فرمانرو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سطوح مختلف طبقه‌بندی علمی. جاندار دامنه فرمانرو شاخه رده راسته خانواده سرده گونه

Magnify-clip.png
سلسله مراتب هشت طبقه آرایه‌شناختی اصلی در طبقه‌بندی زیستی. یک دامنه از یک یا چند فرمانرو تشکیل شده‌است. طبقه‌های میانی جزئی‌تر نشان داده نشده‌اند.

سلسله[۱] یا فرمانرو (به انگلیسی: kingdom) یک طبقه آرایه‌شناختی است، که در برخی طبقه‌بندی‌ها بالاترین طبقه و در سامانه سه‌دامنه‌ای جدید یک رتبه پایین‌تر از دامنه قرار دارد. فرمانروها به گروه‌های کوچک‌تری به نام شاخه (در جانورشناسی) و دسته (در گیاه‌شناسی) تقسیم می‌شوند. توالی کامل طبقه‌های اصلی از این قرار است: اندامگان، دامنه، فرمانرو، شاخه، رده، راسته، خانواده، سرده و گونه.

در حال حاضر شمار اندکی از کتاب‌های درسی در آمریکا از سامانه شش‌فرمانرویی بهره می‌گیرند (جانوران، گیاهان، قارچ‌ها، آغازیان، باستانیان و باکتری‌ها) درحالی‌که در کتاب‌های درسی بریتانیایی، استرالیایی و کلومبیایی گاه پنج فرمانرو به‌کار می‌رود (جانوران، گیاهان، قارچ‌ها، آغازیان، و پروکاریوت یا مونرا)

از نظر تاریخی، شمار فرمانروهای پذیرفته‌شده از دو به شش افزایش یافته‌است. هرچند، پژوهش‌های فیلوژنتیک از ۲۰۰۰ به این طرف هیچ‌کدام از این سامانه‌های سنتی را تایید نمی‌کند.

پیشینه[ویرایش]

تا آوریل ۲۰۱۰ هنوز پژوهشی طبقه‌بندی درست یوکاریوت‌ها را در هیچ یک از این سامانه‌ها تایید نمی‌کند. وضعیت به این صورت به نظر می‌رسد که هیچ‌کدام از دسته فرمانروها توسط پژوهش‌های اخیر مقبولیت عام نیافته‌است؛ بطوریکه راجر و سیمپسونز می‌گویند: «با سرعت تغییر کنونی فهم ما از درخت زندگی یوکاریوتی، ما بایستی که با احتیاط جلو برویم.»[۲]

سامانه زیست شناختی[ویرایش]

لینه
۱۷۳۵[۳]
دوسلسله‌ای
ارنست هکل
۱۸۶۶[۴]
سه‌سلسله‌ای
چاتون
۱۹۲۵[۵][۶]
دوقلمرویی
کوپلند
۱۹۳۸[۷][۸]
چهارسلسله‌ای
ویتکر
۱۹۶۹[۹]
پنج‌سلسله‌ای
وسس و دیگران
۱۹۷۷[۱۰][۱۱]
شش‌سلسله‌ای
وسس و دیگران
۱۹۹۰[۱۲]
سه‌فرمانرویی
کاوالیر اسمیت
۲۰۰۴[۱۳]
شش‌سلسله‌ای
(در نظر گرفته نشده) آغازیان پروکاریوت مونرا مونرا باکتری‌ها باکتری‌ها باکتری‌ها
باستانیان باستانیان
یوکاریوت آغازیان آغازیان آغازیان یوکاریوت تک‌یاختگان
کرومیستا
گیاهان گیاهان گیاهان گیاهان گیاهان گیاهان
آغازیان قارچ قارچ قارچ
جانوران جانوران جانوران جانوران جانوران جانوران

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Kingdom (biology»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۰).
  1. واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب پارسی، دفتر پنجم
  2. Roger, A.J. & Simpson, A.G.B. (2009), "Evolution: Revisiting the Root of the Eukaryote Tree", Current Biology 19 (4): R165–7, doi:10.1016/j.cub.2008.12.032, PMID 19243692 
  3. C. Linnaeus (1735). Systemae Naturae, sive regna tria naturae, systematics proposita per classes, ordines, genera & species. 
  4. E. Haeckel (1866). Generelle Morphologie der Organismen. Reimer, Berlin. 
  5. É. Chatton (1925). "Pansporella perplexa. Réflexions sur la biologie et la phylogénie des protozoaires". Ann. Sci. Nat. Zool. 10-VII: 1–84. 
  6. É. Chatton (1937). Titres et Travaux Scientifiques (1906–1937). Sette, Sottano, Italy. 
  7. H. Copeland (1938). "The kingdoms of organisms". Quarterly review of biology 13: 383–420. doi:10.1086/394568. 
  8. H. F. Copeland (1956). The Classification of Lower Organisms. Palo Alto: Pacific Books. 
  9. Whittaker RH (January 1969). "New concepts of kingdoms of organisms". Science 163 (3863): 150–60. doi:10.1126/science.163.3863.150. PMID 5762760. 
  10. C. R. Woese, W. E. Balch, L. J. Magrum, G. E. Fox and R. S. Wolfe (August 1977). "An ancient divergence among the bacteria". Journal of Molecular Evolution 9 (4): 305–311. doi:10.1007/BF01796092. PMID 408502. 
  11. Woese CR, Fox GE (November 1977). "Phylogenetic structure of the prokaryotic domain: the primary kingdoms". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 74 (11): 5088–90. doi:10.1073/pnas.74.11.5088. PMC 432104. PMID 270744. 
  12. Woese C, Kandler O, Wheelis M (1990). "Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya.". Proc Natl Acad Sci U S A 87 (12): 4576–9. Bibcode:1990PNAS...87.4576W. doi:10.1073/pnas.87.12.4576. PMC 54159. PMID 2112744. 
  13. Cavalier-Smith, T. (2004), "Only six kingdoms of life", Proc. R. Soc. Lond. B 271: 1251–62, doi:10.1098/rspb.2004.2705, PMC 1691724, PMID 15306349, retrieved 2010-04-29