جان فون نویمان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴۰°۲۰′۵۵″ شمالی ۷۴°۳۵′۳۲″ غربی / ۴۰.۳۴۸۶۹۵° شمالی ۷۴.۵۹۲۲۵۱° غربی / 40.348695; -74.592251 (John von Neumann Computing Center)

جان فون نویمان
فون نویمان در دهه ١٩٤٠
متولد ۲۸ دسامبر ۱۹۰۳(۱۹۰۳-12-۲۸)
بوداپست، اتریش-مجارستان
مرگ ۸ فوریه ۱۹۵۷ (۵۳ سال)
واشنگتن دی‌سی، ایالات متحده آمریکا
شهروند ایالات متحده آمریکا
ملیت آمریکایی و مجاری
رشته فعالیت ریاضیات، علوم کامپیوتر، فیزیک، اقتصاد
محل کار دانشگاه هومبولت برلین
دانشگاه پرینستون
موسسه مطالعات پیشرفته
آزمایشگاه ملی لاس آلاموس
دلیل شهرت واحد محاسبه و منطق، گرانروی، رده، ویروس رایانه‌ای، دوگانگی (بهینه‌سازی)، نظریه بازی‌ها، نظریه ارگودیک، توری (ترتیب)، مرتب‌سازی ادغامی، مینیماکس، روش مونت‌کارلو، مولد اعداد شبه تصادفی، نظریه عمل‌گرها، خودجایگزین‌گری، معماری فون نویمان، نظریه طیفی، نظریه ارگودیک
جوایز جایزه انریکو فرمی
دین یهودی
امضا
امضای جان فون نویمان
پانویس
دخترش مارینا فون نیومان

جان فون نویمان ‏ (زاده ۲۸ دسامبر ۱۹۰۳ برابر با ۷ دی ۱۲۸۲ در بوداپست - درگذشت ۸ فوریه ۱۹۵۷ برابر با ۱۹ بهمن ۱۳۳۶ در واشینگتن، دی. سی.) (به انگلیسی: John von Neumann) ریاضی‌دان و دانشمند آمریکایی[۱] مجاری الاصل بود. وی سهم بزرگی در رشته های مختلف، شامل ریاضیات (بنیان‌های ریاضیات، آنالیز تابعی، نظریه ارگودیک، هندسه، توپولوژی، آنالیز عددیفیزیک (مکانیک کوانتومی، دینامیک شاره‌هااقتصاد (نظریه بازی‌هاعلوم کامپیوتر (معماری فون نویمان، بهینه سازی خطی، ماشین‌های خودهمانندساز، محاسبات تصادفی) و آمار داشت. او یک پیشگام در استفاده از نظریه عمل‌گرها در مکانیک کوانتوم و نیز ارتقای آنالیز تابعی، و یکی از دست اندرکاران پروژه منهتن و موسسه مطالعات پیشرفته در پرینستون (به عنوان یکی از معدود منصوب شدگان) بود که منجر به ساخت اولین بمب اتمی گردید. وی همچنین از نخستین کسانی است که در طراحی و ساخت اولین کامپیوتر به نام انیاک سهم مهمی داشت. او هسته پیشرفت نظریه بازی‌ها و نیز مفهوم اتوماتای سلولی بود.
ساختار خودجایگزین‌گری آنالیز ریاضی فون نویمان، مقدمه ای بر کشف ساختار دی‌ان‌ای شد. او به عنوان مروری کوتاه بر زندگی کاریش که در آکادمی ملی علوم ارائه داد، اظهار داشت فکر می‌کنم اساسی‌ترین بخش کاری من، کار بر روی مکانیک کوانتوم بود که در سال ۱۹۲۶ در گوتینگن و متعاقباً در سال‌های ۱۹۲۹-۱۹۲۷ در برلین توسعه یافت، همچنین کار من بر روی اشکال مختلف نظریه عمل‌گرها، برلین ۱۹۳۰ و پرینستون ۱۹۳۹-۱۹۳۵؛ روی نظریه ارگودیک، پرینستون ۱۹۳۲-۱۹۳۱. فون نویمان با همکاری فیزیک‌دان نظری آمریکایی مجاری الاصل، ادوارد تلر و ریاضی‌دان لهستانی استنی سواف اولام پله‌های کلیدی را در فیزیک هسته‌ای شامل واکنش‌های همجوشی هسته‌ای تحت گرما و بمب هیدروژنی تبیین کرد.
فون نویمان در زندگی خود ١٥٠ مقاله منتشر شده نوشت؛ ٦٠ مقاله در زمینه ریاضیات محض، ٢٠ مقاله در فیزیک، و ٦٠ مقاله در ریاضیات کاربردی. آخرین کار او یک نسخه دست‌نویس ناتمام زمانی که در بیمارستان بود می باشد که چندی بعد در کتاب رایانه و مغز منتشر شد، این نشان دهنده ی جهت علاقه‌مندی‌های وی در زمان مرگ او می باشد.

