹ از شیوه‌نامهٔ ۲٪ ناتو نیز فراتر رفت. رئیس‌جمهور نائوسدا در ۲۲ آوریل ۲۰۲۲ در نشستی در ویلنیوس به دنبال حمله ۲۰۲۲ روسیه به اوکراین خواستار افزایش حضور نیروهای ناتو و دیگر جاها در مناطق شرقی اروپا شد.[۱۵۷]

اقتصاد

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
توسعه تولید ناخالص داخلی در استونی، لتونی و لیتوانی
سرانه تولید ناخالص داخلی شهرستان‌های لیتوانی در سال ۲۰۲۲[۱۲۴]
مقایسهٔ سرانه تولید ناخالص داخلی لیتوانی با کشورهای جهان. کشورهایی که سرانهٔ بیشتری از لیتوانی دارند رنگشان سرخ است.[۱۵۸]

لیتوانی اقتصادی باز و مختلط دارد و توسط گروه بانک جهانی به عنوان یک اقتصاد درآمد-بالا دسته‌بندی شده است.[۱۵۹] تا سال ۲۰۱۷، سه بخش بزرگ عبارت بودند از خدمات (۶۳٪ از تولید ناخالص داخلی)، صنعت (۲۴٪) و کشاورزی (۳٪).[۱۶۰] در ۱ ژانویه ۲۰۱۵، یورو ارز ملی و جایگزین لیتاس شد که از سال ۱۹۹۳ در گردش بود.[۱۶۱]

محصولات معدنی بیشترین سهم صادرات (۱۴٪) را در سال ۲۰۲۴ تشکیل می‌دادند؛ سایر بخش‌های اصلی شامل ماشین‌آلات و لوازم خانگی، تجهیزات الکتریکی (۱۴٪)، محصولات شیمیایی (۱۱٪)، مواد غذایی، نوشیدنی‌ها و محصولات دخانی (۹٪) بودند. بزرگترین بازارهای صادرات، لتونی (۱۲٪)، لهستان (۱۰٪) و آلمان (۹٪) بودند.[۱۶۲] صادرات در سال ۲۰۲۲ برابر با ۸۸٪ از تولید ناخالص داخلی بود.[۱۶۳]

تولید ناخالص داخلی در طول دههٔ منتهی به سال ۲۰۰۹ نرخ رشد واقعی بسیار بالایی را تجربه کرد و در سال ۲۰۰۷ به اوج خود یعنی ۱۱٪ رسید. در نتیجه، این کشور اغلب ببر بالتیک نامیده می‌شد. با این حال، در سال ۲۰۰۹ به دلیل بحران مالی ۲۰۰۸، تولید ناخالص داخلی ۱۵٪ کاهش یافت[۱۶۴] و نرخ بیکاری در سال ۲۰۱۰ به ۱۷.۸٪ رسید.[۱۶۵] از آن زمان رشد بسیار کندتر شده است. طبق گزارش صندوق بین‌المللی پول، شرایط مالی برای رشد مساعد است و شاخص‌های سلامت مالی همچنان قوی هستند. نسبت بدهی عمومی در سال ۲۰۱۶، ۴۰٪ از تولید ناخالص داخلی بود؛ این رقم در سال ۲۰۰۸، ۱۵٪ بود.[۱۶۶]

به طور میانگین، بیش از ۹۵٪ سرمایه‌گذاری خارجی از کشورهایی اتحادیه اروپا می‌آید. از این میان، سوئد از لحاظ تاریخی با ۲۰ تا ۳۰ درصد بیشترین سرمایه‌گذار خارجی بوده است.[۱۶۷] سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در لیتوانی در سال ۲۰۱۷ به بالاترین میزان ثبت‌شده خود در پروژه‌های سرمایه‌گذاری جدید رسید. در سال ۲۰۱۷، لیتوانی پس از ایرلند و سنگاپور رتبهٔ سوم میانگین ارزش شغلی پروژه‌های سرمایه گذاری را دارا بود.[۱۶۸] در سال ۲۰۱۷، آمریکا با ۲۵٪ بیشترین سرمایه‌گذاری خارجی را کرده بود.[۱۶۹] بر اساس داده‌های یورواستات، در سال ۲۰۱۷ ارزش صادرات با ۱۷درصد سریع‌ترین رشد را در کشورهای بالتیک و در سراسر اروپا ثبت کرد.[۱۷۰]

از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۶، از هر پنج لیتوانیایی یک نفر به دنبال فرصت‌های شغلی بهتر و حقوق بالاتر به خارج مهاجرت می‌کرد.[۱۷۱] مهاجرت بلندمدت و رشد اقتصادی منجر به کمبود در بازار کار[۱۷۲] و افزایش بیشتر حقوق‌ها نسبت به افزایش بهره‌وری نیروی کار شده است.[۱۷۳] در سال ۲۰۱۷ نرخ بیکاری ۸٪ بود.[۱۷۴] تا سال ۲۰۲۲، میانگین ​​ثروت هر فرد بزرگسال ۳۲٬۰۰۰ دلار (میانگین ۷۰٬۰۰۰ دلار) بود، در حالی که کل ثروت ملی ۱۴۷ میلیارد دلار بود.[۱۷۵] از سه ماههٔ دوم سال ۲۰۲۳، میانگین حقوق ناخالص ماهانه ۲٬۰۰۰ یورو بود.[۱۷۶] نرخ مالیات ضمنی حساب‌شده بر روی کار، سرمایه و درآمد شرکت‌ها در لیتوانی جزو پایین‌ترین نرخ‌های مالیاتی در اتحادیه اروپا بوده است.[۱۷۷] نرخ اسمی مالیات بر درآمد شخصی ۲۰٪ است که ۳۲٪ برای درآمدهای بالا اعمال می‌شود. نرخ مالیات برای بیشتر شرکت‌ها ۱۶٪ و برای کسب‌وکارهای کوچک ۶٪ است. در لیتوانی هفت منطقه آزاد تجاری فعالیت دارند.[۱۷۸]

تولید فناوری اطلاعات رو به رشد است و در سال ۲۰۱۶ به ۲ میلیارد یورو رسید.[۱۷۹] در سال ۲۰۱۷، ۳۵ شرکت فناوری مالی در نتیجه ساده‌سازی رویه‌های دولت و بانک لیتوانی، به لیتوانی آمدند.[۱۸۰][۱۸۱] از سال ۲۰۲۱، لیتوانی صدها مجوز برای عملیات صرافی و ذخیره‌سازی ارزهای دیجیتال صادر کرده است و این کشور را به یکی از کشورهای پیشرو در اتحادیه اروپا در این بخش تبدیل کرده است.[۱۸۲]

زیرساخت

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

ترابری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
بزرگراه‌های اصلی لیتوانی

ترابری ریلی شامل ۱٬۷۶۲ کیلومتر (۱٬۰۹۵ مایل) خط راه‌آهن با فاصله روسی ۱٬۵۲۰ میلیمتر (۴ فوت ۱۱٫۸ اینچ) است که از این میان ۱۲۲ کیلومتر (۷۶ مایل) برقی‌شده است، و همچنین ۱۱۵ کیلومتر (۷۱ مایل) خط استاندارد اروپایی که از مرز لیتوانی-لهستان آغاز می‌شود.[۱۸۳] لیتوانی نخستین اتصال ریلی خود را در میانهٔ سدهٔ نوزدهم، هنگام ساخت راه‌آهن سن‌پترزبورگ-ورشو، دریافت کرد. این خط شامل مسیری از دائوگاوپیلس از طریق ویلنیوس و کاوناس تا ویربالیس بود. نخستین و تنها تونل راه‌آهن کاوناس که هنوز فعال است، در سال ۱۸۶۰ تکمیل شد. راه‌آهن ریل بالتیکا قرار است کاوناس را به فنلاند، استونی، لتونی، لهستان و آلمان متصل کند.

