عناب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عناب
درخت عناب
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
دسته: گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: گل سرخیان
تیره: رامناسه
سرده: کنار
گونه: Z. zizyphus
نام علمی
Ziziphus zizyphus
(لینه) کارستن
مترادف‌ها

Rhamnus zizyphus
Ziziphus jujuba میلر

Ziziphus zizyphus

عناب (Ziziphus zizyphus) درختچه‌ای است متوسط که ارتفاع آن تا ۱۰ متر نیز می‌رسد. عناب بومی مناطق گرمسیر بوده و برگ‌های کوچک سبزرنگ، بدون کرک و تخم‌مرغی شکل آن در زمستان می‌ریزد. میوهٔ زیتونی شکل عناب که دارای خواص دارویی بسیار زیادی می‌باشد در ابتدا سبز بوده و پس از رسیدن به رنگ قرمز درآمده و چروک می‌خورد.

عناب را «خرمای قرمز» و «خرمای چینی» نیز می‌نامند [۱].

پراکندگی[ویرایش]

با توجه به کشت گستردهٔ عناب، رویشگاه اصلی این درخت به درستی مشخص نیست ولی چنین تصور می‌شود که خاستگاه طبیعی آن باید در آسیای جنوبی مابین لبنان، شمال هندوستان، شبه جزیره کره و جنوب و مرکز چین بوده باشد[۲] چایی عناب خوشمزه است

رویش[ویرایش]

عناب درختچه‌ای است خزان‌پذیر که به صورت مستقیم و یا کج و معوج رشد کرده [۳] و ارتفاعی بین ۵ تا ۱۰ متر پیدا می‌کند[۴]. برگ‌های بیضی شکلش کشیده، بدون کرک و سبز براق بوده و حاشیه‌هایش دندانه‌دار می‌باشد[۴]. گل‌ها سبز متمایل به زرد و بسیار کوچک بوده، قطرشان به ۵ میلی‌متر می‌رسد و دارای ۵ گلبرگ ناپیدا می‌باشند. میوه‌های درخت بیضوی شکل و سفت بوده و طولشان به ۲-۳ سانتی‌متر می‌رسد. عناب نارس سبز و لغزنده بوده و طعمی شبیه به سیب دارد که پس از رسیدن به رنگ قرمز تیره درآمده و چروک می‌خورد [۱]. میوهٔ عناب که هسته‌ای دراز و باریک دارد در پاییز به طور کامل می‌رسد. مزهٔ آن شیرین، خوراکی بوده و دارای خاصیت دارویی می‌باشد.

عناب تازه

مصارف خوراکی[ویرایش]

میوهٔ خشک‌شدهٔ عناب

در بریتانیا عناب را به صورت خشک‌شده و یا به صورت آب‌نبات‌های طعم‌دار همراه با چای عصر میل می‌نمایند. در کره، چین و تایوان، شربت شیرین میوه عناب را مورد استفاده قرار می‌دهند. در برخی مناطق از عناب برای تهیهٔ سرکه استفاده می‌شود و در آفریقا از آن کیک درست می‌کنند. عناب کنسرو شده و چای با طعم عناب نیز در جهان استفاده می‌شود اما در ایران، پاکستان و هندوستان، عناب را بیشتر به صورت خشک شده استفاده می‌نمایند [۱].

خواص دارویی[ویرایش]

عناب آرامش‌بخش و ضد بدخلقی است و در طب سنتی چین و کره از آن به عنوان دارویی که سبب کاهش اضطراب می‌شود و تقویت کننده معده و طحال و سیستم گوارشی است استفاده می‌کنند. عناب خون را تصفیه و سموم را از بدن دفع می‌کند، سبب روشنی پوست شده و از بروز مشکلات قلبی جلوگیری می‌نماید[۱].

عناب ملین و دارای لعاب بسیار است و سینه را نرم می‌نماید [۳]. استفاده از مغز میوه در زخم‌ها و بریدگی‌ها سبب سرعت بخشیدن به بهبود آنها می‌شود[۱]. عناب همچنین دندان‌ها را در برابر پوسیدگی مقاوم می‌سازد[۴]. چای عناب دارای ماده ضدسرطانی ساپونینز است. این چای باعث ترمیم بافت‌های آسیب دیده و تقویت عضلات می شود.[۵]


ارزش غذایی[ویرایش]

Jujube, raw
Fresh jujube fruits.
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۳۳۱ کیلوژول (۷۹ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۲۰٫۲۳ g
چربی ۰٫۲ g
پروتئین ۱٫۲ g
آب ۷۷٫۸۶ g
ویتامین آ معادل ۴۰ میکروگرم (۴٪)
تیامین (ویتامین B۱) ۰٫۰۲ میلی‌گرم (۲٪)
ریبوفلاوین (ویتامین B۲) ۰٫۰۴ میلی‌گرم (۳٪)
نیاسین (ویتامین B۳) ۰٫۹ میلی‌گرم (۶٪)
ویتامین ب۶ ۰٫۰۸۱ میلی‌گرم (۶٪)
ویتامین C ۶۹ میلی‌گرم (۱۱۵٪)
کلسیم ۲۱ میلی‌گرم (۲٪)
آهن ۰٫۴۸ میلی‌گرم (۴٪)
منیزیوم ۱۰ میلی‌گرم (۳٪)
منگنز ۰٫۰۸۴ میلی‌گرم (۴٪)
فسفر ۲۳ میلی‌گرم (۳٪)
پتاسیم ۲۵۰ میلی‌گرم (۵٪)
سدیم ۳ میلی‌گرم (۰٪)
روی ۰٫۰۵ میلی‌گرم (۱٪)
Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ عناب موجود است.
  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ پردیس کسرایی. «عناب، یک داروی ناب». سامانه اطلاع رسانی شبکه پزشکی کشور. بازبینی‌شده در ۲۵ آبان ۱۳۸۸. 
  2. Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins ISBN 0-00-220013-9.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «عناب». بانک اطلاعات داروهای گیاهی و داروهای گیاهی ایرطب. بازبینی‌شده در ۲۵ آبان ۱۳۸۸. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «عناب». آفتاب به نقل از روزنامه شرق، ۲ مهر ۱۳۸۴. بازبینی‌شده در ۲۵ آبان ۱۳۸۸. 
  5. عناب ضد بدخلقی.خراسان روزنامه صبح ایران
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Jujube»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۶ نوامبر ۲۰۰۹).