پرش به محتوا

خاندان هابسبورگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دودمان هابسبورگ)
نشان خانوادگی خاندان هابسبورگ

خاندان هابسبورگ (به آلمانی: Habsburg)، (به اسپانیایی: Casa de Austria)، یکی از مهم‌ترین دودمان‌های پادشاهی در اروپا بوده‌است. آوازهٔ این خاندان به خاطر برگزیدن بسیاری از امپراتوران امپراتوری مقدس روم از این دودمان است، همین‌ طور پادشاهان اتریش، اسپانیا و چندین کشور دیگر نیز از این دودمان بوده‌اند. این دودمان که خاستگاهشان به سوئیس و کانتون آرگاو بازمی‌گردد، حکمرانی را، نخست در اتریش آغاز کردند که شش سده به طول انجامید. سپس یک رشته از ازدواج‌ها، دوک‌نشین بورگونی، اسپانیا، بوهم و مجارستان را نیز به قلمرو آنان افزود. در سدهٔ ۱۶ میلادی، دودمان به دو بخش هابسبورگ اسپانیا و هابسبورگ اتریش تقسیم شد. خاندان هابسبورگ در طول تاریخ توانسته بودند که بر ۲۴ کشور مختلف امروزی حکمرانی کنند.[۱]

خاندان هابسبورگ چه کسانی بودند

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خاندان هابسبورگ یک خانواده سلطنتی آلمانی و یکی از دودمان‌های حاکم و اصلی اروپا از قرن پانزدهم تا بیستم بود. رودولف اول که در سال ۱۲۷۳ به عنوان پادشاه آلمان انتخاب شد، جایگاه و شهرت این دودمان را به طرز چشمگیری ارتقا داد و هسته اصلی پادشاهی هابسبورگ و اتریش امروزی را پایه‌گذاری کرد[۲].

این خاندان از طریق ازدواج‌های استراتژیک قدرت و نفوذ زیادی به دست آورد که نمونه بارز آن، ازدواج ماکسیمیلیان اول با ماریِ بورگوندی در سال ۱۴۷۷ بود که قلمرو آن‌ها را گسترش داد. هابسبورگ‌ها از سال ۱۴۹۳ تا ۱۷۱۱ به‌طور پیوسته عنوان امپراتور مقدس روم را در اختیار داشتند، زیرا زمین‌های موروثی‌شان به آن‌ها این امکان را می‌داد که نامزد مدنظر خود را به شاهزادگان انتخاب‌گر آلمانی تحمیل کنند. آن‌ها با وجود از دست دادن برخی اراضی و درگیری‌های داخلی، در قرن شانزدهم به اوج قدرت خود رسیدند و قلمروهای وسیعی از جمله اسپانیا، اتریش و بخش‌هایی از امپراتوری مقدس روم را تحت کنترل داشتند[۲].

ریشه‌های خاندان هابسبورگ را می‌توان در قلعه هابسبورگ یا «هابیشتسبورگ» (به معنای قلعه شاهین) جستجو کرد که در سال ۱۰۲۰ در سوئیس امروزی بنا شد. این قلعه توسط ورنر، اسقف اشتراسبورگ، و باجناقش (یا برادر همسرش)، کنت رادبوت، ساخته شد[۱].

پدربزرگ رادبوت، یعنی «گونترام ثروتمند»، قدیمی‌ترین نیاکان شناخته‌شدهٔ خاندان هابسبورگ به شمار می‌رود. ورنر اول، پسر رادبوت، عنوان کنت هابسبورگ را در اختیار داشت و پدربزرگ آلبرشت سوم بود. در سال ۱۲۷۳، رودلف چهارم ( با نام رودلف یکم با عنوان پادشاه آلمان) از هابسبورگ به عنوان پادشاه آلمان انتخاب شد و بعدها در سال ۱۲۸۲، قلمروهای اتریش و اشتایرمارک را به پسرانش، آلبرت و رودولف، اعطا کرد. این رویداد آغازگر پیوند طولانی‌مدت هابسبورگ‌ها با اتریش بود[۳].