ایستگاه راه‌آهن ماریامپوله، تکمیل‌شده در سال ۱۹۲۴

در میان کشورهای اتحادیه اروپا، لیتوانی بیشترین سهم حمل‌ونقل بار از طریق ریل را دارد که در سال ۲۰۲۳ به ۳۱٫۷٪ می‌رسید.[۱۸۴] این رقم از سال ۲۰۱۸ بیش از ۵۰٪ کاهش یافته که دلیل اصلی آن تحریم‌های اعمال‌شده بر صادرات بلاروس و روسیه بوده است.[۱۸۵][۱۸۶] در سال ۲۰۱۷، راه‌آهن لیتوانی (Lietuvos Geležinkeliai)، شرکتی که بیشتر خطوط راه‌آهن را اداره می‌کند، به دلیل نقض قوانین ضدانحصاری اتحادیه اروپا و محدودکردن رقابت در بازار باربری ریلی، جریمه شد.[۱۸۷]

لیتوانی دارای شبکهٔ گسترده‌ای از بزرگراه‌ها است. مجمع جهانی اقتصاد (WEF) کیفیت جاده‌های لیتوانی را ۴٫۷ از ۷٫۰ ارزیابی کرده[۱۸۸] و اداره جاده‌های لیتوانی (LAKD) آن را ۶٫۵ از ۱۰٫۰ می‌داند.[۱۸۹] شرکت‌های کامیون‌داری لیتوانیایی در سال‌های ۲۰۱۶[۱۹۰] و ۲۰۱۷[۱۹۱] با سفارش‌های عظیم و رکوردشکن کامیون، توجه‌ها را به خود جلب کردند. کمابیش ۹۰٪ از ترافیک کامیون‌های تجاری، ترابری بین‌المللی است که این رقم بالاترین میان کشورهای اتحادیه اروپا به شمار می‌رود.[۱۹۲] ترابری، سومین بخش بزرگ اقتصاد لیتوانی است.[۱۹۳] این بخش ۴۰٪ از مصرف انرژی کشور و ۷۵٪ از مصرف نفت را به خود اختصاص می‌دهد. ناوگان خودرویی لیتوانی یکی از قدیمی‌ترین‌ها در میان کشورهای اتحادیه اروپا است و مهم‌ترین منبع منفرد انتشار گاز گلخانه‌ای داخلی به شمار می‌رود.[۱۹۴]

بندر کلایپدا تنها بندر باری تجاری لیتوانی است. در سال ۲۰۱۱، ۴۵٫۵ میلیون تن بار جابه‌جا شد (شامل ارقام پایانه نفتی بوتینگه).[۱۹۵] این بندر جزو ۲۰ بندر بزرگ اتحادیه اروپا نیست،[۱۹۶][۱۹۷] اما هشتمین بندر بزرگ منطقه دریای بالتیک محسوب می‌شود[۱۹۸][۱۹۹] و طرح‌های توسعه در دست اجرا دارد.[۲۰۰] از سال ۲۰۲۲، اداره آبراه‌های داخلی لیتوانی (LIWA، به لیتوانیایی Vidaus vandens keliu direkcija) در حال تدوین راهبردی برای احیای حمل بار بر روی رود نموناس است. ناوگان کشتی‌های برقی آن مسافتی ۲۶۰ کیلومتری میان بندر کلایپدا و مرکز صنعتی و حمل‌ونقلی کاوناس را طی خواهد کرد.[۲۰۱] پیش‌بینی می‌شود این پروژه به سرمایه‌گذاری اولیه‌ای معادل ۷۵٫۷ میلیون یورو نیاز داشته باشد و بتواند سالانه ۴۸٬۰۰۰ سفر کامیونی را حذف کند.[۲۰۲][۲۰۳] بندر باری رودخانه‌ای داخلی در ماروله، که کاوناس و کلایپدا را به هم متصل می‌کند، نخستین محموله خود را در سال ۲۰۱۹ دریافت کرد.[۲۰۴]

فرودگاه ویلنیوس بزرگ‌ترین فرودگاه لیتوانی و نود و یکمین فرودگاه پررفت‌وآمد اروپا است. این فرودگاه در سال ۲۰۱۶ پذیرای ۳٫۸ میلیون مسافر بود.[۲۰۵] دیگر فرودگاه‌ها شامل فرودگاه کاوناس، فرودگاه بین‌المللی پالانگا و فرودگاه شیائولیای است. فرودگاه کاوناس یک فرودگاه کوچک باری تجاری است که پروازهای منظم باری خود را از سال ۲۰۱۱ آغاز کرده است.[۲۰۶]

شهرهای مهم

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

شهر ویلنیوس پایتخت و بزرگ‌ترین شهر لیتوانی و دومین شهر آن کاوناس است. بندر مهم کلایپدا سومین شهر این کشور است. پلانگاه شهر فستیوالی و برگزارکننده سالانه حدوداً۱۰۰ مسابقه و جشن است.[نیازمند منبع]

مردم

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
قومیت‌های ساکن لیتوانی (سال ۲۰۱۲)
لیتوانیایی
 
 ۸۳٫۷٪
لهستانی
 
 ۶٫۶٪
روس
 
 ۵٫۳٪
بلاروس
 
 ۱٫۳٪
غیره
 
 ۲٫۶٪

بیش از هشتاد و سه درصد مردم این کشور تبار لیتوانیایی دارند.

در لیتوانی چهار گروه از مردمان لیتوانیایی زندگی می‌کنند که عبارتند از «اوکشتای‌چیای» ساکن منطقه شمال لیتوانی، «ژمای‌چیای» ساکن غرب لیتوانی، «زوکای» ساکن جنوب شرق لیتوانی و گروه کوچک «سووال‌کیای» که بیشتر در منطقه جنوب غرب لیتوانی زندگی می‌کنند.[۲۰۸] بیشتر مردم لیتوانی مسیحی هستند و ۷۹ درصد به کلیسای کاتولیک رومی تعلق دارند.

