گنتوم‌تباران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گنتوم‌تباران
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
دسته: گنتوم‌تباران
رده: گنتوم‌سانان[۱]
سرده‌ها
A distribution map of Gnetophyta colour-coded by genus
پراکنش گنتوم‌تباران : سبز: ویلوچیا، آبی: گنتوم، قرمز: ریش بز، بنفش: گنتوم و ریش بز.

گنِتوم‌تباران (Gnetophyta) نام دسته‌ای از گیاهان است. دسته گنتوم‌تباران از سه راسته زنده از گیاهان چوبی تشکیل شده که در زمره بازدانگان به‌شمار می‌آیند. سه راسته یادشده هر یک تنها یک سرده را شامل می‌شود که گنتوم، ویلوچیا، و ریش بز هستند که جمعاً و ۷۰ گونه زنده دارند.[۲].

گنتوم‌تباران برخلاف دیگر بازدانگان، عنصر چوب‌آوندی vessel element دارند که در گیاهان گلدار نیز دیده می‌شود. عنصر چوب‌آوندی یاختۀ آوندی در چوب برخی سرخس‌ها و اغلب نهان‌دانگان است که فاقد دیوارۀ عرضی است و دیوارۀ ثانویۀ ضخیم دارد.


راسته‌ها[ویرایش]

راسته تیره سرده تصویر توضیح
گنتوم‌سانان
Gnetales
گنتومان
Gnetaceae
گنتوم
Gnetum
Gnetum gnemon BotGardBln1105C.JPG این سرده دارای ۵۰ گونه است که در مناطق گرمسیری آسیای شرقی. آفریقا و مناطق شمالی آمریکای جنوبی یافت می‌شود. گونه‌های جنس گنتوم درختچه یا گیاهان چندساله بالارونده‌ای با برگ‌های متقابل‌اند که پهنک برگ آنها رشد یافته و شبیه به برگ‌های گیاهان گلدار است و دستگاه آوندی برگ‌ها شبکه‌ای است. برگ‌های گیاهان این سرده، ساده با رگبرگ‌های شانه‌ای کلروفیلی و شبیه برگ دولپه‌ای می‌باشد.
ویلوچیاسانان
Welwitschiales
ویلوچیائیان
Welwitschiaceae
ویلوچیا
Welwitschia
Welwitschia mirabilis S&J6.jpg ویلوچیا در جنوب آفریقا و در صحرای کشور نامیبیا انتشار دارد. این سرده تنها یک گونه به نام ویلوچیا میرابیلیس دارد. شکل ظاهری آن به هشت‌پایی غول پیکر شباهت دارد. ویلوچیا در واقع گیاه پرتحملی در برابر خشکی نیست بلکه خود را جهت تهیه آب بسیار مجهز کرده‌است. این گیاه در جاهایی که آب‌های زیرزمینی وجود دارند یافت می‌شود و گیاه با ریشه‌های بلند خود قدرت جذب بالا آوردن این آب‌ها را دارد.[۳]
ریش‌بزسانان
Ephedrales
ریش‌بزیان
Ephedraceae
ریش بز
Ephedra
Pingo-pingo.jpg ریش بز یا اُرمک ظاهری جارومانند و برگ‌های تحلیل‌رفته و برچه‌های نیمه‌بسته دارند. زیستگاه این گیاهان که اقلیم‌های خشک است. «ریش بز» کاربردهای دارویی و درمانی دارد. یکی از گونه‌های آن، Ephedra pachyclada، همان گیاه مخدر معروف هوم است که در اوستا از آن نام برده شده و مورد استفادهٔ موبدان است[۴]


منابع[ویرایش]

  1. Gnetopsida
  2. Raven, Peter H.; Evert, Ray F.; Eichhorn, Susan E. (2005). Biology of Plants (7th ed.). New York: W. H. Freeman and Company. ISBN 0-7167-1007-2.
  3. 岩槻، «ウェルウィッチア科»، 173-11.
  4. «واژه‌نامهٔ درگاه آفتاب». بازبینی‌شده در ۲۱ فروردین ۱۳۸۸. 
  • Gifford, Ernest M., Adriance S. Foster. 1989. Morphology and Evolution of Vascular Plants. Third edition. WH Freeman and Company, New York.