واسونک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

واسونک (Vassunak) ترانهٔ فولکلور (مردمی) است و به معنای واستانیدن دختر از خانواده دختر هست و شامل شادی و غم است. بیشتر در استان فارس به خصوص در میان عشایر در مجالس عروسی و سرور و شادمانی خوانده می‌شود. این ترانه‌ها اکثراً تک بیت و با ریتم شش هشت باز در مایه شوشتری خوانده می‌شوند.واسونک‌های ایل باصری معروفیت خاصی در استان فارس داشته و غالباً مورد استفادهٔ سایر افراد نیز قرار می‌گیرد.

خواندن این ترانه‌ها بیشتر به عهده زنهاست که همراه با خواندن واسونک کِل می‌زنند. زن خواننده را معمولاً زنی که دایره می‌زند، همراهی می‌کند.[۱]

واسونک‌ها ترانه‌های از دل و جان بر آمده‌ای هستند که عنوان " پیوند زناشویی " را با خود از این سو به آن سو می‌برند.

موضوع‌ها[ویرایش]

در این ترانه‌ها همچون ترانه‌های محلی از عشق‌ها، آرزوها و خواسته‌های دیگر انسانی صحبت می‌شود. سرایندگان گمنام این نوع ترانه‌ها زیاد دربند ردیف و قافیه نیستند و همین اندازه که در ترانه‌ای خواست خود را بیان کرده باشند راضی هستند.

دیگر نقاط استان فارس[ویرایش]

در بعضی از نقاط فارس به واسونک سرود یا سوری suri هم می گویند. معمولاً قبل از عروسی مراسم دیگری هم هست که در آن از همین واسونک‌ها می‌خوانند.

مراسم عروسی[ویرایش]

واسونک از گاه خواستگاری تا هنگامی که عروس پای به خانهٔ شوی می‌گذارد توسط زنان خوانده می‌شود، گاه یک زن می‌خواند و گروه دم می‌گیرد و دست زنان " کف زدن " و کِل زنان، اوج شادی شادکامی را نشان می‌دهند. به علت ماهیت فولکلور آن شاعر مشخص نیست و همچنین اشعار متعددی موجود هست.

رخت‌بران

نمونه‌ای از واسونک برای مراسم رخت‌بران برای عروس

شازده دوماد رفته شیراز برای توپِ یراقعمو جونی حُرمَتِش کُن تا دَمِ شاه چراغ
حنابندان

نمونه‌ای از واسکونک زمان حنابستن دست و پای عروس

عروس حنا می بَندِه، چهار دستُ و پاش می بَندِهاگر حَنا نباشه، دِل به خدا می بَندِه
ای حنا بند ای حنابند این حنا رو خوب ببندداغ فرزندت نبینی پر گل و زیبا ببند
حمام دامادی

این ترانه‌ها را یاران داماد وقتی که برای بردن عروس به خانه عروس می‌روند می‌خوانند

اِی حمومی اِی حمومی آبِ حموم تازه کنشازدِ ه دومادُ و میاریم شَربَتِش آماد ه کن
یک نفر توی حمومُ و صَد نَفَر دورِ حموملاله‌ها روشن بِدارید، دَر بیاد سروِرُوون
حمام عروس

خانواده عروس در همزمان با مزاسم حمام عروس واسونک‌هایی می‌خوانند

اسب اومد توی کوچه خانُم عروس شد سوارننهٔ عروس گریه می کِرد مث بارونِ بهار
واسونک دو طرفه

بعضی از واسونک‌ها را نیز به صورت دو طرفه می‌خوانند به این صورت که بعد از اینکه خانواده داماد شعر خود را خواندند، خانواده عروس در جواب آن‌ها شعری متناسب با مضمون شعر آن‌ها و در جواب آن‌ها می‌خوانند.

مراسم حجله بران

در زمان بستن حجله یا زمانی که عروس و داماد را به حجله می‌برند نیز خواندن واسونک مرسوم است؛ از این گروه می‌توان به واسونک‌های زیر اشاره کرد:

کوچه تَنگِه بله، عروس قَشَنگِه بلهدست به زلفاش نَزنین مُرواری بَندِه بله
مراسم عقد یا عروسی

این نوع واسونک‌ها بیشتر در هنگام مراسم عقد یا عروسی توسط خانواده‌های طرفین برای ابراز شادی و خوشحالیشان اجرا می‌شود.برای نمونه:

ای خدای بالای سری، بالای سری نگذار بمیرمدست کنم بِرنو کوتاه، بِرنو کوتاه، دستُم بگیرم
بِرنو بِرنو بِرنو، حرکت اول باز از نو

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «واسونک». دریافت‌شده در ۱۹-۵-۲۰۱۲. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)

پیوند به بیرون[ویرایش]