جمهوری لیتوانی در نظر دارد تا ابتدای سال ۲۰۱۵ میلادی به جذب مهاجر خارجی ادامه دهد. این کشور به دلیل مواجه شدن با کمبود نیروی متخصص و ماهر و سرمایه‌گذار خارجی شرایط اقامتی را بر اساس مصوبه پارلمانی، از سال ۲۰۰۸ میلادی به مدت ۷ سال تسهیل کرده است. بر این اساس شهروندان خارجی که با هدف سرمایه‌گذاری وارد این کشور شوند، می‌توانند پس از گذشت پنج سال درخواست اقامت دائم بدهند و شهروند لیتوانی شوند. در قانون مهاجرت لیتوانی تصریح شده که اولویت جذب مهاجر از کشورهای بلاروس، اوکراین، مولداوی و کشورهای منطقه قفقاز جنوبی است، با این حال شمار زیادی از شهروندان کشورهای آسیایی و آفریقایی نیز به این کشور مهاجرت کرده‌اند.[۲۰۹]
بر اساس آمار مرکز مهاجرت لیتوانی از سال ۲۰۰۴ میلادی تا سال ۲۰۱۲ میلادی ۲۳۷ هزار نفر این کشور را ترک کرده‌اند و در مقابل بیش از ۶۶ هزار نفر موفق به دریافت اقامت در لیتوانی شده‌اند.[۲۱۰]

فرهنگ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

ورزش بسکتبال از جایگاه بالایی در این کشور برخوردار است که نماد آن هم تیم ورزشی معروف لیتوانی در دوره کمونیستی به نام تیم ژالگیریس می‌باشد. «کریستیان دون لایتیس» نویسنده و ادیب معروف لیتوانیایی قرن هفدهم است و کتاب وی به نام «سال» (Metai) که در آن چهار فصل سال و همچنین نحوه زندگی مردم مناطق روستایی را بیان شده یکی از متون ادبی مهم لیتوانی به‌شمار می‌رود. نمایندگان ادبیات سده بیستم لیتوانی یوزاس توماس-وایژگانتاس، آنتاناس ویه‌نولیس، برنارداس برازدژیونیس، ویتاوتاس ماچرنیس، و یوستیناس مارکین‌کویچیوس هستند.
از کارگردانان نام‌آور هنر تئاتر در لیتوانی می‌توان «اوسکاراس کوروشونوواس» را نام برد.[۲۰۸]
موسیقی سنتی لیتوانی ریشه‌ای کهن دارد و به بازمانده‌های دوران پیش از مسیحیت و کهن‌تر از آن در آن بجا مانده است. امروزه همسرایی به صورت گروه کر در لیتوانی از اهمیت زیادی برخوردار است.

موزه هنر لیتوانی که در سال ۱۹۳۳ بنیاد شده بزرگ‌ترین موزه این کشور است. از دیگر موزه‌های مهم لیتوانی می‌توان به موزه کهربای پالانگا اشاره کرد.

مردم لیتوانی دارای فرهنگی سنتی هستند و بیش از ۳۵ نوع ورزش و رقص محلی در شهرهای مختلف لیتوانی وجود دارد که نمایانگر آیین و سنن مردم لیتوانی است.

یادداشت‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ لیتوانی از استاندارد ایزو ۸۶۰۱ برای تاریخ و زمان استفاده می‌کند.

