احمد امیراحمدی
| احمد آقاخان (امیراحمدی) | |
|---|---|
 سپهبد احمد امیراحمدی |
|
| محل تولد | ۱۲۶۳ خورشیدی |
| تاریخ تولد | تهران |
| محل مرگ | ۵ آذر ۱۳۴۴ (۷۷ سال) |
| تاریخ مرگ | تهران بیماری سرطان معده |
| لقب | نخستین سپهبد ایران در دوره رضاشاه |
| درجه | سپهبد |
| فرماندهی | پنج نوبت فرماندار نظامی تهران دو بار فرمانده کل ژاندارمری سالها فرمانده لشکرهای لرستان و آذربایجان |
| کارهای مهم | از عوامل موثر در کودتای سوم اسفند |
| کارهای دیگر | هشت بار وزیر جنگ دو مرتبه وزیر کشور ۱۶ سال عضو مجلس سنا |
سپهبد احمد امیراحمدی (۱۲۶۳ تا ۱۳۴۴) نخستین سپهبد ایران در دوره رضاشاه بود. او از عوامل موثر در کودتای سوم اسفند بود و در طول حیات خود هشت بار وزیر جنگ، دو مرتبه وزیر کشور، پنج نوبت فرماندار نظامی تهران، دو بار فرمانده کل ژاندارمری و سالها فرمانده لشکرهای لرستان و آذربایجان و ۱۶ سال عضو مجلس سنا بودهاست.
او در زمان کودتای سوم اسفند جزو افسران بریگاد قزاق و از یاران و زیردستان رضاخان محسوب میشد، در جریان کودتا، از عوامل موثر بود. در جریان ماجرای غلامعلی خان بیرانوند در لرستان، فرماندهی سپاهیان سردارسپه را برعهده داشت.[۱] او ازجمله کسانی بود که با امضای خود در پشت قرآن به رضا شاه اطمینان دادند که در رسیدن به مقام سلطنت به او کمک خواهند کرد. در دوره پادشاهی رضاشاه، مدتی از چشم شاه افتاد و برای آنکه تحقیر شود[نیازمند منبع]، به ریاست «اداره دواب و ایلخی» ارتش گماشته شد. به هنگام حمله متفقین و وقایع شهریور بیست، از طرف دولت محمدعلی فروغی فرماندار نظامی تهران شد و بعد از تبعید رضاشاه از کشور، بارها به وزارت جنگ و وزارت کشور منصوب شد. در اواخر عمر سناتور (نماینده مجلس سنا) بود.[۱]
محتویات |
تولد [ویرایش]
احمد آقاخان (امیراحمدی) فرزند «سرتیپ تقی آقا» در سال ۱۲۶۳ خورشیدی در تهران متولد شد و در سن شش سالگی به مدرسه افتتاحیه واقع در محله سنگلج تهران و سپس به مدرسه تربیت رفت. چون فرزند افسر قزاقخانه بود در مدرسه قزاقخانه که در آن موقع به دست روسها اداره میشد، به ادامه تحصیل پرداخت.
شروع نظامیگری [ویرایش]
در سن چهاردهسالگی به فوج گارد سوار قزاق انتقال یافت و با درجه گروهبان دومی، وکیلباشی (قائممقام) فوج گارد سوار شد. امیراحمدی در چند زد و خورد داخلی شرکت کرد و چون رشادت، تهور و قساوت وی مورد توجه فرماندهان قرار گرفت، تا درجه سرهنگی ارتقا مقام یافت.
پس از کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹، احمد آقاخان به درجه میرپنجی دست یافت و اولین مأموریت وی بعد از کودتا، سرکوبی شورش اسماعیل خان امیرمؤید سوادکوهی در مازندران بود که منجر به متواری شدن امیرمؤید و فرزندان وی گردید.
ترقی [ویرایش]
در سال ۱۳۰۱ خورشیدی که مقدمات تشکیل پنج لشکر در ایران فراهم شد، با درجه امیرلشکری (سرلشکر) به فرماندهی لشکر غرب که مرکز آن در همدان بود، منصوب گردید و برای اعاده امنیت در آن منطقه، دست به اقدامات شدیدی زد. به ویژه برای سرکوب لرها از هیچ نوع اقدام حاد و تندی خودداری ننمود و سرانجام در مأموریت لرستان به دریافت عالیترین نشان نظامی آن زمان یعنی نشان ذوالفقار نایل آمد.
سرلشکر امیراحمدی کمی قبل از به سلطنت رسیدن رضاخان، در شهریور ماه ۱۳۰۴ به سمت رئیس کل امنیه مملکتی (ژاندارمری) برگزیده شد و قریب چهار سال در این سمت باقیماند و مأموریتهای جنگی زیادی از جمله مأموریت آذربایجان انجام داد و فرماندهی لشکر آذربایجان را نیز به عهده داشت.