آغاز کار خاندان

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خاندان هابسبورگ نامشان را از دژ نیاکانشان برگرفته‌اند؛ دژی که در دهه ۱۰۲۰ پایه‌گذاری شده و امروز در سوییس نزدیک مرز آلمان جای دارد. آنان در آلزاس زمین‌های پهناوری را میان بازل و اشتراسبورگ در دست داشتند. اولین کسی که عنوان کنت هابسبورگ را به خود اختصاص داد، ورنر اول بود که در سال ۱۰۹۶ درگذشت. او پسر کنت رادبوت بود که به همراه ورنر، اسقف اشتراسبورگ، قلعه هابسبورگ را در سال ۱۰۲۰ ساختند. پدربزرگ رادبوت، گونترام ثروتمند، قدیمی‌ترین جد قابل ردیابی خاندان هابسبورگ محسوب می‌شود[۴]. در اکتبر ۱۲۷۳، رودلف یکم در هم‌آوردی با اوتاکار دوم از پادشاهی بوهم، به مقام پادشاهی رومی -آلمانی برگزیده شد. اتوکار دوم، سرزمین‌های قابل توجهی از جمله اتریش، استیریا، کارینتیا و کارنیولا را که رودولف معتقد بود باید تحت کنترل امپراتوری باشند، تصرف کرده بود. هنگامی که اتوکار از حضور در برابر شورای امپراتوری برای توجیه دستاوردهای ارضی خود امتناع ورزید، رودولف او را تحت تحریم امپراتوری قرار داد و به اتریش حمله کرد و در سال ۱۲۷۸ در نبرد مارخفلد اتوکار را شکست داد و اتوکار کشته شد و این امر منجر به الحاق این سرزمین‌ها به قلمروهای هابسبورگ و تشکیل هسته قدرت آینده هابسبورگ شد[۵]. و متعاقباً در سال ۱۲۸۲ با بخشیدن دوک‌نشین‌های اتریش و اشتایرمارک به فرزندانش، کانون قدرت خاندان را از دژ هابسبورگ به اتریش منتقل کرد[۱].

فهرست حکومت‌ها و کشورهایی که خاندان هابسبورگ بر آن حکومت کردند

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

این لیست بر اساس واحد سیاسی و تاریخی می‌باشد که شامل حکومت ها، کشورها گذشته و امروزی و حتی ولایت های تحت سلطه این خاندان است.[۶]