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ "Lithuania's Constitution of 1992 with Amendments through 2019" (PDF). Constitute Project. Archived (PDF) from the original on 21 February 2021. Retrieved 30 August 2020.
  2. ↑ "Rodiklių duomenų bazė - Oficialiosios statistikos portalas". osp.stat.gov.lt.
  3. ↑ "Population by religious community indicated, municipalities (2021)" (in Lithuanian). Statistics Lithuania. Archived from the original on 2 January 2022. Retrieved 2 January 2022.
  4. 1 2 Kulikauskienė, Lina (2002). Lietuvos Respublikos Konstitucija [The Constitution of the Republic of Lithuania] (in Lithuanian). Native History, CD. ISBN 978-9986-9216-7-7.
  5. ↑ Veser, Ernst (23 September 1997). "Semi-Presidentialism-Duverger's Concept – A New Political System Model" (PDF) (in English and Chinese). Department of Education, School of Education, University of Cologne. pp. 39–60. Archived from the original (PDF) on 24 April 2021. Retrieved 23 August 2017. Duhamel has developed the approach further: He stresses that the French construction does not correspond to either parliamentary or the presidential form of government, and then develops the distinction of 'système politique' and 'régime constitutionnel'. While the former comprises the exercise of power that results from the dominant institutional practice, the latter is the totality of the rules for the dominant institutional practice of the power. In this way, France appears as 'presidentialist system' endowed with a 'semi-presidential regime' (1983: 587). By this standard he recognizes Duverger's pléiade as semi-presidential regimes, as well as Poland, Romania, Bulgaria and Lithuania (1993: 87).
  6. ↑ Shugart, Matthew Søberg (September 2005). "Semi-Presidential Systems: Dual Executive and Mixed Authority Patterns" (PDF). Graduate School of International Relations and Pacific Studies. United States: University of California, San Diego. Archived from the original (PDF) on 19 August 2008. Retrieved 23 August 2017.
  7. ↑ Shugart, Matthew Søberg (December 2005). "Semi-Presidential Systems: Dual Executive And Mixed Authority Patterns". French Politics. 3 (3). Palgrave Macmillan Journals: 323–351. doi:10.1057/palgrave.fp.8200087. ISSN 1476-3419. A pattern similar to the French case of compatible majorities alternating with periods of cohabitation emerged in Lithuania, where Talat-Kelpsa (2001) notes that the ability of the Lithuanian president to influence government formation and policy declined abruptly when he lost the sympathetic majority in parliament.
  8. ↑ "Eurostat celebrates Lithuania". 16 February 2018. Eurostat. Retrieved 28 January 2025.
  9. ↑ "Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020.
  10. ↑ "Pradžia – Oficialiosios statistikos portalas". osp.stat.gov.lt. Retrieved 10 January 2025.
  11. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Lithuania)". International Monetary Fund. 10 April 2024. Retrieved 14 July 2024.
  12. ↑ "Gini coefficient of equivalised disposable income". Eurostat. Archived from the original on 9 January 2025. Retrieved 18 January 2025.
  13. ↑ "Human Development Report 2023/24" (PDF). United Nations Development Programme. 13 March 2024. Archived (PDF) from the original on 13 March 2024. Retrieved 13 March 2024.
  14. ↑ Office of the Chief Archivist of Lithuania (4 July 2011). "V-117 Dėl Dokumentų rengimo taisyklių patvirtinimo". e-seimas.lrs.lt (in Lithuanian). Seimas. Retrieved 6 December 2024.
  15. ↑ "Kaip trumpuoju būdu rašyti datą?". vlkk.lt (in Lithuanian). Commission of the Lithuanian Language. Archived from the original on 1 February 2022. Retrieved 6 December 2024.
  16. ↑ Sipavičienė, Audra. (1997). -9986523397 International migration in Lithuania: causes, consequences, strategy. United Nations Economic Commission for Europe. pp. -9986523397/page/n56 55. ISBN 9986523397. OCLC 39615701. {{cite book}}: مقدار |url= را بررسی کنید (کمک)
  17. ↑ Kudirka, Juozas (1991). The Lithuanians: An Ethnic Portrait. Lithuanian Folk Culture Centre. p. 13.
  18. ↑ Edgar C. Polomé; Werner Winter (2011). Reconstructing Languages and Cultures. Walter de Gruyter. p. 298. ISBN 978-3-11-086792-3.
  19. ↑ Šapoka, Adolfas (1936). Lietuvos istorija (PDF). Kaunas: Šviesa. pp. 13–17. Archived (PDF) from the original on 25 February 2021. Retrieved 19 February 2018.
  20. ↑ Michael H. MacDonald (1996). Europe, a Tantalizing Romance: Past and Present Europe for Students and the Serious Traveler. University Press of America. p. 174. ISBN 978-0-7618-0411-6.
  21. ↑ Andres Kasekamp (2017). A History of the Baltic States. Macmillan International Higher Education. p. 9. ISBN 978-1-137-57366-7.[پیوند مرده]
  22. ↑ Ochmański (1982), p. 37
  23. ↑ Eidintas et al. (2013), pp. 24–25
  24. 1 2 Bideleux, Robert; Jeffries, Ian (1998). A history of Eastern Europe: crisis and change. Routledge. p. 122. ISBN 978-0-415-16111-4.
  25. 1 2 "Lithuania (02/08)". U.S. Department of State.
  26. ↑ Gudavičius, Edvardas (1999) Lietuvos Istorija: Nuo Seniausių Laikų iki 1569 Metų (Lithuanian History: From Ancient Times to the Year 1569) Vilnius, page 28, شابک ‎۵−۴۲۰−۰۰۷۲۳−۱
  27. 1 2 Gudavičius, Edvardas. "Mindaugas". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  28. ↑ "Lithuania - History". Encyclopædia Britannica. 21 October 2024. Retrieved 3 November 2024.
  29. ↑ Gudavičius, Edvardas; Jasas, Rimantas. "Kryžiaus karai Baltijos regione". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  30. 1 2 "Traidenis". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  31. 1 2 3 4 5 6 7 8 Petrauskas, Rimvydas. "Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  32. ↑ "Gediminaičiai". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  33. ↑ "Jogailaičiai". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  34. 1 2 Jasas, Rimantas. "Liublino unija". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  35. ↑ Andriulis, Vytautas. "Trečiasis Lietuvos Statutas". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  36. ↑ "Polonizacija". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  37. ↑ Raila, Eligijus. "ATR nelaimių šimtmetis". Šaltiniai.info. Archived from the original on 4 November 2024. Retrieved 3 November 2024.
  38. ↑ "Kėdainių sutartis". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  39. ↑ "Lietuvių sukilimas prieš švedus". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  40. ↑ "1661 12 03 Vilniaus pilyje kapituliavo rusų įgula". DELFI (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  41. ↑ "Emilija Platerytė". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian).
  42. 1 2 3 4 5 "Lietuva Rusijos imperijos valdymo metais (1795–1914)". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  43. ↑ "January Insurrection". Encyclopædia Britannica. Retrieved 3 November 2024.
  44. ↑ "XX a. pradžioje rusus suerzino paviešinti lietuvių knygnešystės mastai". Lithuanian National Radio and Television (in Lithuanian). 28 July 2013. Retrieved 3 November 2024.