در سال ۱۳۰۸ شمسی او نخستین کسی بود که به دستور رضاشاه در ایران به درجه سپهبدی رسید. در شهریور ۱۳۲۰ هنگامی که نیروهای متجاوز انگلستان و شوروی وارد خاک ایران شدند رضاشاه قبل از ترک کشور، سپهبد امیراحمدی را به سمت فرماندار نظامی تهران منصوب کرد تا وی از بروز و گسترش هرج و مرج و آشوب در پایتخت جلوگیری کند. نقل گردیده که در آن دوران از سوی سفارتخانه های ذینفوذ به وی پیشنهاد کودتا علیه سلسله پهلوی و بدست گیری حکومت داده شد که وی به دلیل وفاداری و روحیات نظامیگری امتناع کرد. امیراحمدی در شانزدهم آذر ۱۳۲۰ برای اولین بار در ترمیم کابینه فروغی به عنوان وزیر کشور شرکت کرد و پس از آن نیز در کابینه قوامالسلطنه (۱۸ مرداد ۱۳۲۱) به وزارت جنگ برگزیده شد و در ماجرای ۱۷ آذر ماه همان سال که منجر به آتش زدن خانه قوامالسلطنه و غارت دکانها و مغازهها شد، به عنوان فرماندار نظامی تهران وارد ساختمان شهربانی کل کشور گردید و ظرف چند ساعت تظاهرات خونین مخالفین دولت را متوقف کرد.
مسئولیت در کابینه دولت [ویرایش]
پس از سقوط قوام و روی کار آمدن علیاصغر سهیلی در تاریخ ۲۸ بهمن ۱۳۲۱، پست وزارت جنگ دوباره به امیراحمدی واگذار شد و در تمام مدت نخستوزیری سهیلی، در این سمت باقیماند. امیراحمدی در کابینههای کوتاه مدت ساعد، بیات، صدر و حکیمی سمتی نداشت و فقط مسئولیت بازرسی نواحی ارتش به عهده وی بود.
سپهبد امیراحمدی در ۲۵ بهمن ۱۳۲۴ بر اثر پافشاری شاه وارد کابینه قوام شد و در چهار کابینه او پست وزارت جنگ را عهدهدار بود ولی به علت ناسازگاری با سیاستها و خواستههای قوامالسلطنه، از کابینه وی خارج شد. امیراحمدی در ششم دی ماه ۱۳۲۶ نیز جایی برای خود باز کرد و در کابینه ابراهیم حکیمی بر مسند وزارت کشور نشست. وی همچنین در ۲۳ خرداد ماه ۱۳۲۷ در کابینه عبدالحسین هژیر و در ۳۰ آبان ماه ۱۳۲۷ در کابینه محمد ساعد به وزارت جنگ منصوب شد.
عضویت در سنا [ویرایش]
او در سال ۱۳۲۸ پس از بازنشستگی و تأسیس مجلس سنا، از سوی شاه مقام سناتور انتصابی تهران را گرفت و تا زمان مرگ به مدت ۱۶ سال این مقام تشریفاتی را عهدهدار بود. وی در طول حیات خود هشت بار وزیر جنگ، دو مرتبه وزیر کشور، پنج نوبت فرماندار نظامی تهران، دو بار فرمانده کل ژاندارمری و سالها فرمانده لشکرهای لرستان و آذربایجان بودهاست.
درگذشت [ویرایش]
امیراحمدی در روز پنجم آذر ماه سال ۱۳۴۴ در سن ۷۷ سالگی بر اثر ابتلاء به بیماری سرطان معده در تهران درگذشت.
او یکی از متمولین درجه اول ایران معروف به "سپهبد یکصد کنتور" بود و مستغلات زیادی در تهران داشت. مردی بود جسور، قلدر، جدی، وظیفهشناس و وفادار به نظام سلطنت پهلوی. با زیردستان خود به خشونت رفتار میکرد و شخصاً در مقام تعزیر و تنبیه افراد برمیآمد.
باغ و اقامتگاه تابستانی خاندان امیراحمدی واقع در منطقه مقصود بیک شمیران - چهارراه حسابی - امروزه تحت عنوان "باغ موزه هنر ایرانی" تبدیل به یکی از نقاط دیدنی تهران گردیده است.
پانویس [ویرایش]
منابع [ویرایش]
- حسن مرسلوند، زندگینامه رجال و مشاهیر ایران، تهران، الهام، ۱۳۶۹. ج ۱.
- باقر عاقلی، روزشمار تاریخ ایران، تهران، گفتار، ۱۳۷۲. ج ۱ و ۲.
- باقر عاقلی، شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، گفتار، علم، ۱۳۸۰. ج ۱.
- غلامحسین زرگرینژاد، خاطرات نخستین سپهبد ایران احمد امیراحمدی، تهران، مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی، ۱۳۷۲. ج ۱