دوک‌نشین اتریش — ۱۲۸۲–۱۴۵۳

اتریش پیشین — ۱۲۸۲–۱۸۰۵

اشتایرمارک — ۱۲۸۲–۱۹۱۸

کارینتیا — ۱۳۳۵–۱۹۱۸

کراین — ۱۳۳۵–۱۹۱۸

ایستریا — ۱۳۳۵–۱۹۱۸

تیرول — ۱۳۶۳–۱۹۱۸

تریسته — ۱۳۸۲–۱۹۱۸

امپراتوری مقدس روم — ۱۴۳۸–۱۷۴۰

هلند هابسبورگی — ۱۴۸۲–۱۷۹۵

گوریتسیا و گرادیسکا — ۱۵۰۰–۱۹۱۸

پادشاهی اسپانیا — ۱۵۱۶–۱۷۰۰

پادشاهی بوهم — ۱۵۲۶–۱۹۱۸

مارگراویت موراویا — ۱۵۲۶–۱۹۱۸

لوزاتیا — ۱۵۲۶–۱۶۳۵

پادشاهی مجارستان — ۱۵۲۶–۱۹۱۸

پادشاهی کرواسی — ۱۵۲۶–۱۹۱۸

سیلزی اتریشی — ۱۵۲۶–۱۷۴۲

مرز نظامی — سدهٔ ۱۶–۱۸۸۱

پادشاهی انگلستان — ۱۵۵۴–۱۵۵۸

پادشاهی ایرلند — ۱۵۵۴–۱۵۵۸

پادشاهی پرتغال — ۱۵۸۰–۱۶۴۰

اشغال صربستان — ۱۶۸۶–۱۶۹۱

پادشاهی اسلاونیا — ۱۶۹۹–۱۸۶۸

شاهزاده‌نشین بزرگ ترانسیلوانیا — ۱۶۹۹–۱۸۶۷

دوک‌نشین میلان — ۱۷۰۶–۱۷۹۷

دوک‌نشین مانتوا — ۱۷۰۶–۱۷۹۷

پادشاهی ناپل — ۱۷۰۷–۱۷۳۵

پادشاهی ساردنی — ۱۷۰۷–۱۷۲۰

ایالت پریزیدی — ۱۷۰۷–۱۷۳۳

هلند اتریشی — ۱۷۱۳–۱۷۹۵

پادشاهی صربستان — ۱۷۱۸–۱۷۳۹

بانت تمشوار — ۱۷۱۸–۱۷۷۸

بانت کرایووا — ۱۷۱۸–۱۷۳۹

پادشاهی سیسیل — ۱۷۲۰–۱۷۳۵

دوک‌نشین پارما و پیاتچنزا — ۱۷۳۵–۱۷۴۸

توسکانی — ۱۷۳۷–۱۸۰۱

امپراتوری مقدس روم — ۱۷۴۵–۱۸۰۶

پادشاهی گالیسیا و لودومریا — ۱۷۷۲–۱۹۱۸

دوک‌نشین بوکووینا — ۱۷۷۴–۱۹۱۸

گالیسیا غربی — ۱۷۹۵–۱۸۰۹

ونیز — ۱۷۹۷–۱۸۰۵

پادشاهی دالماسی — ۱۷۹۷–۱۸۰۵

توسکانی — ۱۸۱۴–۱۸۵۹

مودنا و رجیو — ۱۸۱۴–۱۸۵۹

پادشاهی دالماسی — ۱۸۱۴–۱۹۱۸

پادشاهی لومباردی–ونیز — ۱۸۱۴–۱۸۶۶

دوک‌نشین بزرگ کراکوف — ۱۸۴۶–۱۹۱۸

وویوودینای صربستان — ۱۸۴۸–۱۸۴۹

ولایت صربستان و بانات تمشوار — ۱۸۴۹–۱۸۶۰

امپراتوری مکزیک — ۱۸۶۴–۱۸۶۷

پادشاهی کرواسی–اسلوونی — ۱۸۶۸–۱۹۱۸

سنجاک نووی‌پازار — ۱۸۷۸–۱۹۰۸

بوسنی و هرزگوین — ۱۸۷۸–۱۹۱۸

[۷]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 3 "House of Habsburg | Rulers, Motto, History, Map, & Inbreeding | Britannica". www.britannica.com (in English). 2026-07-18. Retrieved 2026-09-06.
  2. 1 2 Miegroet, Hans J. Van (2003). "House of Habsburg". Oxford Art Online. Oxford University Press. ISBN 978-1-884446-05-4.
  3. ↑ "House of Habsburg | Rulers, Motto, History, Map, & Inbreeding | Britannica". www.britannica.com (in English). 2026-07-18. Retrieved 2026-09-06.
  4. ↑ Wiegand, Wilhelm (1879). "de:ADB:Albrecht I. (Graf von Habsburg)" . Allgemeine Deutsche Biographie (ADB)  (in German). Vol. 10. Leipzig: Duncker & Humblot. pp. 137–142. This entry documents the early history of the House of Habsburg, their extensive estates in Alsace, and Otto II as the first to adopt the title of Count of Habsburg.
  5. ↑ Loserth, Johann (1889). "de:ADB:Rudolf I. (römisch-deutscher König)" . Allgemeine Deutsche Biographie (ADB)  (in German). Vol. 29. Leipzig: Duncker & Humblot. pp. 478–493. This detailed entry covers the election of October 1273, the victory in the Battle on the Marchfeld (1278), and the granting of the Duchies of Austria and Styria to Rudolf's sons in 1282.
  6. ↑ «Austria-Hungary | Encyclopedia.com». www.encyclopedia.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۹-۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ «Austria-Hungary | Encyclopedia.com». www.encyclopedia.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۹-۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)