  45. ↑ Merkys, Vytautas. "Lietuvių tautinis judėjimas". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  46. 1 2 3 4 5 Lasinskas, Povilas. "Nepriklausomos Lietuvos valstybės atkūrimas (1918–1920)". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  47. ↑ Miknys, Rimantas. "Józef Piłsudski". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  48. ↑ "Kauno istorija". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  49. 1 2 Lasinskas, Povilas. "Lietuvos Respublika 1920–1940". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  50. 1 2 3 4 5 6 "Lietuvos istorija". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  51. ↑ Juodis, Darius. "Jonas Žemaitis". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  52. ↑ Ramanauskaitė-Skokauskienė, Auksutė. "Adolfas Ramanauskas". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Retrieved 3 November 2024.
  53. ↑ Imogen Bell (2002). Central and South-Eastern Europe 2003. Psychology Press. p. 376. ISBN 978-1-85743-136-0.
  54. ↑ "Lithuania breaks away from the Soviet Union". The Guardian. London. 12 March 1990. Archived from the original on 21 September 2019. Retrieved 7 June 2018. Lithuania last night became the first republic to break away from the Soviet Union, by proclaiming the restoration of its pre-war independence. The newly-elected parliament, 'reflecting the people's will,' decreed the restoration of 'the sovereign rights of the Lithuanian state, infringed by alien forces in 1940,' and declared that from that moment Lithuania was again an independent state
  55. ↑ Martha Brill Olcott (1990). "The Lithuanian Crisis". www.foreignaffairs.com. Archived from the original on 20 July 2021. Retrieved 18 November 2018. For over two years Lithuania has been moving toward reclaiming its independence. This drive reached a crescendo on 11 March 1990, when the Supreme Soviet of Lithuania declared the republic no longer bound by Soviet law. The act reasserted the independence Lithuania had declared more than seventy years before, a declaration unilaterally annulled by the U.S.S.R. in 1940 when it annexed Lithuania as the result of a pact between Stalin and Hitler.
  56. 1 2 3 4 5 6 Laurinavičius, Česlovas. "Lietuvos Respublika po 1990". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian).
  57. ↑ "10 svarbiausių 1991–ųjų sausio įvykių, kuriuos privalote žinoti" [The 10 most important events of January 1991 that you must know]. 15min.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 25 June 2021. Retrieved 13 January 2016.
  58. ↑ "On This Day 13 January 1991: Bloodshed at Lithuanian TV station". BBC News. 13 January 1991. Archived from the original on 9 November 2017. Retrieved 13 September 2011.
  59. ↑ Bill Keller (14 January 1991). "Soviet crackdown; Soviet loyalists in charge after attack in Lithuania; 13 dead; curfew is imposed". The New York Times. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 18 December 2009.
  60. ↑ Richard J. Krickus (June 1997). "Democratization in Lithuania". In K. Dawisha and B. Parrott (ed.). The Consolidation of Democracy in East-Central Europe. Cambridge University Press. p. 344. ISBN 978-0-521-59938-2.
  61. ↑ "WTO - Accessions: Lithuania". www.wto.org. Archived from the original on 31 May 2021. Retrieved 30 March 2021.
  62. ↑ "Lithuania's membership in the North Atlantic Treaty Organization (NATO)". Urm.lt. 5 February 2014. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 30 March 2021.
  63. ↑ "Membership". Urm.lt. 6 January 2016. Archived from the original on 26 June 2021. Retrieved 30 March 2021.
  64. ↑ "Lithuania has joined the Schengen Area". mfa.lt. 16 January 2008. Archived from the original on 26 June 2021. Retrieved 30 March 2021.
  65. ↑ Kropaite, Zivile (1 January 2015). "Lithuania joins Baltic neighbours in euro club". BBC News. Archived from the original on 3 July 2021. Retrieved 30 March 2021.
  66. ↑ "Lithuania officially becomes the 36th OECD member". lrv.lt. 5 July 2018. Archived from the original on 3 July 2021. Retrieved 30 March 2021.
  67. ↑ "Lithuania declares state of emergency after Russia invades Ukraine". Reuters. 24 February 2022. Archived from the original on 24 February 2022. Retrieved 8 June 2022.
  68. ↑ Cook, Lorne (24 February 2022). "NATO vows to defend its entire territory after Russia attack". Associated Press. Archived from the original on 24 February 2022. Retrieved 8 June 2022.
  69. ↑ "Lithuania". Canada.ca. Archived from the original on 8 March 2021. Retrieved 18 June 2020.
  70. ↑ Jan S. Krogh. "Other Places of Interest: Central Europe". Archived from the original on 2 November 2019. Retrieved 31 December 2011.
  71. ↑ G. Sakalauskiene and G. Ignatavicius (2003). "Research Note: Effect of drought and fires on the quality of water in Lithuanian rivers" (PDF). Hydrology and Earth System Sciences. 7 (3): 423–427. Bibcode:2003HESS....7..423S. doi:10.5194/hess-7-423-2003. Archived (PDF) from the original on 23 June 2021. Retrieved 1 September 2019.
  72. ↑ "Nida and The Curonian Spit, The Insider's Guide to Visiting". VanLife Tribe. 23 September 2016. Archived from the original on 11 April 2021. Retrieved 3 January 2019.
  73. ↑ "Aplinkos apsaugos įstatymas" [Environmental Protection Law]. e-tar.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 28 April 2018. Retrieved 27 April 2018.
  74. ↑ "EU climate action". European Commission. 23 November 2016. Archived from the original on 22 May 2021. Retrieved 27 April 2018.
  75. ↑ "Europa suskubo paskui Lietuvą: kuo skiriasi šalių užstato sistemos?" [Europe rushed to follow Lithuania: how do countries' deposit systems differ?]. 15min.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 9 May 2018.
  76. 1 2 "Gamta". lithuania.travel (in Lithuanian). Archived from the original on 22 March 2018. Retrieved 7 December 2018.
  77. ↑ Dinerstein, Eric; et al. (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.
  78. ↑ Lietuvos gamtinė aplinka, būklė, procesai ir raida (PDF). Vilnius: Aplinkos apsaugos agentūra. 2008. p. 167. ISBN 978-9955-815-27-3. Archived from the original (PDF) on 23 June 2021. Retrieved 27 April 2018.
  79. ↑ "Lietuvos nacionaliniai parkai". aplinka.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 27 April 2018.
  80. ↑ "Regioniniai parkai". vstt.lt. Archived from the original on 20 October 2019. Retrieved 27 April 2018.
  81. ↑ "Draustiniai". vstt.lt. Archived from the original on 20 October 2019. Retrieved 27 April 2018.
  82. ↑ Lithuania Ia. Protected Planet
  83. ↑ "Apie gamtos paveldo objektus" [About objects of natural heritage]. vstt.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 20 October 2019. Retrieved 27 April 2018.
  84. ↑ Klimka, Libertas (26 March 2015). "Kodėl gandras – nacionalinis paukštis?". LRT (in Lithuanian). Retrieved 26 March 2015.
  85. ↑ "Storks". Lonelyplanet.com. Retrieved 5 May 2018.
  86. 1 2 "Lithuania – Biodiversity Facts". cbd.int. Archived from the original on 25 June 2019. Retrieved 24 February 2018.
  87. ↑ "Fauna of Lithuania". TrueLithuania.com. Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 24 February 2018.
  88. 1 2 (به لیتوانیایی) Nuo 1991 m. iki šiol paskelbtų referendumų rezultatai[Results of referendums announced from 1991 to the present] بایگانی‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine, Microsoft Word Document, Seimas. Retrieved 4 June 2006.
  89. 1 2 "Presidential Functions". lrp.lt. Archived from the original on 10 May 2019. Retrieved 15 July 2019.
  90. ↑ "Rezultatai – Respublikos Prezidento rinkimai 2019". rinkimai.maps.lt. Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 15 July 2019.
