ضدخدایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ضدّ خدایی یا آنتی‌تئیسم نوعی جهان‌بینی است که به نفی وجود خدا پرداخته و فعّالانه به مقابله با باور به خدا، با استدلال مخرّب بودن این باور می‌پردازد.[۱][۲] این اصطلاح معانی گسترده‌ای را شامل می‌گردد. در ادبیّات سکولار، به مخالفت مستقیم با هرگونه اعتقاد به پرستش، ضدّ خدایی اطلاق می‌گردد. از ضدّ خدایان معروف می‌توان به کریستوفر هیچنز و ریچارد داوکینز اشاره کرد.

مخالفت با دیدگاه‌های دینی و مذهبی[ویرایش]

فرهنگ لغت آکسفورد واژهٔ آنتی‌تئیست را به این صورت تعریف می‌نماید: «شخصی که با باور به وجود خدا مخالف است». تعریف پیشین از این واژه مربوط به سال ۱۸۳۳ می‌باشد. مطابق آن تعریف آنتی‌تئیسم به افرادی اطلاق می‌گردد که دیدگاه‌های دینی و مذهبی یا همان تئیسم را به عنوان یک نوع رفتار خطرناک، مخرّب و مضر می‌دانستند.

مخالفت با اعتقاد به خدا[ویرایش]

تعریفهای دیگری از واژهٔ آنتی‌ته‌ایسم وجود دارد. به عنوان مثال:

  • تعریف فیلسوف کاتولیک فرانسوی ژاک ماریتن (۱۹۵۳): «یک مبارزهٔ فعال در برابر هر چیزی که خدا را به ما یادآوری می‌کند.»
  • تعریف رابرت فلینت استاد الهیات دانشگاه ادینبرو در سخنرانی بیرد با عنوان تئوری‌های ضدخدایی در سال ۱۸۷۷:[۳] «او واژهٔ آنتی‌تی ایسم را برای مواردی برای افکارو ایدئولوژی‌هایی به کار می‌برد که در برابر دیدگاه‌های مذهبی نگرشی بی طرفانه و ندانم گرایانه اتخاذ می‌نمایند.»

کاربردهای دیگر[ویرایش]

استفادهٔ دیگر از اصطلاح آنتی‌ته‌ایسم توسط کریستوفر نیو توسط انجام یک آزمایش به چاپ رسیده در سال ۱۹۹۳ متداول گردید. در این مقاله، او فرض وجود یک خدای شرور را به تصویر کشید:

  • "ضدخدایان، همانند خداباوران به وجود یک قادر و دانای مطلق و همچنین خالق جاودان معتقد هستند، با این حال در حقیقت خداباروان معتقد هستند که خداوند متعال بی‌نهایت خوب و خیرخواه است و ضدخدایان معتقدند که اون بی‌نهایت شرور و بد می‌باشد."[۴]

لغت شناسی[ویرایش]

کلمهٔ آنتی‌تی‌ایسم (و یا آنتی‌ته-ایسم) از سال ۱۷۸۸ در زبان انگلیسی وارد شده‌است. ریشه‌های لغت شناسی این کلمه موید ریشه یونانی آن هستند (آنتی+تئوس).[۵]

خدا

مفاهیم عمومی
ندانم‌گرایی • بی‌خدایی • تراخداباوری • خدانامهم‌دانی • ناخداباوری
دادارباوری • یکتاپرستی • یک‌ازچندپرستی • خداناشناس‌دانی
یکتاپرستی گزینشی • دوگانه‌پرستی • سه‌گانه‌پرستی • چندخدایی
خدافراگیردانی • خداباوری • همه‌خدایی • ضدخدایی


مفاهیم اختصاصی
واجب‌الوجود • خالق • معمار • عقل فعال •
حامی و رزّاق • لرد • پدر • موناد
یگانگی • وجود برتر •
شخصی • وحدت وجود • ثنویت
سه‌گانگی (تثلیث)
در ادیان ابراهیمی
(در بهاییت، در مسیحیت، در اسلام، در یهودیت)
در یافالی • در بوداییسم • در هندوییسم
در جینیسم • در آیین سیک • در آیین زرتشتی


ویژگی‌ها
عالم مطلق • قادر مطلق
حضور در همه جا در آن واحد • خیر اعلی • بسیط
مجرد • شخص‌وار • بزرگترین موجود قابل تصور


خدا و انسان
ایمان • نماز • عقیده • وحی
عرفان • توکل • متافیزیک
تصوف • جادو • علوم خفیه


منابع[ویرایش]

  1. Austin Cline. "Atheism and Anti-Theism: What's the Difference? What is Anti-Theism?". About.com. 
  2. "antitheism". The Free Dictionary. 
  3. Flint, Robert (1894). Anti-Theistic Theories: Being the Baird Lecture for 1877 (5 ed.). London: William Blackwood and Sons. 
  4. New, Christopher (June 1993). "Antitheism – A Reflection". Ratio 6 (1): 36–43. doi:10.1111/j.1467-9329.1993.tb00051.x. . See also: Daniels, Charles B. (1997). "God, demon, good, evil", The Journal of Value Inquiry, Vol. 31 (2), June, pp.177–181.
  5. "antitheism". Online Etymology Dictionary.