محمول
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
در منطق قدیم و در فلسفه هر گزاره را به دو بخشِ موضوع[۱] و محمول[۲] تقسیم میکنند. این نامگذاری به جایِ نهاد و مسند در ادبیات به کار میرود. محمول شرایطی را توصیف میکند که اشیا مربوط ممکن است ارضا کنند، که اگر اینطور باشد گزارهٔ حاصل صادق خواهد بود.محمول گاهی مفاهیم ایجابی است، مانند «هر دانایی تواناست» و گاهی مفاهیم سلبی، مانند «هر نادانی بیادب است.».
سلبی بودن موضوع به ادات سلب است؛ لذا مفاهیمی چون «نادان»، «ناتوان»، «بیادب» و «غیرممکن» سلبی یا معدوله هستند. اگر قضیهای در موضوع دارای اداب سلب باشد، آن را «معدولةالموضوع» و اگر محمول آن دارای ادات سلب باشد، آن را «معدولة المحمول» مینامند.با این حال مفاهیمی چون «جاهل»، «محال» و «عبث» ایجابی و یا محصله محسوب میشوند.البته موجبه یا سالبه بودن قضیه تنها بستگی به نسبت حکمیه دارد و سلب و ایجاب موضوع و محمول در آن تأثیری ندارد، و تأثیر آن فقط از حیث محتواست. مثلاً قضیه «دنیا بیوفا است» موجبه و قضیه «دنیا باوفا نیست» سالبه محسوب میشود.
در منطقِ جدید مفهومِ محمول کماکان وجود دارد، اما محمولها و موضوعها (اشیا) از دو جنسِ کاملاً مختلف فرض میشوند (موضوعها متغیر و محمولها تابع محسوب میشوند).
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- Oxford Dictionary of Philosophy