  91. ↑ "Nausėda claims landslide victory in Lithuania's presidential run-off". lrt.lt. 26 May 2024. Retrieved 7 November 2024.
  92. 1 2 "Seimo rinkimai". lrs.lt. Archived from the original on 20 April 2021. Retrieved 14 April 2018.
  93. ↑ "Lithuania | The Global State of Democracy". www.idea.int. Retrieved 6 October 2025.
  94. ↑ Saarts, Tõnis. "Comparative Party System Analysis in Central and Eastern Europe: the Case of the Baltic States" (PDF). Studies of Transition States and Societies. Archived from the original (PDF) on 19 October 2016. Retrieved 31 July 2015.
  95. ↑ "Constitution of the Republic of Lithuania". The Seimas of the Republic of Lithuania. Archived from the original on 17 January 2006. Retrieved 31 July 2015.
  96. ↑ "Lithuanian Social Democratic leader hails 'historic' election victory". lrt.lt. 28 October 2024. Archived from the original on 11 November 2024. Retrieved 28 October 2024.
  97. ↑ "Gintautas Paluckas confirmed as Lithuania's new prime minister". 24 November 2024.
  98. ↑ Baronienė, Daiva. "Teisę balsuoti Lietuvos moterys gavo vienos pirmųjų pasaulyje" [Lithuanian women were among the first in the world to gain the right to vote]. Lzinios.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 11 May 2019. Retrieved 11 May 2019.
  99. ↑ "Lietuvos Respublikos savivaldybių tarybų rinkimų įstatymas" [Law on Municipal Council Elections of the Republic of Lithuania]. e-tar.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 14 April 2018. Retrieved 14 April 2018.
  100. ↑ "2023 m. kovo 19 d. savivaldybių tarybų ir merų rinkimai". vrk.lt.
  101. ↑ "Distribution of seats in the European Parliament". European Parliament.
  102. ↑ "2024 m. birželio 9 d. rinkimai į Europos Parlamentą" [Elections to the European Parliament on June 9, 2024]. vrk.lt (in Lithuanian).
  103. 1 2 3 Matulienė, Snieguolė; Spruogis, Ernestas. "Lietuvos teisės šaltiniai". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Archived from the original on 22 February 2022. Retrieved 22 February 2022.
  104. ↑ "Gegužės trečiosios konstitucija". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Archived from the original on 22 February 2022. Retrieved 22 February 2022.
  105. ↑ Diemantaitė, Vita (2020). "Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės kanceliarijos veikla vadovaujant Leonui Sapiegai (1585–1623 m.)". Lietuvos istorijos studijos (in Lithuanian). 45: 47–60.
  106. ↑ Gudavičius, Edvardas; Spečiūnas, Vytautas. "Kancleris". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian).
  107. ↑ Gliožaitis, Algirdas. "Neumanno-Sasso byla" [The Case of Neumann-Sass]. Mažosios Lietuvos enciklopedija (in Lithuanian). Archived from the original on 12 February 2022. Retrieved 12 February 2022.
  108. ↑ "Lietuvos Konstitucija". lrs.lt. Archived from the original on 12 June 2021. Retrieved 17 February 2018.
  109. ↑ "Nuo 2014 m. sausio 1 d. teisės aktai oficialiai skelbiami Teisės aktų registre" [Since January 1, 2014, legal acts have been officially published in the Register of Legal Acts]. 3.lrs.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 24 February 2018.
  110. ↑ "Nacionalinės teisės aktų derinimo su Europos Sąjungos teise metodiniai nurodymai" [Methodological guidelines for the harmonization of national legal acts with European Union law]. etd.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 18 February 2018. Retrieved 22 October 2004.
  111. ↑ "LRT dokumentikos ciklas "Nematoma Lietuvos istorija" – apie valstybės pergalę prieš mafiją" [LRT documentary series "The Invisible History of Lithuania" – about the state's victory over the mafia]. LRT (in Lithuanian). Archived from the original on 28 February 2018. Retrieved 5 September 2016.
  112. ↑ "Lithuania 2017 Crime & Safety Report". 8 May 2017. Archived from the original on 8 May 2017.
  113. ↑ "Lietuvos policija". policija.lrv.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 30 June 2021. Retrieved 31 March 2018.
  114. ↑ "Užregistruota ir ištirta nusikalstamų veikų (2017 / Sausis – Gruodis)" [Registered and investigated criminal offenses (2017 / January – December)]. Ird.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 1 August 2018. Retrieved 31 March 2018.
  115. ↑ "Citizens' attitudes towards corruption in the EU in 2024". Europa.eu. Retrieved 14 August 2025.
  116. ↑ "Siūlymas grąžinti mirties bausmę pripažintas prieštaraujančiu Konstitucijai" [The proposal to reinstate the death penalty was declared unconstitutional]. DELFI.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 9 October 2013.
  117. ↑ "Number of prisoners increased by 3.2% in 2023". Eurostat. 5 May 2025. Retrieved 14 August 2025.
  118. ↑ "Kuo mažiau pasitikėjimo, tuo pilnesni kalėjimai: Lietuva kalinių skaičiumi pirmauja" [The less trust, the fuller the prisons: Lithuania leads in number of prisoners]. LZINIOS.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 12 August 2017. Retrieved 8 August 2017.
  119. ↑ (به لیتوانیایی) (Republic of Lithuania Annul Law on County Governing) بایگانی‌شده در ۵ فوریه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine, Seimas law database, 7 July 2009, Law no. XI-318.
  120. ↑ (به لیتوانیایی) Justinas Vanagas, Seimo Seimas įteisino tiesioginius merų rinkimus [The Seimas legalized direct mayoral elections] بایگانی‌شده در ۱۴ اکتبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine, Delfi.lt, 26 June 2014. Retrieved 26 March 2015.
  121. ↑ (به لیتوانیایی) Lietuvos Respublikos vietos savivaldos įstatymo pakeitimo įstatymas [Law amending the law on local self-government of the Republic of Lithuania] بایگانی‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine, Seimas law database, 12 October 2000, Law no. VIII-2018. Retrieved 3 June 2006.
  122. ↑ (به لیتوانیایی) Indrė Makaraitytė, Europos Sąjungos pinigai kaimo neišgelbės [European Union money will not save the countryside], Atgimimas, Delfi.lt, 16 December 2004. Retrieved 4 June 2006.
  123. ↑ "Resident population at the beginning of the year". Archived from the original on 8 May 2023. Retrieved 15 December 2023.
  124. 1 2 3 "BENDRASIS VIDAUS PRODUKTAS PAGAL APSKRITIS 2022 M." osp.stat.gov.lt. Archived from the original on 15 December 2023. Retrieved 15 December 2023.
  125. ↑ "Lithuania's accession to the OECD". OECD. 5 July 2016. Archived from the original on 5 July 2018. Retrieved 6 July 2016.
  126. ↑ "Ministry of Foreign Affairs: List of countries with which Lithuania has established diplomatic relations". Urm.lt. Archived from the original on 9 February 2014. Retrieved 2 January 2011.
  127. ↑ "Situation of Polish minorities in Lithuania is a discrimination of EU citizens". European Foundation of Human Rights. 9 May 2017. Archived from the original on 27 June 2021. Retrieved 18 October 2019.
  128. ↑ "Dyskryminacja Polaków na Litwie. Zbierają pieniądze na grzywnę" [Discrimination against Poles in Lithuania. They are collecting money for a fine]. Polskie Radio (in Polish). 20 January 2014. Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 18 October 2019.
  129. ↑ "Walesa declines Lithuanian honour بایگانی‌شده در ۱۴ اکتبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine". Radio Poland. 7 September 2011.
  130. ↑ "Valdo Adamkaus bulvaras Gruzijoje" [Valdas Adamkus Boulevard in Georgia]. True Lithuania (in Lithuanian). Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 16 January 2018.
