علیاکبر سیاسی
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | علیاکبر سیاسی |
| زادروز | ۱۲۸۴ خورشیدی |
| زادگاه | تهران ,  ایران |
| تاریخ مرگ | ۱۳۶۹ خورشیدی |
| محل مرگ | لندن |
| همسر | روشن ملک |
| والدین | صدیق التجار اصفهانی |
| فعالیت ها | نویسنده |
| آثار | علمالنفس یا روانشناسی از نظر تربیت گزارش یک زندگی |
| رئیس دانشگاه تهران (۱۳۳۳-۱۳۲۱) | |
| پس از قبل از |
دکتر مصطفی عدل دکتر منوچهر اقبال |
| وزیر فرهنگ ۱۳۲۱ |
|
| وزیر فرهنگ | |
| وزیر امور خارجه | |
| کابینه ابراهیم حکیمی | |
| وزیر مشاور | |
| کابینه مرتضیقلی بیات | |
دکتر علیاکبر سیاسی (۱۳۶۹-۱۲۸۴) رئیس دانشگاه تهران از ۱۳۲۱ تا ۱۳۳۳، و چند بار وزیر در دولت ایران بود.
[ویرایش] زندگی
علیاکبر سیاسی در سال ۱۲۸۴ در تهران در محله بازارچه مهدی موش (که از نام مهدی موش گرفته شده است)، به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در مکتبخانه و بعد در مدرسه خرد و مدرسه سلطانی انجام داد . سپس وارد مدرسه سیاسی شد . با گذراندن امتحان جزو دانشجویانی شد که به خرج دولت ایران برای ادامه تحصیل به اروپا اعزام میشدند. او در گروهی از ۲۳ نفر دانشجو به سرپرستی مسیو ریشار خان به پاریس رفت و پس از مدتی در دانشگاه روآن به تحصیل پرداخت . در همان زمان نام خانوادگی «سیاسی» را، با اشاره به دوره تحصیلش در مدرسه سیاسی تهران، برگزید. به خاطر درگیری جنگ جهانی اول ناچار به بازگشت به ایران شد و در دارالفنون و مدرسه علوم سیاسی به تدریس پرداخت . در همین دوره انجمن ایران جوان را تاسیس کرد . در ۱۳۰۶ دوباره به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن به ادامه تحصیل در رشته روانشناسی پرداخت . در سال ۱۳۰۹ موفق به دریافت درجه دکتری شد . بخاطر رسالهای که با نام ایران در تماس با مغربزمین نوشته بود جایزهای از آکادمی فرانسه دریافت کرد . سپس در سال ۱۳۱۰ به ایران بازگشت و به ریاست اداره تعلیمات عالیه در وزارت فرهنگ منصوب شد . با روشن ملک دختر صمصامالملک ازدواج کرد . در تدوین قانون تاسیس دانشگاه تهران شرکت کرد . به ابتکار او دانشسرای مقدماتی و دانشسرای عالی برای تربیت معلم در ایران تاسیس شد . پس از تاسیس دانشگاه تهران از اداره تعلیمات عالیه استعفا داد و به تدریس در دانشکده ادبیات پرداخت.
در سال ۱۳۲۱ در کابینه احمد قوام وزیر فرهنگ شد . تا این زمان دانشگاه تهران زیر نظر وزارت فرهنگ اداره میشد و مانند یکی از ادارههای این وزارت بود. دکتر سیاسی با پیگیری سعی در مستقل کردن دانشگاه تهران از این وزارتخانه کرد و بالاخره در ۱۵ بهمن ۱۳۲۱ استقلال دانشگاه را در مراسمی که با حضور محمدرضا شاه و ملکه فوزیه برای سالگرد تاسیس دانشگاه برپا شده بود اعلام کرد. بر اساس طرح استقلال دانشگاه انتخاب رئیس دانشگاه به عهده شورای دانشگاه تهران بود. نخستین شورای دانشگاه تهران با اکثریت آرا دکتر سیاسی را به ریاست دانشگاه تهران برگزید. پیش از ریاست او بر دانشگاه تهران این دانشگاه جزو وزارت فرهنگ بود و استقلال نداشت و از این نظر او نخستین رئیس دانشگاه تهران به شمار میرود.
در کابینه علی سهیلی دوباره وزیر فرهنگ شد ولی پس از مدتی از وزارت کناره گرفت. در کابینه ابراهیم حکیمی وزیر خارجه بود. در کابینه مرتضیقلی بیات سمت وزیر مشاور داشت. با هیئت نمایندگی ایران به سان فرانسیسکو رفت و در تدوین و تصویب منشور سازمان ملل متحد و نیز در پایهگذاری یونسکو شرکت داشت.
با پایان جنگ جهانی دوم و خروج نیروهای آمریکایی از تاسیساتی که در امیرآباد تهران داشتند، دکتر سیاسی آن تاسیسات را از دولت برای دانشگاه تهران گرفت و کوی دانشگاه تهران پایهگذاری شد.
پس از تیراندازی به شاه در دانشگاه تهران در ۱۵ بهمن سال ۱۳۲۷ دکتر سیاسی در مقابل درخواست اخراج استادانی که به حزب توده وابسته بودند ایستادگی کرد. در ۱۶ آذر ۱۳۳۲ سه دانشجوی دانشگاه تهران در تظاهراتی که همزمان با ورود ریچارد نیکسون به تهران رخ داد، با تیراندازی سربازان ارتش کشته شدند. دکتر سیاسی به ملاقات شاه رفت و به این رفتار اعتراض کرد.
با تصویب لایحه قرارداد کنسرسیوم دوازده نفر از استادان دانشگاه تهران به همراه عدهای دیگر از فعالان سیاسی ایران اعلامیهای را بر ضد این قرارداد و کودتای ۲۸ مرداد امضا و منتشر کردند. شاه از دکتر سیاسی خواست که این استادان را از دانشگاه اخراج کند. دکتر سیاسی در برابر این درخواست نیز مقاومت کرد.
پس از این ایستادگیها مجلس شورای ملی قانونی را تصویب کرد که طبق آن برای انتخاب رئیس دانشگاه تهران بجای اینکه شورای دانشگاه رئیس را انتخاب کند سه نفر را پیشنهاد میکند و وزارت فرهنگ یکی را بر میگزیند. در جلسه شورای دانشگاه سه نفر معرفی شدند و دکتر منوچهر اقبال بجای دکتر سیاسی به ریاست دانشگاه تهران برگزیده شد.
دکتر علیاکبر سیاسی در سال ۱۳۶۹ در سن ۸۵ سالگی درگذشت.
[ویرایش] آثار
- علمالنفس یا روانشناسی از نظر تربیت (1317)
- گزارش یک زندگی (ج 1، 1366)
- اصول روانشناسی (1317)
- دو ماه در پاریس یا از یونسکو تا برلن (1329)
- روانشناسی پرورشی (1320)
- روانشناسی جنايی (1342)
- علم و اخلاق (1336)
- علم النفس ابن سینا و تطبیق آن با روانشناسی جدید (1333)
- مبانی روانکاوی: مبانی فلسفه (1366)
- منطق و روانشناسی (1336)
- منطق و فلسفه (1337)
- هوش و خرد (1341)
[ویرایش] منابع
- سیاسی، علیاکبر، گزارش یک زندگی، نشر اختران، تهران ۱۳۸۶
- بورقانی، احمد، نگاه پرآوازهترین رئیس دانشگاه تهران به گذشته، بخارا شماره ۶۴، بهمن و اسفند ۱۳۸۶
