عباس قرهباغی
| عباس قرهباغی | |
|---|---|
 عباس قرهباغی |
|
| محل تولد | تبریز |
| تاریخ تولد | ۱۰ آبان ۱۲۹۷ |
| محل مرگ | پاریس |
| تاریخ مرگ | مهر ۱۳۷۹ |
| محل دفن | پاریس |
| تابعیت |  ایرانی |
| یگانهای خدمت | نیروی زمینی |
| درجه |  ارتشبد |
| فرماندهی | آخرین رئیس ستاد بزرگارتشتاران |
| کارهای مهم | تهیه اعلامیه بیطرفی ارتش شاهنشاهی ایران با همدستی تیمسار فردوست و تصویب آن در ٢٢ بهمن ١٣٥٧ شمسی |
عباس قرهباغی (۱۰ آبان ۱۲۹۷ تبریز - مهر ۱۳۷۹ پاریس)، آخرین رئیس ستاد بزرگارتشتاران و دارای درجهٔ ارتشبدی بود.
وی در مهر ۱۳۱۵ وارد دانشکدهٔ افسری شد که با دورهٔ ولیعهدی محمدرضا پهلوی همزمان بود. وی در این دوران بهسمت منشی ولیعهد منصوب شد. در اسفند ۱۳۴۱ بهسمت فرماندهی دانشگاه نظامی منصوب شد. او با حفظ سمت در سال ۱۳۴۲ فرماندهی درجهداران دورهٔ سپاه دانش، فرماندهی خط سیر مسافرت پادشاه دانمارک به ایران و فرماندهی خط سیر مسافرت رئیس جمهور هند به ایران را بر عهده داشت. همچنین در سال ۱۳۴۲ بهریاست دادگاه تجدیدنظر ویژهٔ دادرسی ارتش منصوب گردید. این دادگاه جهت تجدیدنظر پروندهٔ آیتالله طالقانی، مهندس بازرگان، دکتر سحابی و عدهای از اعضای نهضت آزادی تشکیل شده بود و در نهایت رأی دادگاه اولیه در محکومیت این افراد تأیید شد.
قرهباغی در امرداد ۱۳۴۳ بهفرماندهی لشکر پیادهٔ گرگان و در شهریور ۱۳۴۶ بهفرماندهی لشکر یکم گارد منصوب شد. در مهر ۱۳۴۷ بهریاست ستاد نیروی زمینی رسید و تا اردیبهشت ۱۳۵۱ عهدهدار این مسئولیت بود. وی در ۲۰ اسفند همان سال بهدرجهٔ سپهبدی ارتقا یافت. قرهباغی از اردیبهشت ۱۳۵۱ تا مهر ۱۳۵۲ جانشینی فرمانده نیروی زمینی را عهدهدار گردید ولی بدلیل اختلاف بین او و تیمسار اویسی که در آن زمان فرمانده نیروی زمینی بود از سمت خود عزل شد و بهفرماندهی سپاه غرب در کرمانشاه منصوب شد.
تیمسار قرهباغی در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۳ بهسمت فرماندهی ژاندارمری کل کشور منصوب شد. در این ایام بهدلیل دیدارهای زیاد وی با شاه بسیار به او نزدیک شده بود. در جریان بازیهای آسیایی تهران در سال ۱۳۵۳، وی نقش عمدهای در تأمین امنیت این بازیها داشت و بههمین دلیل پس از پایان بازیها مورد تفقد شاه قرار گرفت. در شهریور ۱۳۵۴ وی بهدرجهٔ ارتشبدی رسید. وی از ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۳ تا ۱۴ شهریور ۱۳۵۷ در سمت فرماندهی ژاندارمری بود و در این دوران کوشش زیادی برای استخدام و آموزش افراد برای تشکیل نیروی پایداری مقاومت انجام داد که عدهٔ زیادی از جمله امیرعباس هویدا که در آن زمان زمان نخستوزیر بود و تعدادی از وزرا بهعضویت افتخاری این نیرو در آمدند. این نیرو در زمان شدت گرفتن مخالفتها بر ضد حکومت پهلوی برای یاری یگانهای ژاندارمری اعزام شدند. همچنین وی در این مدت بهتشکیل دورههای آموزشی مقدماتی و عالی رستهٔ پیادهٔ ژاندارمری، فرماندهی و ستاد بود که به فرمان شاه در مهر ۱۳۵۴ آغاز شد. این اقدامات وی سبب شد تا شاه نشان درجه یک عدالت را در ۲۱ مهر ۱۳۵۵ و نشان درجه یک همایون را در ۴ آبان ۱۳۵۵ بهوی اهدا کند.
در جریان حوادث انقلاب ایران [ویرایش]
در شهریور ۱۳۵۷ قرهباغی در کابینه شریف امامی بهسمت وزارت کشور منصوب شد. قرهباغی در مورد حادثهٔ ۱۷ شهریور میدان ژاله که در زمان دولت شریف امامی رخ داد، ارتشبد اویسی، فرماندار نظامی وقت، را مسئول میدانست. در کابینه ارتشبد ازهاری نیز وی مدتی وزیر کشور و مدتی نیز سرپرست وزارت اقتصاد و دارایی بود. پس از روی کار آمدن کابینه شاپور بختیار، در ۱۴ دی ۱۳۵۷، ارتشبد قرهباغی بهسمت ریاست ستاد بزرگارتشتاران منصوب شد. وی همچنین در ۲۳ دی ۱۳۵۷ بهعضویت شورای سلطنت برگزیده شد. قرهباغی در فاصله ۱۴ تا ۲۶ دی ۱۳۵۷ هر روز و گاهی روزی دوبار بهملاقات شاه در کاخ نیاوران میرفت. در روز خروج شاه، بختیار و قرهباغی از کسانی بودند که برای آخرین بار بهداخل هواپیمای شاه رفته و با او گفتگو کردند. قرهباغی پس از خروج شاه از کشور طی مصاحبهای حمایت خود را از دولت بختیار اعلام کرد و وجود هرگونه برنامهای برای کودتا را رد کرد. پس از ورود آیتالله خمینی به ایران، قرهباغی بارها حمایت خود را از دولت بختیار اعلام کرد ولی در نهایت پس از اعلام همبستگی همافران نیروی هوایی با آیتالله خمینی و پس از جلسه شورای عالی نیروهای مسلح در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ که در صبح همان روز برگزار شد، ارتش در طی بیانیهای که در ساعت ۲ بعدازظهر از رادیو پخش شد بیطرفی خود را اعلام کرد و از کلیه یگانهای نظامی خواسته شد تا به پادگانها بازگردند. وی بعدها در خاطرات خود اعلام بیطرفی ارتش را یک راه حل منطقی برای اجرای دستورات شاه در حفظ وحدت و تمامیت ارتش میدانست؛ ولی از سوی شاه و بختیار متهم به خیانت و فروپاشی ارتش گردید.
پس از پیروزی انقلاب ایران، قرهباغی در روز ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ در منزل یکی از دوستانش مخفی شد و پس از ۱۴ ماه اختفا و تغییر محل خود، در نهایت از فرودگاه مهرآباد با گذرنامه جعلی خارج شد. وی در مهر ۱۳۷۹ در پی ابتلا به بیماری سرطان، در بیمارستانی در پاریس درگذشت.[۱][۲][۳]
منابع [ویرایش]
- ↑ «ارتشبد قرهباغی و انقلاب اسلامی». وبگاه تبیان.
- ↑ «ارتشبد علامعلی اویسی». وبگاه آفتاب.
- ↑ «عباس قرهباغی». پژوهشکده باقرالعلوم.