  131. ↑ "Premjeras: Lietuvą ir Gruziją sieja daugiau nei paprasta draugystė" [Prime Minister: Lithuania and Georgia are bound by more than just ordinary friendship]. MinistrasPirmininkas.LRV.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 30 March 2017.
  132. ↑ "L. Linkevičius: esame pasirengę remti Gruziją ruošiantis ES Rytų partnerystės viršūnių susitikimui" [L. Linkevičius: We are ready to support Georgia in preparing for the EU Eastern Partnership summit]. ua.mfa.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 8 February 2017.
  133. ↑ "V.Adamkus išskrenda į rusų okupuojamą Gruziją" [V. Adamkus is flying to Russian-occupied Georgia]. 15min.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 11 August 2008.
  134. ↑ "V.Adamkus: mes esame su Gruzija" [V. Adamkus: We stand with Georgia]. DELFI (in Lithuanian). Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 12 August 2008.
  135. ↑ "Renkamos aukos nukentėjusiems nuo karo Gruzijoje" [Donations are being collected for those affected by the war in Georgia]. DELFI (in Lithuanian). Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 11 August 2008.
  136. ↑ "Bažnyčia ragina nelikti abejingiems karui Gruzijoje" [The Church urges people not to remain indifferent to the war in Georgia]. DELFI (in Lithuanian). Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 11 August 2008.
  137. ↑ Maurer, Andreas; Reichel, Sarah; Jonas, Alexandra. "The Future European Commission The Debate Regarding Leadership, Collegiality and Tasks" (PDF). Archived (PDF) from the original on 28 October 2022. Retrieved 28 October 2022.
  138. ↑ Hollar, Sherman (1 June 2012). "Dalia Grybauskaite president of Lithuania". Britannica. Archived from the original on 3 November 2020. Retrieved 25 June 2021.
  139. ↑ "Chad, Chile, Lithuania, Nigeria and Saudi Arabia elected to serve on UN Security Council". Un.org. 17 October 2013. Archived from the original on 20 October 2013. Retrieved 30 April 2016.
  140. ↑ "Lithuania calls UN Security Council meeting on Ukraine". Uatoday.tv. Archived from the original on 3 June 2016. Retrieved 2 May 2016.
  141. ↑ Lankininkaitė, Rūta. "Ukrainiečiai: Lietuva – mums pavyzdys" [Ukrainians: Lithuania is an example for us]. DELFI, LRT. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 11 March 2015.
  142. ↑ "The Baltic 'Iron Lady': Putin's solitary foe". Politico.eu. 21 May 2015. Archived from the original on 3 July 2021. Retrieved 2 May 2016.
  143. ↑ "Prestigious Peace of Westphalia Prize – for Lithuania and the Baltic states". Lrp.lt. Archived from the original on 3 July 2021. Retrieved 14 July 2018.
  144. ↑ "EU condemning Turkey is only the beginning, says Lithuanian Foreign Minister". LRT RADIJAS. 14 October 2019. Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 18 October 2019.
  145. ↑ Lau, Stuart; Moens, Barbara (16 December 2021). "China's trade attack on Lithuania exposes EU's powerlessness". politico.eu. Politico. Archived from the original on 16 December 2021. Retrieved 27 December 2021.
  146. ↑ "China blocking EU imports with Lithuanian components over Taiwan row, says Brussels". Euronews. 24 December 2021. Archived from the original on 27 December 2021. Retrieved 27 December 2021.
  147. ↑ "Intelligence warns of Chinese services' increased attention to Lithuania's internal affair". www.baltictimes.com. Archived from the original on 8 March 2024. Retrieved 8 March 2024.
  148. ↑ "Lithuania to host 2023 NATO summit, first event 'of such a scale'". Lrt.lt. 15 June 2021. Archived from the original on 25 June 2021. Retrieved 15 June 2021.
  149. ↑ IISS (2019). The Military Balance 2019. Routledge. ISBN 978-1-85743-988-5.
  150. ↑ "Conscription notices to be sent to 37,000 men in Lithuania". DELFI. Archived from the original on 3 November 2020. Retrieved 24 July 2019.
  151. ↑ "LR Krašto apsaugos ministerija". 31 May 2024.
  152. ↑ "2024 training cycle for the Ukrainian military begins: Lithuanian instructors depart for Operation Interflex | Lithuanian army".
  153. ↑ "What is the Joint Expeditionary Force?". House of Commons Library. 6 August 2024. Retrieved 21 July 2025.
  154. ↑ (به لیتوانیایی) In remembrance بایگانی‌شده در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۸ توسط Wayback Machine. Kariuomene.kam.lt. Retrieved on 24 December 2011.
  155. ↑ "White Paper Lithuanian defence policy" (PDF). Kam.lt (in Lithuanian). Archived from the original (PDF) on 4 March 2016. Retrieved 25 April 2010.
  156. ↑ "Defence Expenditure of NATO Countries (2013-2020)" (PDF). NATO. 16 March 2021. Archived (PDF) from the original on 5 May 2021. Retrieved 23 April 2021.
  157. ↑ "Lithuania's president calls for more NATO troops". WTVB. Retrieved 22 April 2022.
  158. ↑ "Report for Selected Countries and Subjects". IMF.
  159. ↑ "World Bank Country and Lending Groups – World Bank Data Help Desk". Datahelpdesk.worldbank.org. 11 January 2018. Archived from the original on 11 January 2018.
  160. ↑ "GDP – composition, by sector of origin". Archived from the original on 7 January 2021. Retrieved 15 April 2025.
  161. ↑ "ISO Currency – ISO 4217 Amendment Number 159". Currency Code Services – ISO 4217 Maintenance Agency. SIX Interbank Clearing. 15 August 2014. Archived from the original on 30 April 2021. Retrieved 23 June 2016.
  162. ↑ "International trade in goods in December 2024". Retrieved 15 April 2025.
  163. ↑ "Lithuania Exports of goods and services % of GDP". Retrieved 9 May 2025.
  164. ↑ "Lithuanian Macroeconomic Review No 58" (PDF). SEB. December 2014. Archived from the original (PDF) on 8 March 2021. Retrieved 22 May 2015.
  165. ↑ ""Lietuvos makroekonomikos apžvalga" nr. 62". SEB. April 2014. Archived from the original on 3 July 2021. Retrieved 7 September 2016.
  166. ↑ "REPUBLIC OF LITHUANIA. 2017 ARTICLE IV CONSULTATION—PRESS RELEASE AND STAFF REPORT" (PDF). IMF. p. 4. Archived from the original on 12 March 2021. Retrieved 28 March 2018.
  167. ↑ "Tiesioginės užsienio investicijos Lietuvoje pagal šalį – Lietuvos bankas". 9 January 2018. Archived from the original on 9 January 2018.
  168. ↑ Dencik, Jacob; Spee, Roel (July 2018). "Global Location Trends – 2018 Annual Report: Getting ready for Globalization 4.0" (PDF). IBM Institute for Business Value. p. 7. Archived from the original (PDF) on 10 April 2019. Retrieved 15 September 2018. Ireland continues to lead the world for attracting high-value investment, generating substantial inward investment with strengths in key high-value sectors such as ICT, financial and business services and life sciences. But Singapore is now a close second, with Lithuania and Switzerland right behind.
  169. ↑ "Lithuania FDI skyrockets in 2017". 20 February 2018. Archived from the original on 8 March 2021. Retrieved 21 March 2018.
  170. ↑ "Lithuanian exports which grew most across Europe last year will beat value records this year". www.verslilietuva.lt. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 24 November 2018.
  171. ↑ "Ieškodami darbuotojų jau verčiasi per galvą: net tokiomis algomis nepavyksta sugundyti" [In their search for workers, they're already bending over backwards: even such salaries aren't enough to attract them]. delfi.lt (in Lithuanian). Archived from the original on 3 July 2021. Retrieved 13 May 2018.
