دارالفنون
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
دارُالفُنون نام مدرسهای است که به ابتکار امیرکبیر در زمان ناصرالدینشاه برای آموزش علوم و فنون جدید در تهران تأسیس شد. در دارالفنون استادان هر چندوقت یک بار به فرنگ میرفتند تا علوم جدید را فرا گیرند. میشود گفت که دارالفنون نخستین دانشگاه تاریخ ایران پس از اسلام میباشد چه که تا دیرزمانی همه دانشگاههای خارجی را در نوشتههای ایرانی دارالفنون میخواندند.[۱]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] تاریخچه
پس از سفر امیرکبیر به روسیه، وی متوجه نیاز فوری کشور به مرکز آموزش عالی گردید. لذا از ابتدای صدارت تلاش خود را برای ایجاد این مرکز آغاز نمود. ولی متاسفانه خود وی هیچگاه شاهد افتتاح آن نشد. چرا که نخستین دسته از اساتید به سرپرستی دکتر پولاک، دو روز پس از دستگیری و تبعید امیرکبیر به تهران رسیدند و طبیعتا با استقبال گرمی مواجه نشدند. [۲] دارالفنون در روز پنجم ربیعالاول ۱۲۶۸ هجری قمری، سیزده روز پیش از کشته شدن امیرکبیر و با حضور ناصرالدین شاه شروع به کار کرد. در آن زمان هفت معلم اتریشی، آموزش محصلینی را که اغلب از خانوادههای مهم و بانفوذ بودند، بر عهده داشتند. با وجود آغاز به کار مدرسه عملیات ساختمانی آن تا سال ۱۲۶۹ ادامه داشت. در سال ۱۳۰۴ قمری نیرالملوک وزیر علوم تالار نمایشی در مدرسه ساخت تا مکانی برای اجرای تئاتر باشد. از آن زمان درِ اصلی مدرسه در خیابان همایون بسته و دری به خیابان ناصریه سابق و ناصر خسرو فعلی گشوده شد..[۳] اولین گروه اساتید دارالفنون عبارت بودند از:
- بارون گومنس ()استاد پیاده نظام
- اوگوست کرزیز () استاد توپخانه
- زاتی () استاد مهندسی
- نمیرو () استاد سوارنظام
- کارتنا() استاد مهندسی معدن
- دکتر پولاک () استاد طب و داروسازی
بعدها با اعتراض سفیر انگلستان به ملیت بلژیکی این افراد، چند استاد ایتالیایی، فرانسوی و آلمانی نیز به این افراد اضافه شدند. سه استاد ایرانی طب، عربی و جغرافیا و یک استاد فرانسوی مقیم ایران نیز بزودی به این جمع افزوده شدند. [۴]
[ویرایش] ساختمان
نقشه بنای دارالفنون را میرزارضاخان مهندس طرح نمود و محمدتقی معمارباشی احداث بنا را آغاز کرد. قسمت شرقی بنا در سال 1267 اتمام یافت.[۵] هشتاد سال پس از فعالیت و در سال ۱۳۰۸ (۱۳۴۸ قمری) ساختمان مدرسه به دستور اعتمادالدوله وزیر وقت معارف تخریب شد و ساختمان فعلی با نقشهٔ مهندسی روسی ساخته شد.[۶]
[ویرایش] آموزش در دارالفنون
پیادهنظام، سوارهنظام، توپخانه، مهندسی، پزشکی و جراحی، داروسازی و کانیشناسی رشتههایی بود که در این مدرسه تدریس میشد. زبان فرانسه، علوم طبیعی، ریاضی، تاریخ و جغرافیا دروس مشترک همهٔ رشتهها بود. بعدها زبان انگلیسی، روسی، نقاشی و موسیقی به این درسها افزوده شد.
[ویرایش] استادان
داودخان به عنوان نماینده امیرکبیر به اتریش رفت تا به سفارش وی ۶ استاد در زمینه کارهای نظامی و امور وابسته به آن، استادی برای آموزش فیزیک، شیمی و داروسازی و دو معدنچی که در کار معدن توانمند باشند را به خدمت بگیرد. بدین ترتیب ۷ استاد به ایران دعوت و به عنوان اولین استادان دارالفنون مشغول به کار شدند. بعدها معلمینی از ایتالیا، آلمان و فرانسه نیز استخدام شدند.
[ویرایش] نام برخی از معلمان
- دکتر ژرژ (پزشکی)
- دکتر گالی (جراحی)
- موسیو دانتان (تاریخ طبیعی)
- موسیو المر (شیمی)
- موسیو داوید (مهندسی)
- بدیع اله واجد سمیعی (ریاضی)
- عبدالغفار نجمالدوله
- عبدالرزاق بغایری
[ویرایش] منابع
- ↑ رفیعی، حسن رضا. دارالفنون یادگار خردورزی امیرکبیر. روزنامه ایران. بازدید در تاریخ ۱۲ فوریه ۲۰۰۸.
- ↑ سالنامه کشور ایران. محمدرضا میرزازمانی. 1329
- ↑ رفیعی، حسن رضا. دارالفنون یادگار خردورزی امیرکبیر. روزنامه ایران. بازدید در تاریخ ۱۲ فوریه ۲۰۰۸.
- ↑ سالنامه کشور ایران. محمدرضا میرزازمانی. 1329
- ↑ سالنامه کشور ایران. محمدرضا میرزازمانی. 1329
- ↑ رفیعی، حسن رضا. دارالفنون یادگار خردورزی امیرکبیر. روزنامه ایران. بازدید در تاریخ ۱۲ فوریه ۲۰۰۸.
- دارالفنون. وبگاه آفتاب. بازدید در تاریخ ۱۲ فوریه ۲۰۰۸.