زندگی نامه[ویرایش]

از کودکی تا آغاز جوانی[ویرایش]

"جان" شکل انگلیسی شده ی "یانوش" yanoš اسم کوچک اوست. او را در مجاری با نام "یانشی" می خواندند که در ایالات متحده به "جانی" تبدیل شد. ماکس نویمان، پدر او، بانکدار موفقی بود که دکترای حقوق داشت، با سه فرزند پسر، که جانی بزرگترین آن ها بود. خانواده نویمان در خانه آپارتمانی سه طبقه ی راحتی متعلق به پدربزرگ مادری جانی، ژاکاب کان زندگی می کردند. چهار نفر از دختران کان در این آپارتمان زندگی می کردند. بنابراین بقیه کودکان ساختمان خاله‌زاده‌های جانی بودند. این خانواده بزرگ برای کسب مهارت فرزندانشان در فراگیری زبان، معلم‌های سرخانه‌ی آلمانی و فرانسوی داشتند. او از کودکی دارای هوش و همچننی حافظه خارق العاده ای بود. در شش سالگی می توانست تقسیم دو عدد ٨ رقمی بر یکدیگر را به طور ذهنی انجام دهد. همچنین در هشت سالگی با حساب دیفرانسیل و انتگرال آشنایی داشت.[۲]
نویمان ها یهودی، بیگانگانی ثروتمند در میان مجار ها، اما اغلب مورد اذیت و آزار بودند.
درسال ١٩١١ جان به دبیرستان آلمانی زبان کلیسای لوتران، فَساری گِمناتسیم در بوداپست واردشد .درسن ١٥ سالگی، وی مطالعه در حساب دیفرانسیل و انتگرال پیشرفته را زیر نظر گابور سگو، آنالیزور مشهور آغاز کرد. در اولین دیدار آن ها، گابور از استعداد ریاضی جان بسیار شگفت زده بود. گابور هفته‌ای دو بار برای تعلیم این نوجوان نابغه به خانه نویمان ها می آمد. در ١٩ سالگی دو مقاله بسیار بزرگ در ریاضیات را منتشر ساخت که دومین آن تعریف مدرن‌تری از اعداد ترتیبی بود که چندی بعد جایگزین تعریف گئورگ کانتور شد.
او دکترای ریاضیات (با کهاد فیزیک آزمایشگاهی و شیمی) خود را در سن ٢٢ سالگی از دانشگاه ایتووش لورند بوداپست اخذ کرد. و همچنین به طور همزمان به درخواست پدرش مبنی بر دنبال کردن صنعت و در پی آن سرمایه گذاری وقت در تلاش‌های مفید اقتصادی تا ریاضیات، مدرک دیپلم خود را در رشته مهندسی شیمی از انستیتو تکنولوژی فدرال زوریخ اخذ نمود.

آرامگاه وی در پرینستون , نیوجرسی
تمبر یادبود جان فون نویمان - انتشار در سال ۲۰۰۵ - آمریکا


منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جان فون نویمان موجود است.

پیوند به بیرون[ویرایش]