  172. ↑ "Emigracija smogia negailestingai: Lietuvoje vis labiau trūksta darbuotojų – DELFI Verslas". 11 January 2018. Archived from the original on 11 January 2018.
  173. ↑ "Ekonomistai įspėja: virš Lietuvos kaupiasi debesys" [Economists warn: clouds are gathering over Lithuania]. lrytas.lt (in Lithuanian). 11 January 2018. Archived from the original on 11 January 2018.
  174. ↑ "Lithuania: Unemployment rate from 2007 to 2017". Statista.com. Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 7 April 2018.
  175. ↑ "UBS Global Wealth Databook 2023" (PDF). UBS. Archived from the original (PDF) on 27 September 2023. Retrieved 30 September 2023. See table 3-1 for all countries, on pages 119-122, for mean and median wealth, Gini coefficient, distribution of adults (%) by wealth range, and number of adults. All of that info (except the Gini coefficient) is also in table 2-2 on pages 109-112. See the end of table 2-2 on page 112 for regional numbers. Page 4 mentions "46 countries lacking sufficient suitable data for wealth estimation". Pages 20-24 (table 2-1) then feature estimates for GDP per adult for said countries, with wealth data quality characterized as "n.a." (not available).
  176. ↑ "Darbo užmokestis šalyje". osp.stat.gov.lt. Archived from the original on 25 August 2023. Retrieved 25 August 2023.
  177. ↑ Taxation trends in the European Union. Eurostat. 2022. ISBN 978-92-76-49152-1. Retrieved 14 August 2025.
  178. ↑ "Pramoniniai parkai ir LEZ". ukmin.lrv.lt. Archived from the original on 24 April 2018. Retrieved 24 April 2018.
  179. ↑ Samuolis, Gediminas (2017). Informacinės technologijos Lietuvoje (PDF). Vilnius: Lietuvos statistikos departamentas. p. 8. Archived from the original (PDF) on 8 March 2021. Retrieved 16 January 2018.
  180. ↑ "Lithuania Registered 35 New Fintech Companies in 2017". Crowdfundinsider.com. 8 February 2018. Archived from the original on 8 February 2018. Retrieved 18 March 2018.
  181. ↑ "Lithuanian Institutions Enhance Focus on New Financial Technologies and Fintech Sector Development in Lithuania". finmin.lrv.lt. Archived from the original on 14 July 2018. Retrieved 18 March 2018.
  182. ↑ "Crypto license in Lithuania - Cryptocurrency license". AdamSmith. Retrieved 7 November 2024.
  183. ↑ "Geležinkelių infrastruktūra" [زیرساخت راه‌آهن]. Infrastructure.litrail.lt. Archived from the original on 6 October 2017. Retrieved 24 January 2017.
  184. ↑ "Freight transport statistics". Eurostat. 16 April 2025. Retrieved 7 July 2025.
  185. ↑ Savickas, Edgaras (10 March 2025). "Nepaisant karo pradžioje įvestų ribojimų, kai kurių krovinių į Kaliningradą rieda daugiau" [با وجود محدودیت‌های اعمال‌شده در آغاز جنگ، حجم برخی کالاهای حمل‌شده به کالینینگراد افزایش یافته است]. LRT (in Lithuanian). Retrieved 7 July 2025.
  186. ↑ "Freight transport statistics – Statistics Explained". 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018. Retrieved 4 January 2018.
  187. ↑ "Antitrust: Commission fines Lithuanian Railways €28 million for hindering competition on rail freight market". European Commission. 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018. Retrieved 4 January 2018.
  188. ↑ "The Global Competitiveness Report 2017–2018" (PDF). p. 185. Archived (PDF) from the original on 20 September 2018. Retrieved 25 March 2018.
  189. ↑ "Lietuvos automobilių kelių direkcija prie Susisiekimo ministerijos" [اداره راه‌های خودرویی لیتوانی زیرمجموعه وزارت حمل‌ونقل و ارتباطات]. 26 March 2018. Archived from the original on 26 March 2018.
  190. ↑ "Largest Fleet Order from Eastern Europe for Mercedes-Benz Trucks in Its History: Major order of 1,000 Mercedes-Benz Actros by Girteka Logistics – Daimler Global Media Site". 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018.
  191. ↑ "Record breaking agreement for Volvo Trucks – Volvo Group". 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018.
  192. ↑ "Freight transport statistics – Statistics Explained". 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018.
  193. ↑ "Lithuania is ready to implement transport investment project of a strategic importance – Ministry of Transport and Communications". 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018.
  194. ↑ Budzinauskas, Vytautas (7 July 2025). "Saulės elektrinių savininkams TEA siūlo taikyti "net billing", apmokestinti automobilius" [آژانس انرژی TEA پیشنهاد اعمال «صورت‌حساب خالص» برای مالکان نیروگاه‌های خورشیدی و مالیات بر خودروها را می‌دهد]. Delfi (in Lithuanian). Retrieved 7 July 2025.
  195. ↑ "Short Sea". shortsea.lt. 19 October 2013. Archived from the original on 19 October 2013. Retrieved 18 October 2018.
  196. ↑ "Maritime ports freight and passenger statistics – Statistics Explained". 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018. Retrieved 4 January 2018.
  197. ↑ "File:Top 20 container ports in 2015 - on the basis of volume of containers handled in (1000 TEUs).png – Statistics Explained". 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018. Retrieved 4 January 2018.
  198. ↑ "Riga and Klaipėda included in TOP-10 ports in Baltic Sea Region by container turnover :: The Baltic Course – Baltic States news & analytics". Baltic-course.com. 15 April 2014. Archived from the original on 21 December 2017. Retrieved 21 December 2017.
  199. ↑ "2016 – a better year for most of the Top 10 Baltic container ports" (PDF). 4 January 2018. Archived from the original (PDF) on 4 January 2018. Retrieved 4 January 2018.
  200. ↑ "Klaipėda outer port to be constructed – port.today". 4 January 2018. Archived from the original on 4 January 2018. Retrieved 4 January 2018.
  201. ↑ "Reviving Lithuania's inland waterways to cut emissions". European Investment Bank. Archived from the original on 21 July 2023. Retrieved 19 July 2023.
  202. ↑ "Lithuania: EIB advisory services support green inland cargo shipping". European Investment Bank. Archived from the original on 20 July 2023. Retrieved 31 July 2023.
  203. ↑ "Will there be an intermodal connection between Kaunas and Hamburg? The Port of Hamburg and Klaipeda will co-develop new logistics routes". www.railtarget.cz. Archived from the original on 31 July 2023. Retrieved 31 July 2023.
  204. ↑ "Marvelės uostą pasiekė pirmasis krovinys!" [نخستین محموله به بندر ماروله رسید!]. klaipeda.diena.lt (in Lithuanian). 23 April 2019. Archived from the original on 23 June 2021. Retrieved 3 May 2019.
  205. ↑ "The Lithuanian Airports Have Presented the Results for the Year 2016: the Number of Passengers Has Surged to Record Levels of 4.8 Million". 12 January 2017. Archived from the original on 4 October 2017. Retrieved 24 January 2017.
  206. ↑ "Kauno oro uoste įvykdytas pirmas reguliarus krovininis reisas". Kaunozinios.lt. 4 April 2011. Archived from the original on 27 June 2021. Retrieved 4 January 2018.
  207. ↑ Statistics Lithuania — Population at the beginning of the year by city / town and year
  208. 1 2 Aryanic.com. «سفارت جمهوری اسلامی ایران -ورشو». سفارت جمهوری اسلامی ایران -ورشو. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  209. ↑ «لیتوانی همچنان به دنبال جذب مهاجران خارجی». ایسنا. ۲۰۱۲-۰۴-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۴-۰۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  210. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام همان منبع وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=لیتوانی&oldid=44539700»