طارق بن زیاد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
طارق بن زیاد بن عبدالله بن ولغو
Tarik ibn Ziyad -.jpg
محل تولد ۵۰–۵۷ هجری قمری
تاریخ تولد افریقیه، خلافت اموی Flag white.svg
محل مرگ دمشق، شام خلافت اموی Flag white.svg
تاریخ مرگ ۱۰۱ هجری قمری
محل دفن دمشق، شام
درجه فرمانده کل
فرماندهی فرماندهی سپاهیان اموی در اندلس
جنگ‌ها فتح اندلس
عملیات‌های مهم نبرد گوادالته
کارهای مهم فتح اندلس
کارهای دیگر والی و حاکم طنجه
والدین پدر: زیاد بن عبدالله
دین اسلام

طارق بن زیاد، یکی از سرداران دستگاه خلافت اموی که رهبری سپاه اسلام در جریان فتح اندلس و شکست ویزیگوت‌ها در عهد ولید بن عبدالملک را برعهده داشت. تنگه جبل‌طارق به واسطه عبور او به همراه لشکریانش به نام وی نامگذاری شد.[۱]

اصل و نسب[ویرایش]

مورخان اسلامی در اصل و نسب او دچار اختلاف نظرند، بعضی اورا از بربر‌های شمال آفریقا و کارتاژ می‌دانند که اسلام را از جدش به ارث برده بوده و سومین نسل مسلمان آفریقا بوده است.[۲] گروهی او را ایرانی زاده و از مردم همدان می‌دانند که غلام موسی بن نصیر امیر آفریقا بوده که یا آزاد شده یا با او هم پیمان بوده است.[۳] اما اکثریت مورخان در اینکه او از موالی بوده است، اتفاق نظر دارند.[۴]

فتح اندلس[ویرایش]

انگیزه فتح اندلس را متعلق به جولیان تاجر نصرانی می‌دانند که به ایالات طنجه که مردم آن نصرانی بودند رفت‌وآمد داشته و از آن سرزمین بازها و اسبهای گزیده و ارزشمندی برای ردریک پادشاه ویزیگوت آورده بود.[۵] منابع داستان را اینگونه نقل می‌کنند که جولیان دختر خود را برای تحصیل به شهر طلیطله (تولدو) پایتخت ویزیگوت فرستاد. ردریک که پادشاهی اسپانیا را غصب کرده بود او را فریب می‌دهد .جولیان از سر خشم برای انتقام جوئی از مسلمین کمک خواست.[۶][۷] در سال ۷۱۰ م گروهی مرکب از ۴۰۰ نفر سرباز مسلمان به جنوبی‌ترین دماغه اسپانیا حمله کردند که آن منطقه به اسم سردار آنها طریف، طریفه نامیده شد. این لشکر کشی موفق باعث شد مسلمین در سال بعد عزم خود را در فتح اسپانیا جزم کنند.[۸] در ۷۱۱م هفت هزار نفر در کشتی‌هایی که جولیان تدارک دیده بود به نزدیکی تنگه جبل طارق آورده شدند این هفت هزار نفر اکثریت بربر بودند و فرماندهی آنان با طارق بن زیاد بود.[۹] به علت غیبت ردریک که مشغول نبرد با شورشیان شمال بود، مسلمانان توانستند ابتدا عامل ردریک، تئودمیر، را شکست داده و دژهای آن ولایت را تصرف کند.[۱۰] با رسیدن این خبر به ردریک، وی شتابان به طلیطله بازگشت تا خطر احتمالی را دفع کند. وی در پایتخت خود به بسیج نیروها مشغول شد و یکی از فرماندهان خود را به نام ادیکو به جنگ با طارق فرستاد اما وی در نبرد با طارق شکست خورد و دشتهای فرنتره را به مسلمانان تسلیم کرد.[۱۱] یا شکست ادیکو و حرکتش به سمت پایتخت، ردریک به سمت جنوب آمد و در دره گوادالته در ۱۹ ژوئیه به مسلمانان حمله کرد. از آن سوی موسی بن نصیر پنج هزار نفر کمک فرستاد و که پس از ۳ روز سرانجام نتیجه قطعی جنگ به نفع مسلمانان بود و ردریک نیز پس از فرار به طرز نامعلومی کشته شد.[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵] پیروزی مسلمانان در نبرد گوادالته ساختار مرکزی حکومت ویزیگوت را درهم شکست در نتیجه راه اسپانیا برای طارق باز شد.[۱۶] او ابتدا عازم قرطبه شد و در استجنه گروهی از پناهندگان ویزیگوت را شکست و حمایت یهودیان را بدست آورد او با بخشی بزرگ از سپاه خود به سمت طلیطله پایتخت اسپانیا رفت و آنجا را بدون مخالفت شدید به تصرف درآورد او زمستان را در همان شهر ماند و در اکتبر قرطبه را با هفتصد سوار تصرف کرد.[۱۷] طبق گفته منابع موسی بن نصیر با شنیدن موفقیت‌های طارق در اندلس به او حسادت می‌کند و با سپاهی ۱۸ هزار نفری که اکثریت آن عرب بودند عازم اسپانیا می‌شود.[۱۸][۱۹] موسی و طارق در استرقه بهم پیوستند و در همان زمان یعنی ۷۱۴م از خلیفه ولید دوم فرمان بازگشت دریافت کردند. گویا بین آن دو اختلافاتی به وجود آمده بود.[۲۰]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • عنان، محمد عبدالله. تاریخ دولت اسلامی در اندلس. ج. ۱. ترجمهٔ عبدالمحمد آیتی. تهران: کیهان. 
  • مونتگمری وات ویلیام. اسپانیای اسلامی. ترجمهٔ محمد علی طالقانی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۵۹. 
  • آل علی نور الدین. اسلام در غرب:تاریخ اسلام در اروپای غربی. تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۷۰. 
  • ابن قوطیه. تاریخ فتح اندلس. ترجمهٔ حمید رضا شیخی. آستان قدس رضوی، ۱۳۶۹.