پراکندگی مجاریزبانان در اروپا
زبان مَجاری(به انگلیسی: Hungarian language) (به مجاری: magyar، ماجار) زبانی است از خانواده زبانهای فینواوگری و شاخه زبانهای اوگری و بیپیوند با دیگر زبانهای مرکز اروپا.بدین این زبان در مجارستان و -از سوی اقلیتهای مجاری-در هفتکشور همسایه مجارستان سخن گفتهمیشود.
زبان مجاری در جایگاه هموندی در میان دسته کوچک زبانهای اروپا که از خانواده زبانهای هند و اروپایی نیستند همواره مورد توجه زبانشناسان بودهاست.
این زبان ۱۳میلیون گویشور دارد که ۹٫۵ تا ۱۰میلیونتن از آنان در مجارستان کنونی میزیند. نزدیک به دو میلیون تن در سرزمینهایی میزیند که تا پیش از جنگ جهانی یکم در پادشاهی مجارستان جای میگرفتند. بزرگترین بخش از این گروه با ۱٫۴میلیونتن جمعیت در رومانی کنونی میزیند. همچنین در کشورهای اسلواکی، کرواسی، صربستان، اوکراین، اتریش و اسلوونی نیز مجاریزبانان میزیند. از این گذشته نزدیک به یکمیلیون مجاریزبان هم در سراسر جهان پراکندهاند.
دستهبندی و تاریخچه[ویرایش]
زبان مجاری آغازین را از ۱۰۰۰ (پیش از میلاد) میدانند. در آن هنگام مجاری از زبانهای اوب-اوگری جداگردید.
مجاری زبانیاست اوگری که در زیرگروه زبانهای فینواوگری جایمیگیرد و آن هم شاخهای از خانواده زبانهای اورالی است. در دهه ۱۶۷۰ بود که پیوند میان زبانهای اوگری و فینی مورد توجه قرارگرفت. در سدههای ۱۸ و ۱۹ میلادی دستهبندی زبان مجاری از نظر سیاسی بسیار بحثانگیز بود. اما امروزه خانواده زبانهای اورالی مانند خانوادههای زبانهای هند و اروپایی و زبانهای استرانزیایی یک دسته زبانی شناختهشده و تثبیتشدهاست.
پیوند آوایی[ویرایش]
| مجاری |
فنلاندی |
استونیایی |
معنا |
| fa |
puu |
puu |
درخت |
| fél |
pelätä |
pelgama |
ترسیدن |
| fészek |
pesä |
pesa |
آشیانه |
- [k] در مجاری منطبق با [k] در فنلاندی و استونیایی پیش از واکههای جلوییاست:
| مجاری |
فنلاندی |
استونیایی |
معنا |
| könny |
kyynel |
küünistama |
اشک |
| kéz |
käsi |
käsi |
دست، بازو |
| kő |
kivi |
kivi |
سنگ |
- [h] مجاری برابر با [k] در فنلاندی و استونیایی پیش از واکههای پشتیاست:
| مجاری |
فنلاندی |
استونیایی |
معنا |
| hal |
kala |
kala |
ماهی |
| ház |
kota |
koda |
خانه (مجاری)، کلبه (فنلاندی و استونیایی) |
| húgy |
kusi |
kusi |
پیشاب |
- [t] در مجاری منطبق است با [t] در آغاز واژه در فنلاندی و استونیایی:
| مجاری |
فنلاندی |
استونیایی |
معنا |
| tél |
talvi |
talv |
زمستان |
| tud |
tuntea |
teadma، tundma |
دانستن |
| tavasz |
touko |
teki (گرفتهشده از 'tekkima') |
بهار |
- در میان واژهها [z]ی مجاری به [t] در فنلاندی و [d] یا [t] در استونیایی تطبیق میخورد:
| مجاری |
فنلاندی |
استونیایی |
معنا |
| ház |
kota |
koda |
خانه (مجاری)، کلبه (فنلاندی) |
| kéz |
käsi : käte- |
käsi : käte- |
دست، بازو |
| fazék |
pata |
pada |
دیگ |
صفحهکلید مجاری دارای کلیدهای ő ű و cs dz dzs gy ly ny sz ty zs
| A |
Á |
B |
C |
Cs |
D |
Dz |
Dzs |
E |
É |
F |
| G |
Gy |
H |
I |
Í |
J |
K |
L |
Ly |
M |
N |
| Ny |
O |
Ó |
Ö |
Ő |
P |
(Q) |
R |
S |
Sz |
T |
| Ty |
U |
Ú |
Ü |
Ű |
V |
(W) |
(X) |
(Y) |
Z |
Zs |
حرفهای درون دوکمان تنها برای واژگان بیگانه کاربرد دارند.
نمونههای زبانی[ویرایش]
- Jó napot (:یو ناپُت) :روزخوش
- Viszlát (ویسلات):بدرود(نیمهرسمی)
- Elnézést! (النیزیشت) :ببخشید!
- Köszönöm (کؤسؤنؤم) :سپاسگذارم
- Mennyi? (مِننی) :چه اندازه؟
- Igen :آره
- Nem :نه
- Nem értem (نِم ایرتِم) :نمیدانم
- víz (ویز) :آب
- bor :باده
- sör (شؤر): آبجو
- tea (تهآ):چای
- tej (تِی):شیر(نوشیدنی)
- Szeretlek (سِرِتلِک): دوستت دارم.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Hungarian language»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲ آوریل ۲۰۱۲).
|
|
|
سیاست
و جامعه |
|
|
| جنگها |
|
|
افراد
برجسته |
|
|
|
|
|
خانهای نایبالسلطنه
|
|
|
|
سپاهیان و کارگزاران
|
|
|
|
زنان
|
|
|
|
| اصطلاحات |
|
|
کد زبانهای معرفیشده در ایزو ۶۳۹-۳ که حرف اول عنوان بینالمللی آنها حرف H است |
|
|
|
|
مجارستان و مناطقی از:
